آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
مرکز مدیریت راههای کشور در آستانه آخرین روزهای زمستان، محدودیتهای ترافیکی جدیدی را برای برخی از محورهای مواصلاتی کشور اعلام کرده است. این محدودیتها که از روز سهشنبه ۱۴ بهمن آغاز میشود، تا شنبه ۱۸ بهمن ادامه خواهد داشت و عمدتاً بر محورهای پرتردد منتهی به استانهای شمالی کشور متمرکز است. بر اساس این اطلاعیه، تردد انواع تریلر، کامیون و کامیونت در محور کرج - چالوس و بالعکس همچنان ممنوع است. این محدودیت که پیش از این نیز اعمال میشد، در روزهای یادشده نیز تداوم خواهد یافت تا از ترافیک سنگین در این مسیر کوهستانی و پرپیچوخم جلوگیری شود. همچنین، در روزهای سهشنبه، چهارشنبه، پنجشنبه و شنبه (۱۴، ۱۵، ۱۶ و ۱۸ بهمنماه) در صورت افزایش حجم ترافیک و به تشخیص مأموران پلیس راه، محدودیت یکطرفه مقطعی در مسیر رفت یا برگشت این محور اعمال خواهد شد. این تصمیمگیری لحظهای برای مدیریت بهینه جریان ترافیک و جلوگیری از ایجاد گرههای ترافیکی طولانی مدت است. اما مهمترین بخش این محدودیتها مربوط به روز جمعه ۱۷ بهمنماه است. در این روز از ساعت ۱۱ صبح، از ابتدای آزادراه تهران - شمال به مقصد چالوس محدودیت تردد اعمال میشود. سپس از ساعت ۱۲ ظهر، از ابتدای پل زنگوله (انتهای دهانه شمالی تونل البرز به سمت چالوس) محور کاملاً مسدود خواهد شد.
بر اساس برنامه اعلام شده، از ساعت ۱۴ روز جمعه، مسیر مرزنآباد به سمت تهران (شمال به جنوب) یکطرفه میشود. با پایان یافتن این طرح، از ساعت ۲۴ تردد در مسیرهای رفت و برگشت از پل زنگوله تا مرزنآباد انجام میشود. البته در صورت کاهش حجم ترافیک، امکان اعلام پایان زودهنگام طرح نیز وجود دارد. لازم به ذکر است تردد از مسیر جاده قدیم کرج - چالوس تا محدوده پل زنگوله برای ساکنان و افراد محلی آزاد است. اما در روزهای اعمال محدودیت در مسیر جنوب به شمال، تردد خودروهایی که قصد عزیمت به چالوس را دارند، از ساعت اعلامشده از میدان امیرکبیر به سمت چالوس ممنوع خواهد بود. این محدودیتها عمدتاً با هدف افزایش ایمنی تردد در جادههای کوهستانی شمال، کاهش ترافیک در روزهای پایان هفته و مدیریت بهتر جریان وسایل نقلیه شخصی و سنگین اعمال میشود. مسافران و رانندگانی که قصد تردد در این روزها را دارند، باید برنامه سفر خود را با در نظر گرفتن این محدودیتها تنظیم کنند. در نهایت، رعایت این مقررات نه تنها به روانتر شدن ترافیک کمک میکند، بلکه احتمال بروز حوادث ناگوار در جادههای پرتردد و حساس شمال کشور را نیز کاهش میدهد. همکاری شهروندان با مأموران پلیس راه در اجرای این طرح، نقش کلیدی در موفقیت آن خواهد داشت.
ایمنیمحوری و کاهش تصادفات در جادههای کوهستانی
اعمال محدودیت دائمی تردد وسایل نقلیه سنگین (تریلی، کامیون و کامیونت) در محور کرج-چالوس، پیش از هر چیز یک تصمیم ایمنیمحور است. این محور به دلیل ویژگیهای جغرافیایی (پیچهای متوالی، شیب تند، دید محدود) و همچنین حجم بالای تردد خودروهای سبک، از جمله حساسترین و پرحادثهترین جادههای کشور محسوب میشود. حضور وسایل نقلیه سنگین با ابعاد بزرگ و سرعت پایین، نه تنها باعث ایجاد ترافیکهای طویلمدت میشود، بلکه خطر تصادفات شدید را به دلیل اختلاف سرعت بالا و امکان خرابی ترمز (به ویژه در سرازیریها) افزایش میدهد. ممنوعیت تردد این وسایل، به صورت مستقیم احتمال بروز چنین حوادثی را کاهش میدهد. طرح یکطرفه مقطعی که در صورت افزایش ترافیک و به تشخیص پلیس اجرا میشود، نیز یک ابزار مدیریت بحران ترافیکی برای جلوگیری از قفل کامل جاده است. این اقدام باعث میشود تا ترافیک انباشته شده در یک مسیر تخلیه شده و از ایجاد بنبست های چندساعته جلوگیری شود.
