آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
در دنیای پررقابت و درخشان فوتبال، جوایز انفرادی بزرگ، همیشه نماد اوج افتخار و به رسمیت شناخته شدن است. سالها بود که دو غول در این عرصه به رقابت میپرداختند: جایزه «توپ طلا» (Ballon d'Or) مجله فرانسفوتبال، و جوایز «The Best» فیفا. اما به نظر میرسد یکی از این دو، کارت پایان بازی خود را دریافت کرده است. دقایقی پیش، خبری شوکهکننده تمام رسانههای ورزشی جهان را به تسخیر خود درآورد. فیفا، فدراسیون جهانی فوتبال، به صورت رسمی اعلام کرد که جایزه «The Best» (بهترین) دیگر اهدا نخواهد شد و دوران برگزاری مراسم سالانه آن به پایان رسیده است. این تصمیم تاریخی درست پس از آن گرفته شد که تنها چند شب پیش، عثمان دمبله ستاره فرانسوی پاری سن ژرمن، در آخرین دوره این مراسم، عنوان بهترین بازیکن مرد سال ۲۰۲۵ را تصاحب کرده بود. با این تصمیم، عثمان دمبله آخرین برنده تاریخ این جایزه خواهد بود. اما داستان به پایان یک جایزه ختم نمیشود، بلکه آغاز یک اتحاد بزرگ است. فیفا در بیانیه رسمی خود اعلام کرد که این جایزه با جوایز معتبر و قدیمیتر «گلوب ساکر» (Globe Soccer Awards) ادغام خواهد شد. این توافق تاریخی که در شهر دبی به نتیجه رسیده، به معنای تولد یک ابررویداد جهانی واحد برای تجلیل از برترینهای فوتبال است.
هدف این ادغام، به گفته فیفا، پایان دادن به موازیکاری و تمرکز بر یک مراسم درجه یک جهانی است. از سال ۲۰۲۶ به بعد، دنیای فوتبال شاهد یک شب پرستاره واحد خواهد بود که برترین بازیکنان، مربیان و حتی مدیران فوتبال در آن تقدیر میشوند. جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، با ابراز خرسندی از این توافق، آن را یک «انقلاب» خواند و نه صرفاً یک جشن ساده. او وعده داد که این رویداد جدید، شیوهای نوآورانه برای ارج نهادن به ستارههای فوتبال، هم در داخل و هم خارج از زمین خواهد بود. حالا سوالات بزرگی مطرح است: جزئیات این ابرجایزه جدید چیست؟ سیستم رأیگیری چگونه خواهد بود؟ آیا جایزه توپ طلای فرانسفوتبال نیز تحت تأثیر این تحول قرار خواهد گرفت؟ و مهمتر از همه، این ادغام چه تأثیری بر رقابت برای کسب افتخارات انفرادی و معیارهای انتخاب بهترینها خواهد گذاشت؟ در این گزارش، به تحلیل این تصمیم تاریخی و پیامدهای آن برای آینده ستارهسازی در فوتبال جهانی میپردازیم.
تحلیل دلایل ادغام؛ چرا فیفا The Best را کنار گذاشت؟
تأسیس جایزه «The Best» توسط فیفا در سال ۲۰۱۶، پس از پایان همکاری این نهاد با مجله فرانسفوتبال برای اهدای توپ طلا، یک حرکت رقابتی محسوب میشد. فیفا میخواست یک جایزه کاملاً تحت مالکیت و کنترل خود داشته باشد. با این حال، پس از حدود یک دهه، به نظر میرسد چندین عامل منجر به این تصمیم برای ادغام شده است. اولین عامل، کاهش اعتبار نسبی جایزه فیفا در مقایسه با توپ طلا بود. با وجود تلاشهای فراوان، توپ طلا همچنان به عنوان معتبرترین جایزه انفرادی فوتبال در اذهان عمومی و رسانهها جایگاه خود را حفظ کرده بود. دوم، هزینههای مالی و لجستیکی برگزاری یک مراسم جهانی مجزا، که ممکن است توجیهپذیری خود را از دست داده باشد. سوم، اشباع بازار جوایز؛ وجود چندین جایزه معتبر (توپ طلا، The Best، گلوب ساکر، جوایز لالیگا، سری آ و...) باعث سردرگمی و کاهش ارزش نمادین هر یک شده بود. با ادغام با گلوب ساکر که در دبی برگزار میشود و ارتباطات مالی و رسانهای قویای در منطقه خاورمیانه دارد، فیفا میتواند از زیرساختها و نفوذ منطقهای این جوایز بهره ببرد و در عین حال، با متمرکز کردن منابع، یک رویداد پرزرق و برق و رقابتیتر با توپ طلا ایجاد کند. این یک عقبنشینی استراتژیک برای پیشروی بهتر است.
گلوب ساکر کیست و چرا شریک خوبی برای فیفاست؟
جوایز «گلوب ساکر» (Globe Soccer Awards) از سال ۲۰۱۰ در دبی برگزار میشود. این جوایز با وجود سابقه کمتر نسبت به توپ طلا، به سرعت به یکی از معتبرترین جوایز خصوصی فوتبال تبدیل شد. چند عامل کلیدی باعث موفقیت آن شد: مکان لوکس و استراتژیک (دبی) که توجه سرمایهداران و چهرههای جهانی را جلب میکند، تمرکز بر جنبههای تجاری و مدیریتی فوتبال در کنار جنبه ورزشی (با اهدای جوایزی به بهترین مدیر، بهترین عامل انتقال و...) و حمایت مالی قوی. برای فیفا، همکاری با گلوب ساکر چند مزیت دارد: دستیابی به شبکههای مالی و تبلیغاتی گسترده در خاورمیانه، کاهش هزینههای اجرایی با استفاده از زیرساخت موجود، و افزایش جذابیت مراسم با ترکیب تشریفات رسمی فیفا و شکوه مراسم دبی. این ادغام، فیفا را از یک برگزارکننده صرف، به یک شریک قدرتمند در یک پلتفرم تأثیرگذار تبدیل میکند.
