آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
جهان ورزش بار دیگر در شوک یک ادعای عجیب و بیسابقه فرو رفته است. این بار خبر از نوع جدیدی از تقلب میآید که مرزهای تخیل را جابهجا کرده و پرسشهای اخلاقی عمیقی را برانگیخته است. صحبت از المپیک زمستانی ۲۰۲۶ میلان-کورتیناست، اما نه از حواشی معمول، بلکه از اتهامی که پیش از آغاز بازیها، سایه سنگینی بر رشته پرش با اسکی انداخته است. تصور کنید ورزشکاری برای کسب چند سانتیمتر برتری در پرواز، دست به اقدام پزشکی تهاجمی و خطرناکی بزند. این دقیقاً همان اتهامی است که علیه برخی از پرشگران اسکی مطرح شده است. بر اساس گزارشهای خبری، بحث استفاده از تزریقهای موقت «اسید هیالورونیک» برای بزرگسازی اندام تناسلی مردانه به منظور فریب اسکنهای سهبعدی بدن و پوشیدن لباسهای گشادتر مطرح شده است.
این ادعا آنقدرها جدیست که «آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ» یا «وادا» رسماً وارد ماجرا شده و قول بررسی آن را در آستانه بازیهای المپیک داده است. رئیس این آژانس تأکید کرده شخصاً این موضوع را پیگیری خواهد کرد. اما سؤال اصلی اینجاست: چگونه چند سانتیمتر فضای بیشتر در میانپا میتواند بر عملکرد یک پرشگر اسکی تأثیر بگذارد؟ علم فیزیک پاسخ شگفتآوری به این پرسش داده است. بر اساس مطالعات علمی، حتی افزایش جزئی در سطح مقطع لباس در آن ناحیه خاص، میتواند مانند یک «چتر نجات کوچک» عمل کرده، نیروی برا را افزایش داده و مقاومت هوا را بهتر مدیریت کند.
نتیجه نهایی؟ یک برتری محاسبهشده: پرشی چند متر طولانیتر! در رقابتهایی که برنده و بازنده را میلیمترها مشخص میکنند، این مترها میتواند به معنای طلا یا ناکامی باشد. حالا وادا باید تصمیم بگیرد آیا این کار، مصداق دوپینگ است یا خیر.
آناتومی یک تقلب؛ از پزشکی زیبایی تا میدان رقابت
این اتهام، نقطه تلاقی عجیبی بین علم پزشکی، فیزیک و ورزش قهرمانی است. اسید هیالورونیک مادهای است که معمولاً در حوزه زیبایی برای حجمدهندهای موقت استفاده میشود. انتقال این فناوری به دنیای ورزش برای دستکاری در اندازهگیریهای آناتومیک، نشاندهنده سطح جدیدی از پیچیدگی در تقلب است. ورزشکاران نه مستقیماً با عضلات یا خون خود، بلکه با تغییر عمدی در ابعاد بدن برای فریب سیستمهای اندازهگیری و دور زدن قوانین لباس، تقلب میکنند. این موضوع، تعریف سنتی «ماده ممنوعه» را به چالش میکشد و وادا را با چالش تفسیر قوانین موجود روبرو میسازد.
فیزیک پرواز؛ چگونه چند سانتیمتر پیروزی میآفریند؟
مبنای فیزیکی این ادعا قابل توجه است. در پرش اسکی، پس از پرتاب از سکو، ورزشکار در حال پرواز در سیالی به نام هواست. هرگونه افزایش در سطح مقطع بدن، بر نیروهای آیرودینامیک مؤثر است. افزایش حجم در ناحیه میانپا، در واقع سطح جلوی بیشتری ایجاد میکند که میتواند بر دو نیروی اصلی اثر بگذارد: افزایش نیروی برا (نیروی رو به بالا) و افزایش نیروی پسا (مقاومت هوا). مطالعات نشان میدهند افزایش دو سانتیمتری میتواند تا ۵ درصد نیروی برا را افزوده و حدود ۴ تا ۵ متر بر طول پرش در یک پرش ۱۳۰ متری بیفزاید. در ورزشی که مدالها با اختلاف سانتیمتر تعیین میشوند، این یک پیشرفت انقلابی است.
جنگ تاریخی با لباس؛ سابقه دستکاری و پاسخ مقررات
این اولین درگیری فدراسیون بینالمللی اسکی (FIS) با ماجرای لباس نیست. سابقهای از حذف ورزشکاران در سال ۲۰۱۲ به دلیل لباسهای غیرقانونی و محرومیت ستارگانی مانند لیندویک و فوفانگ در سال ۲۰۲۵ به دلیل تقویت درزهای لباس وجود دارد. این تاریخچه نشان میدهد پرش اسکی صحنه نبرد دائمی بین مهندسی لباس برای کسب برتری و مقررات سختگیرانه برای حفظ برابری است. پاسخ FIS به این تقلبها، الزام به اسکن سهبعدی دقیق بدن و جاسازی تراشه در لباس بوده است. حالا به نظر میرسد ورزشکاران به جای دستکاری مستقیم لباس، در حال دستکاری «بدن» برای فریب این سیستم نظارتی هستند.
چالش حقوقی وادا؛ آیا این دوپینگ است؟
اکنون بزرگترین چالش پیش روی وادا است: آیا تزریق موقت اسید هیالورونیک برای این هدف خاص، مشمول قوانین مبارزه با دوپینگ میشود؟ قوانین وادا معمولاً بر ممنوعیت مواد خاص، روشهای خاص (مانند انتقال خون) و دستکاری ژنتیکی متمرکز است. این مورد ممکن است تحت عنوان «استفاده از ماده یا روشی برای افزایش عملکرد» یا «دستکاری فیزیکی و شیمیایی» بررسی شود. اما اثبات نیت ورزشکار (قصد تقلب) و همچنین موقتی بودن اثر ماده، میتواند پیچیدگی حقوقی ایجاد کند. تصمیم وادا در این مورد، میتواند زمینهساز رویکردی جدید نسبت به تقلبهای «آناتومیک» در آینده شود.
پیامدهای اخلاقی و آینده ورزش؛ عبور از خط قرمز
ورزش قهرمانی همواره با مرزهای اخلاقی دستوپنجه نرم کرده، اما این اتهام، خط قرمز جدیدی را لمس میکند. این اقدام، علاوه بر خطرات پزشکی احتمالی برای ورزشکار، ماهیت رقابت منصفانه را به شدت خدشهدار میکند. اگر چنین روشهایی رایج شوند، ورزش به جای میدان توانایی طبیعی، به عرصهای از دستکاریهای پزشکی و مهندسی بیپایان تبدیل میشود. این موضوع میتواند اعتماد عمومی را تضعیف کند و فشار روانی جدیدی برای رقابت در سطحی غیرانسانی به ورزشکاران وارد آورد. تصمیم وادا و FIS در برخورد با این موضوع، نه تنها برای پرش اسکی، بلکه برای تمامی ورزشهایی که در آنها پوشش و آیرودینامیک نقش دارند، سرنوشتساز خواهد بود.