به گزارش آسیانیوز ایران ؛ نشریه معتبر اکونومیست در گزارش سالانه خود درباره تحولات سیاسی و اقتصادی جهان، آرژانتین را در کنار سوریه بهعنوان یکی از دو کشور «موفق» سال معرفی کرده است؛ اما با یک تمایز اساسی: اگر آنچه اکونومیست از «موفقیت سوریه» یاد میکند ماهیتی ژئوپلیتیکی و سیاسی دارد، موفقیت آرژانتین بهطور مشخص اقتصادی است؛ موفقیتی که مستقیماً به نام خاویر میلی، رئیسجمهور لیبرتارین این کشور، گره خورده است.
آغاز یک قمار اقتصادی
خاویر میلی در سال ۲۰۲۳ در شرایطی به قدرت رسید که آرژانتین با تورم افسارگسیخته ۲۱۱ درصدی، کسری بودجه مزمن، کنترلهای سنگین ارزی، یارانههای گسترده و فقر ساختاری روبهرو بود؛ میراثی که حاصل بیش از یک قرن دولتگرایی، پوپولیسم اقتصادی و سیاستهای مداخلهجویانه تلقی میشد. میلی از همان آغاز، با شعار «ارهبرقی» بهعنوان نماد کوچکسازی دولت، اعلام کرد که قصد دارد ساختار اقتصاد آرژانتین را بهطور بنیادین دگرگون کند.
این رویکرد، نهتنها در داخل کشور بلکه در سطح جهانی نیز موجی از مخالفت را برانگیخت. بیش از ۱۰۰ اقتصاددان برجسته جهان، از جمله توماس پیکتی و جایاتی گوش، پیش از انتخابات ریاستجمهوری آرژانتین در نامهای سرگشاده هشدار دادند که انتخاب میلیِ «راست افراطی» میتواند پیامدهایی «ویرانگر» برای اقتصاد و جامعه آرژانتین داشته باشد.
اصلاحات دردناک، اما تعیینکننده
با وجود این هشدارها، دولت میلی مجموعهای از اصلاحات سخت و پرهزینه اجتماعی را به اجرا گذاشت؛ اصلاحاتی که بسیاری از دولتهای پیشین بهدلیل فشار افکار عمومی یا ناتوانی سیاسی از اجرای آنها بازمانده بودند. حذف کنترل قیمتها، کاهش شدید یارانههای انرژی و حملونقل، مهار هزینههای دولتی، محدودسازی استخدامهای دولتی و کنار گذاشتن بخش بزرگی از کنترلهای سرمایهای، ستونهای اصلی این برنامه بودند.
اکونومیست تأکید میکند که چنین اصلاحاتی ذاتاً «دردناک» هستند و اغلب با شکست سیاسی اصلاحطلبان همراه میشوند. اما میلی در سال ۲۰۲۵ نهتنها از این مسیر عقبنشینی نکرد، بلکه توانست حمایت سیاسی لازم برای ادامه آن را نیز حفظ کند.
نقش حمایت خارجی و آمریکا
در کنار اصلاحات داخلی، حمایت خارجی نیز نقش مهمی در تثبیت شرایط اقتصادی آرژانتین ایفا کرد. اکونومیست بهطور مشخص به خط نجات ۲۰ میلیارد دلاری ایالات متحده اشاره میکند که مانع از بروز یک بحران مالی تمامعیار شد. این حمایت، به دولت میلی امکان داد بدون بازگشت به سیاستهای مداخلهگرایانه، دوره گذار پرتنش اقتصاد را مدیریت کند.
نتایج عددی؛ از تورم تا فقر
نتایج این سیاستها، بنا بر دادههایی که اکونومیست ارائه میدهد، چشمگیر بودهاند. نرخ تورم که در سال ۲۰۲۳ به ۲۱۱ درصد رسیده بود، اکنون به حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است؛ کاهشی که در تاریخ معاصر آرژانتین کمسابقه تلقی میشود. همچنین نرخ فقر نسبت به سال گذشته ۲۱ واحد درصد کاهش یافته و نشانههایی از بازگشت ثبات به معیشت خانوارها دیده میشود.
در حوزه مالی، بودجه مهار شده و کسری مزمن دولت بهطور محسوسی کاهش یافته است. دولت میلی همچنین بهسمت شناور شدن پزو حرکت کرده و بخش عمدهای از کنترلهای سرمایه را حذف کرده است؛ اقدامی که بهزعم تحلیلگران، شفافیت و پیشبینیپذیری بیشتری به اقتصاد آرژانتین بخشیده است.
سیاست و اقتصاد؛ آزمون صندوق رأی
موفقیت اقتصادی، بهطور مستقیم در عرصه سیاسی نیز بازتاب یافته است. اکونومیست اشاره میکند که رأیدهندگان آرژانتینی در انتخابات اخیر مجلس، با وجود فشارهای اجتماعی ناشی از ریاضت اقتصادی، پشت خاویر میلی ایستادند. این نتیجه، بهنوعی پاسخ عملی به هشدار اقتصاددانانی بود که آینده دولت میلی را ناپایدار پیشبینی میکردند.
تحلیلگران معتقدند این حمایت سیاسی، به میلی امکان میدهد اصلاحات ساختاری را عمیقتر کند؛ اصلاحاتی که در صورت ناتمام ماندن، میتوانند دستاوردهای فعلی را به خطر بیندازند.
مقایسهای معنادار در گزارش اکونومیست
قرار دادن نام آرژانتین در کنار سوریه در گزارش اکونومیست، خود حاوی پیامی تحلیلی است. اکونومیست تصریح میکند که «موفقیت» سوریه، بیش از آنکه اقتصادی باشد، حاصل تحولات ژئوپلیتیکی، حمایت لابی کشورهای عربی و ترکیه از حاکمیت جدید، رفع تحریمهای غرب و ورود سرمایههای خارجی است. در مقابل، موفقیت آرژانتین تقریباً بهطور کامل ریشه در اصلاحات اقتصادی داخلی دارد.
این تمایز، از نگاه ناظران، اهمیت تجربه آرژانتین را دوچندان میکند؛ زیرا نشان میدهد حتی در اقتصادهای بحرانزده، اصلاحات بازار آزاد ـ هرچند پرهزینه ـ میتوانند در صورت تداوم و پشتیبانی سیاسی، به نتایج ملموس برسند.
فراتر از ستایش یا تخریب
با این حال، اکونومیست رویکردی کاملاً ستایشگرانه اتخاذ نمیکند و یادآور میشود که مسیر پیشروی آرژانتین همچنان پرریسک است. تورم ۳۰ درصدی هنوز بالا محسوب میشود، نابرابری اجتماعی بهطور کامل حل نشده و وابستگی به حمایت خارجی میتواند در آینده چالشساز شود. با این وجود، مقایسه وضعیت کنونی با شرایط بحرانی سال ۲۰۲۳، نشاندهنده یک چرخش تاریخی در اقتصاد این کشور است.
جمعبندی
آنچه امروز در آرژانتین رخ داده، نه تحقق یک «معجزه اقتصادی»، بلکه نتیجه اجرای پیگیرانه سیاستهایی است که سالها از سوی بخش بزرگی از جریان اقتصاددانان جریان اصلی رد یا غیرعملی تلقی میشد. تجربه خاویر میلی، فارغ از داوریهای ایدئولوژیک، اکنون به یک مطالعه موردی مهم در بحث جهانی درباره نسبت دولت، بازار و اصلاحات ساختاری بدل شده است؛ تجربهای که اکونومیست آن را شایسته عنوان «موفقترین اقتصاد سال» دانسته است.