آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
پوریا زرشناس - دکترای اقتصاد انرژی های تجدیدپذیر
شورای امنیت سازمان ملل متحد روز جمعه درباره قطعنامه پیشنهادی روسیه و چین که خواستار تعویق شش ماهه اعمال مجدد تحریمهای ایران است، رایگیری کرد اما به گفته دیپلماتها، احتمال تصویب این قطعنامه اندک بود. به گزارش رویترز، تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه ایران قرار است روز جمعه از ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا (ساعت ۰۴:۳۰ صبح روز شنبه به وقت تهران) دوباره برقرار شوند. این اقدام پس از آن صورت میگیرد که بریتانیا، فرانسه و آلمان با متهم کردن جمهوری اسلامی ایران به نقض توافق برجام، روند ۳۰ روزه فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل را آغاز کردند.
تصویب قطعنامه در شورای امنیت، که ۱۵ عضو دارد، به دستکم ۹ رای موافق و عدم وتو از سوی بریتانیا، فرانسه یا آمریکا نیاز داشت. دیپلماتها معتقد بودند احتمالا شمار زیادی از اعضا از رایدهی خودداری کرده و بنابراین، متن پیشنهادی تصویب نخواهد شد. آخرین بار که روسیه همین موضوع را به رای گذاشت فقط چهار رای کسب کرد. جمهوری اسلامی و قدرتهای اروپایی این هفته تلاش کردند در آخرین لحظه برای به تعویق انداختن بازگشت تحریمها و ایجاد فضا برای مذاکرات بلندمدت در مورد برنامه هستهای تهران به توافق برسند. بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشنهاد دادهاند بازگشت تحریمها تا شش ماه به تعویق بیفتدــ تا فضایی برای مذاکره درباره یک توافق هستهای بلندمدت فراهم شودــ مشروط بر اینکه جمهوری اسلامی امکان دسترسی بازرسان هستهای سازمان ملل را بازگرداند، نگرانیها درباره ذخایر اورانیوم غنیشده را رفع کند و با آمریکا وارد مذاکره شود.
نماینده روسیه در نشست شورای امنیت بیان کرد: اروپاییها به جای تشدید تنش، لغو تحریم ها علیه ایران را تمدید کنند. اتفاق نظر درباره استفاده از مکانیسیم ماشه وجود ندارد. روسیه و چین با تمدید قطعنامه یک راه حل به همه طرف ها ارایه می دهد.با رای به این قطعنامه به دیپلماسی پایندی خودتان را نشان می دهید. ایران وعده داده است مسئولانه رفتار کند و به توافقی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی دست یافته است. تروئیکای اروپایی بر اساس اطلاعات نادرست به ایران فشار وارد کرده است. ایران با آژانس همکاری کرده است ایران همه اقدامات را انجام داده است تا همکاری کندا معتقدم که کشورهای اروپایی باید به جای تشدید تنش، لغو تحریمها علیه ایران را تمدید کنند.
برای جلوگیری از بازگشت تحریم ها علیه ایران خیلی تلاش کردیم!
نماینده فرانسه در نشست شورای امنیت: برای جلوگیری از بازگشت تحریم ها علیه ایران خیلی تلاش کردیم! تلاش های دیپلماتیک را برای دستیابی به راه حل که از بازگرداندن تحریم ها علیه ایران اجتناب کند، انجام دادیم. ایران تمامی پیشنهادات ما را نپذیرفت. ما به ایران گفتیم حداقل بگوید ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم خود را کجا نگه میدارد و این حداقل خواسته ما بود.لذا فرانسه مخالف پیشنهاد ارائه شده توسط چین و روسیه است.
قطعنامه چین و روسیه در شورای امنیت رأی نیاورد
مکانیسم ماشه رسما روز یکشنبه، ساعت ۸ شب فعال خواهد شد.
چین: از عدم تصویب قطعنامه متاسفیم
نماینده چین بعد از رد پیشنویس پیشنهادی روسیه و چین برای تعویق ۶ ماهه بازگشت تحریمها علیه ایران از این بابت ابراز تاسف کرد. نماینده چین از سه کشور اروپایی خواست وارد مذاکراتی با حسن نیت با ایران شوند. اما به گفته دیپلماتهای اروپایی، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در آخرین پیشنهادش فقط اجازه دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به یکی از سایتهای هستهای بمبارانشده را داد، نه به همه آنها. کشورهای اروپایی این پیشنهاد اعطای دسترسی محدود را رد کردند. عراقچی همچنین گفت جمهوری اسلامی ظرف ۴۵ روزــ بهجای ۹۰ روزی که قبلا پیشنهاد داده بودــ طرحی درباره ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غلظت بالایی که در اختیار دارد ارائه خواهد کرد. جمهوری اسلامی در مقابل خواستار لغو دائمی تهدید اعمال مجدد همه تحریمهای سازمان ملل شد.