مدیریت تقاضای سفر در روزهای پایانی هفته
روزهای پنجشنبه و جمعه، اوج سفرهای آخر هفته به سمت استانهای شمالی است. پیشبینی و اعلام محدودیتهای از پیش تعیین شده برای روز جمعه ۱۷ بهمن (محدودیت از ساعت ۱۱ و انسداد از ساعت ۱۲ در آزادراه تهران-شمال) نشان از یک برنامهریزی فعال برای مدیریت این تقاضای پیک دارد. هدف از این محدودیتهای زمانبندی شده، توزیع ترافیک در طول روز است. با بستن تدریجی مسیر، از هجوم همزمان تمامی خودروها جلوگیری میشود و ترافیک در بازه زمانی طولانیتری گسترده میشود. این کار فشار بر زیرساخت جاده و ظرفیت خدمات بینراهی (مانند پمپ بنزین، رستوران و...) را کاهش میدهد. همچنین، اعلام عمومی این محدودیتها از چند روز قبل، به مسافران امکان برنامهریزی میدهد. آنها میتوانند با تغییر ساعت حرکت یا حتی تغییر روز سفر خود، از مواجهه با ترافیک سنگین و محدودیتها اجتناب کنند. این یک رویکرد «مدیریت تقاضا» به جای صرفاً «مدیریت عرضه (جاده)» است.
تأثیر بر اقتصاد محلی و لجستیک کالا
ممنوعیت تردد وسایل نقلیه باری در محور کرج-چالوس، قطعاً بر سیستم حملونقل کالا به استانهای شمالی تأثیر میگذارد. رانندگان و شرکتهای حملونقل مجبور به استفاده از مسیرهای جایگزین (مانند محورهای فیروزکوه یا هراز) هستند که ممکن است طولانیتر، پرهزینهتر یا خود دارای محدودیت باشند. این امر میتواند به افزایش هزینههای حمل و در نهایت افزایش قیمت کالاها در مقصد منجر شود. از سوی دیگر، این سیاست میتواند انگیزهای برای توسعه و ایمنسازی مسیرهای جایگزین یا حتی تقویت حملونقل ریلی و دریایی برای تأمین نیازهای شمال کشور باشد. برای ساکنان محلی، آزادی تردد از جاده قدیم تا پل زنگوله، یک امتیاز ضروری است تا دچار انزوای ترافیکی نشوند. این نشان میدهد که برنامهریزان به نیازهای معیشتی و جابهجایی داخلی ساکنان بومی نیز توجه داشتهاند. حفظ دسترسی آنان به خدمات و محل کار، جنبه اجتماعی مهمی از این طرح است.
نقش فناوری و تصمیمگیری انعطافپذیر در مدیریت ترافیک
اعلام این که «در صورت کاهش حجم ترافیک، پایان طرح زودتر از زمان مقرر اعلام خواهد شد» نشان از رویکردی منعطف و مبتنی بر شرایط واقعی دارد. این تصمیمگیری پویا، احتمالاً با پشتوانه دادههای لحظهای از دوربینهای ترافیکی، حسگرها و گزارشهای میدانی پلیس امکانپذیر شده است. استفاده از چنین سازوکاری، از تحمیل محدودیتهای غیرضروری به رانندگان هنگامی که ترافیک روان است، جلوگیری میکند. این رویکرد، رضایت بیشتری ایجاد میکند و کارایی طرح را افزایش میدهد. همچنین، اختیار دادن به مأموران پلیس برای اعمال طرح یکطرفه «بنا به صلاحدید»، نمونهای از تفویض اختیار برای تصمیمگیری در محل حادثه است. در آینده، میتوان این انعطاف را بیشتر کرد. مثلاً اعلان لحظهای تغییرات ترافیکی از طریق پیامک به رانندگانی که در منطقه حضور دارند، یا استفاده از اپلیکیشنهای نقشهای برای هدایت خودکار مسیرها. این محدودیتهای اعلام شده، قابلیت توسعه به یک سیستم مدیریت ترافیک هوشمندتر را دارند.
توصیههایی به مسافران و چشمانداز آینده
برای مسافرانی که قصد تردد در این روزها را دارند، چند توصیه ضروری است:
۱) پیش از حرکت، آخرین اطلاعیههای پلیس راه را بررسی کنند.
۲) برای روز جمعه ۱۷ بهمن، حتماً پیش از ساعت ۱۱ صبح از ابتدای آزادراه تهران-شمال عبور کرده باشند یا منتظر بازگشایی مجدد مسیر بعد از ساعت ۲۴ بمانند.
۳) از میدان امیرکبیر به سمت چالوس در ساعات ممنوعه حرکت نکنند.
۴) همیشه مسیرهای جایگزین (فیروزکوه، هراز) را به عنوان گزینه در نظر داشته باشند.
۵) همراه داشتن آب، غذا و پوشاک گرم به دلیل احتمال توقف طولانی در ترافیک یا سرمای هوا ضروری است. در چشمانداز بلندمدت، چنین محدودیتهای مکرر نشان میدهد که تقاضای سفر به شمال از ظرفیت موجود جادهها فراتر رفته است.
راهحل پایدار، توسعه شبکه حملونقل ریلی (مترو و قطار بینشهری به شمال) و بهبود کیفی و کمّی سایر محورها (مانند تکمیل و ایمنسازی هراز) است. تا زمانی که این راهحلهای اساسی محقق نشده، مدیریت ترافیک فعال و برنامهریزی شده مانند طرحهای فوق، بهترین ابزار برای حفظ ایمنی و روانی نسبی تردد است. موفقیت این طرحها در گرو همکاری مردم و اجرای دقیق توسط پلیس است. فرهنگ رانندگی صبورانه و پذیرش این محدودیتها به عنوان یک ضرورت ایمنی، باید در بین رانندگان نهادینه شود.