به گزارش آسیانیوز ایران ؛ در روزهای اخیر، برخی رسانهها و شبکههای اجتماعی فارسیزبان مدعی شدند که «رسانههای عبری گزارش دادهاند تعدادی از کشورهای جهان از اسرائیل تقاضای تکنولوژی منفجر کردن پیجرها را با هدف تلهگذاری در موبایلها و هدفونهای بیسیم کردهاند». این گزاره نیازمند راستیآزمایی دقیق است، زیرا هم به منابع رسانهای خاصی ارجاع میدهد و هم از نظر فنی ادعایی سنگین مطرح میکند.
۱) آیا رسانههای عبری چنین گزارشی منتشر کردهاند؟
بررسی منابع نشان میدهد اصلِ گزاره به گزارشی تحلیلی منسوب به روزنامه اسرائیلی Haaretz بازمیگردد که نسخهای از آن خارج از نسخه اشتراکی روزنامه (Paywall) نیز بازنشر شده است. نویسنده گزارش، Omer Benjakob، پس از عملیات پیجرها علیه حزبالله توضیح میدهد که برخی شرکتها و پیمانکاران دفاعی خصوصی اسرائیلی «درخواستهایی» برای ابزارهای موسوم به kinetic cyber دریافت کردهاند؛ مفهومی که به پیوند اثر سایبری با پیامد فیزیکی اشاره دارد.
نکته مهم این است که در این گزارش سخنی از وجود یک «محصول آماده» یا «فناوری مشخص و قابل فروش» برای انفجار دستگاههای الکترونیکی نیامده و بحث در سطح تصور بازار و علاقهمندی برخی بازیگران باقی میماند.
۲) آیا روایت «تکنولوژی منفجر کردن پیجرها» دقیق است؟
در روایتهای رسانهای اولیه، گاهی ادعا شده که باتری پیجرها از راه دور و صرفاً با هک منفجر شدهاند. اما گزارشهای معتبر بینالمللی، از جمله گزارشهای خبرگزاری Reuters، این روایت را تأیید نمیکنند.
بر اساس این منابع، سناریوی محتمل در عملیات پیجرها شامل دستکاری زنجیره تأمین، کارگذاری مواد منفجرهای مانند PETN و استفاده از سازوکار چاشنی در خود دستگاه یا باتری بوده است. این الگو با «حمله سایبری صرف» تفاوت ماهوی دارد و بیشتر به عملیات فیزیکی-اطلاعاتی شباهت دارد تا یک اکسپلویت نرمافزاری.
۳) آیا چنین فناوریای قابل تعمیم به موبایل و هدفون بیسیم است؟
از نظر فنی، تبدیل موبایل یا هدفون بیسیم به یک «بمب واقعی» معمولاً بدون دسترسی فیزیکی یا دخالت در فرآیند تولید و توزیع امکانپذیر نیست. باتریهای لیتیومی ممکن است در اثر نقص یا سوءاستفاده دچار thermal runaway و آتشسوزی شوند، اما این پدیده با «انفجار کنترلشده شبیه مواد منفجره» تفاوت اساسی دارد.
حتی نهادهای حقوق بشری، چنین عملیاتهایی را ذیل مفهوم booby-trap یا «تله انفجاری در شیء ظاهراً بیخطر» دستهبندی میکنند؛ مفهومی که باز هم بر کارگذاری و دستکاری فیزیکی دلالت دارد، نه هک از راه دور.
۴) جمعبندی تحلیلی
بنابراین، اگرچه یک گزارش رسانهای اسرائیلی به «درخواستهایی» برای توانمندیهای kinetic cyber اشاره کرده، اما تبدیل این موضوع به ادعای «کشورها از اسرائیل فناوری آمادهای برای منفجر کردن موبایل و هدفون خواستهاند» با محتوای همان گزارش و با واقعیتهای فنی همخوان نیست. این روایت بیشتر حاصل سادهسازی رسانهای و اغراق است تا بازتاب دقیق یک قابلیت موجود.
حکم نهایی فکتچک:
- درست/قابلاتکا (با دقت متوسط): اشاره یک رسانه اسرائیلی به طرح درخواستهایی برای ابزارهای موسوم به kinetic cyber پس از عملیات پیجرها.
- گمراهکننده/اغراقآمیز: ادعای وجود یا درخواست «تکنولوژی آماده انفجار پیجرها برای تلهگذاری موبایل و هدفون بیسیم».