تأثیر بر توپ طلای فرانسفوتبال؛ رقیب اصلی در آستانه انحصار؟
بزرگترین سوال پس از این ادغام، آینده توپ طلای مجله فرانسفوتبال است. این جایزه اکنون با یک رقیب ادغامشده بسیار قدرتمندتر روبرو خواهد شد؛ رقیبی که حمایت رسمی نهاد حاکم بر فوتبال جهان (فیفا) و پشتوانه مالی خاورمیانه را یکجا دارد. این ممکن است منجر به یک رقابت دو قطبی شدید شود: از یک سو، توپ طلا با سابقه، اعتبار تاریخی و استقلال رسانهای خود. از سوی دیگر، جایزه جدید فیفا-گلوب ساکر با قدرت نهادی، جذابیت مالی و جاهطلبی جهانی. این رقابت میتواند به نفع بازیکنان و هواداران باشد، چرا که هر دو مراسم برای جذب توجه، باید شفافیت، دقت و جذابیت خود را افزایش دهند. با این حال، خطر کمرنگ شدن توپ طلا نیز وجود دارد، مگر اینکه این جایزه نیز دست به نوآوری و گسترش دامنه خود بزند. فشار بر فرانسفوتبال برای مدرنتر کردن سیستم رأیگیری و گسترش دستهبندیها (شاید با الگوگیری از جوایز ادغامی) افزایش خواهد یافت. در بلندمدت، ممکن است شاهد شکلگیری یک دوئل کلاسیک جدید در دنیای جوایز باشیم.
تغییر معیارها و سیستمهای رایدهی؛ نگرانیها و فرصتها
یکی از مهمترین نکات نامشخص، سیستم انتخاب برندگان در جایزه جدید است. جایزه The Best فیفا رأیگیریای سهگانه داشت (کاپیتانان و سرمربیان تیمهای ملی، هواداران، نمایندگان منتخب رسانه). گلوب ساکر نیز ترکیبی از رأی یک هیأت داوران منتخب و کمیتههای تخصصی را به کار میگرفت. فیفا وعده داده جزئیات را به زودی اعلام میکند. اما چالش اصلی، ایجاد یک سیستم منصفانه، شفاف و همهجانبه است که هم نظر متخصصان (بازیکنان، مربیان، روزنامهنگاران) را لحاظ کند، هم نظر هواداران را جلب نماید و هم از تأثیرگذاری بیش از حد جریانهای رسانهای یا مالی خاص جلوگیری کند. این فرصتی است برای بهبود کاستیهای سیستمهای قبلی، مانند کاهش احتمال تأثیر تبلیغات کلان بر نتایج. همچنین، احتمال افزوده شدن دستهبندیهای جدید (مثلاً برای بهترین بازیکن جوان، بهترین بازیکن در رقابتهای قارهای، بهترین عملکرد در جامهای جهانی کلوپها) بسیار است. این ادغام میتواند منجر به جامعتر شدن نگاه به «بهترین» بودن شود.
پیامدهای بلندمدت؛ تغییر جغرافیای قدرت و ستارهسازی در فوتبال
این ادغام، فراتر از یک مراسم اهدای جایزه است.
- اولا، نشاندهنده افزایش نقش خاورمیانه و به ویژه دبی به عنوان یک کانون قدرت جدید در فوتبال جهانی است. دبی قبلاً هم با میزبانی رویدادهای ورزشی بزرگ و خرید باشگاهها توجهها را جلب کرده بود، و اکنون میزبان یکی از مهمترین شبهای فوتبال جهان خواهد شد.
- ثانیا، این اتفاق ممکن است معیارهای ستارهسازی را تحت تأثیر قرار دهد. اگر جایزه جدید، وزن بیشتری به عملکرد در رقابتهای تحت حمایت فیفا (مانند جام جهانی کلوپها) یا جنبههای تجاری بازیکن بدهد، میتواند جهتگیریهای جدیدی در بازار نقلوانتقالات ایجاد کند.
- ثالثا، برای بازیکنان، وضوح مسیر پیش رو بیشتر میشود. به جای تلاش برای درخشش در دو مراسم مجزا، تمرکز بر یک رویداد اصلی خواهد بود. با این حال، فشار برای قانع کردن دو هیأت رأیدهی مختلف (اگر سیستم رأی توپ طلا تغییر نکند) به فشار برای درخشش در یک سیستم رأیدهی پیچیدهتر تبدیل میشود.
در نهایت، این تصمیم، اگر به خوبی اجرا شود، میتواند غنیسازی فرهنگ تقدیر از فوتبال را به همراه داشته باشد و مراسمی خلق کند که هم شأن نهاد حاکم بر فوتبال را حفظ کند و هم جذابیت و هیجان یک گالای جهانی را داشته باشد. موفقیت آن در گرو حفظ اعتبار رقابتی و شفافیت است.