تهران کاملا آماده است با هر سناریویی روبهرو شود
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، روز پنجشنبه گفت تهران کاملا آماده است با هر سناریویی روبهرو شود و در صورت اعمال مجدد تحریمهای سازمان ملل، سیاستهایش را تطبیق خواهد داد، هرچند ابراز امیدواری کرد این تحریمها بازنگردند. اعمال مجدد تحریمهای سازمان ملل نشانه وخامت جدی در روابط ایران با غرب است و ممکن است پیامدهای سیاسی در داخل ایران داشته باشد. یک دیپلمات اروپایی به گاردین گفت: «وزارت خارجه ایران فکر میکرد ما این کار را انجام نمیدهیم، اما آنها هرگز پیشنهادی جدی ارائه نکردند. عراقچی در این مورد بهشدت بد قضاوت کرد.»
احتمال وقوع جنگ در صورت قطع همکاری ایران و آژانس
علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در گفتگویی مفصل با عوامل برنامه مستند «پیبیاس» آمریکا که به ایران سفر کرده بودند، در هشداری اظهار کرد: اگر مکانیسم ماشه اجرا شود، همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را پایان خواهیم داد. صحنه دیپلماسی بینالمللی در آستانه تحولی خطرناک قرار دارد. هشدار تند رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مبنی بر احتمال وقوع جنگ در صورت قطع همکاری ایران با این نهاد بینالمللی، موازنه قدرت در پرونده هستهای ایران را وارد فاز جدیدی کرده است. از یک سو، علی لاریجانی با صراحت اعلام کرده که با فعال شدن مکانیسم ماشه، ایران همکاری خود با آژانس را قطع خواهد کرد. این موضع گیری تهاجمی نشان میدهد تهران برای سناریوی پسا-ماشه برنامهریزی مشخصی دارد و آماده است هزینههای بالایی را متحمل شود. در همین حال، وزارت خارجه آلمان با ارسال سیگنال شدیدتری اعلام کرده که نه تنها قصد بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل را دارد، بلکه تحریمهای "بسیار سنگینتر و کمرشکنتری" را علیه ایران اعمال خواهد کرد. این نشان میدهد غرب برای مقابله با هرگونه واکنش ایران برنامهریزی کرده است. این سه موضع گیری متضاد، فضای پرتنشی را در آستانه تصمیمگیری نهایی درباره مکانیسم ماشه ایجاد کرده است. به نظر میرسد جامعه بینالملل در آستانه خطرناکترین مرحله از بحران هستهای ایران قرار دارد.
گروسی؛ به دنبال ریاست بر سازمان ملل متحد!
همچنین، انتقادهایی متوجه رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، شده است؛ اروپاییها مدعیاند او اخیرا در قاهره با مقامهای جمهوری اسلامی توافقی کرده که فاقد محتوای جدی بوده اما به تهران اجازه داده است از مذاکره واقعی طفره برود. یک دیپلمات گروسی را متهم کرد که بهدنبال سمت دبیرکلی سازمان ملل است، و بنابراین، تلاش میکند همه طرفها را راضی نگه دارد. در فضایی که سرزنشها آغاز شده است، جمهوری اسلامی فرانسه، آلمان و بریتانیا را به تسلیم در برابر فشارهای آمریکا متهم کرد. برخی دیپلماتهای غربی اصرار دارند که دیپلماسی با ایران میتواند ادامه پیدا کند، اما این خطر وجود دارد که تندروها در تهران نه تنها بهدنبال پایان دادن به هرگونه همکاری آینده با آژانس باشند، بلکه بخواهند از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) خارج شوند، اقدامی که ایران را در معرض خطر حملات نظامی بیشتر اسرائیل قرار خواهد داد.
نتایج رایگیری تاریخی
- ۹ کشور: مخالف
- ۴ کشور: موافق
- ۲ کشور: ممتنع
مواضع کلیدی بازیگران اصلی
نماینده روسیه
- "اروپاییها به جای تشدید تنش، لغو تحریمها را تمدید کنند"
- "ایران با آژانس همکاری کرده و همه اقدامات را انجام داده است"
نماینده فرانسه
- "ما برای جلوگیری از بازگشت تحریمها بسیار تلاش کردیم"
- "ایران حداقل خواسته ما را نپذیرفت"
نماینده چین
- از عدم تصویب قطعنامه ابراز تاسف کرد
- از اروپا خواست با حسن نیت با ایران مذاکره کند
پیشنهاد آخر ایران و پاسخ اروپا
پیشنهاد عباس عراقچی
- دسترسی محدود به یک سایت هستهای (نه همه سایتها)
- ارائه طرح درباره ۴۰۰ کیلو اورانیوم در ۴۵ روز
واکنش اروپا
- رد پیشنهاد به دلیل محدود بودن
- اصرار بر دسترسی کامل به همه سایتها
پیامدهای فعال شدن ماشه
واکنشهای منفی احتمالی ایران
- قطع همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی
- خروج از NPT (پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای)
- افزایش سطح غنیسازی اورانیوم
تأثیرات منطقهای
- افزایش تنش در خلیج فارس
- خطر حملات نظامی اسرائیل
- به هم خوردن موازنه قدرت در خاورمیانه