محمد مهرداد ( حاجی زاده ) ؛ معلمی که قهرمانی را با اخلاق معنا کرد / استادی که ورزش یزد را از مدرسه تا استخر ساخت

درگذشت استاد محمد مهرداد ( حاجی زاده ) ، یکی از پایه‌گذاران ورزش نوین در استان یزد، ضایعه‌ای عمیق برای جامعه ورزشی، آموزشی و فرهنگی این دیار است. مردی که از دل محله گازرگاه برخاست؛ محله‌ای ریشه‌دار در ورزش باستانی، اخلاق پهلوانی و تربیت نسل‌های سالم. او وارث خاندانی بود که نام پهلوان جعفر حاجی‌زاده را در تاریخ ورزش یزد ثبت کرده و خود نیز با تغییر نام خانوادگی به مهرداد، هویتی نو اما ریشه‌دار را ادامه داد.

استاد مهرداد از نخستین سال‌های نوجوانی، ورزش را نه به‌عنوان تفریح، بلکه به‌مثابه رسالت اجتماعی برگزید. از فوتبال دبستان تدین و باشگاه شهدوست ـ نخستین باشگاه رسمی ورزشی یزد ـ تا درخشش در بسکتبال، والیبال، دوومیدانی و شنا، همواره جزو برترین‌ها بود. ثبت رکورد کشوری در دوی چهارصد متر و پرتاب نیزه، تنها بخشی از کارنامه‌ای است که هم در مقام ورزشکار، هم مربی و هم داور، اعتبار داشت.

نقطه عطف زندگی حرفه‌ای او، پیوند ناگسستنی ورزش و آموزش بود. ورود به دانشسرای عالی ورزش اصفهان و سپس خدمت در آموزش‌وپرورش، استاد مهرداد را به معلمی تبدیل کرد که ورزش را از کلاس درس آغاز می‌کرد. احداث ورزشگاه و کلوپ دانش‌آموزی مهریز، آموزش نسل اول شناگران یزد و دریافت گواهی نجات غریق به‌عنوان نخستین ناجی غریق استان، نشان می‌دهد که او همیشه یک گام جلوتر از زمانه خود حرکت می‌کرد.

برای من ( سید محمد جواد عرفان فر ) ، استاد محمد مهرداد فقط یک مربی یا معلم نبود؛ او معیار بود. معیار درست ایستادن، درست شنا کردن، درست داوری کردن و مهم‌تر از همه، درست انسان بودن. روزی که گواهینامه نجات غریق درجه دو را از دستان ایشان دریافت کردم، بیش از یک مدرک گرفتم؛ مسئولیت گرفتم. مسئولیت جان انسان‌ها، مسئولیت اخلاق حرفه‌ای و مسئولیت انتقال دانشی که با جان آمیخته بود.

او به ما یاد داد ناجی غریق، قبل از مهارت، باید آرامش داشته باشد؛ قبل از قدرت، باید تعهد داشته باشد. همین نگاه انسانی بود که شاگردانش را در همه رشته‌ها متمایز می‌کرد. استاد مهرداد، بی‌آنکه شعار بدهد، الگوی زیست ورزشی بود.

ورزش یزد پیش از دهه‌های سی و چهل، عمدتاً متکی بر زورخانه و تجربه فردی بود. استاد مهرداد از نخستین کسانی بود که ورزش علمی، برنامه‌محور و چندرشته‌ای را به یزد آورد. تحصیل در دانشسرای عالی ورزش، نگاه او را از تمرین صرف به آموزش هدفمند تغییر داد.

او باور داشت ورزشکار باید همه‌جانبه رشد کند؛ به همین دلیل در چندین رشته فعالیت داشت و همین نگاه، نسل اول ورزشکاران چندرشته‌ای یزد را شکل داد. این رویکرد، پایه‌گذار موفقیت‌های بعدی ورزش استان شد.

پیوند دانش، تجربه و اخلاق، سه‌ضلعی تفکر ورزشی استاد مهرداد بود؛ الگویی که امروز نیز برای توسعه ورزش پایه، کاملاً کاربردی است.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای استاد مهرداد، نهادینه‌کردن ورزش در مدرسه بود. زمانی که ورزش زیرمجموعه آموزش‌وپرورش بود، او از این فرصت نهایت استفاده را برد و مدرسه را به کارخانه انسان‌سازی تبدیل کرد.

قهرمانی تیم بسکتبال یزد در مسابقات کشوری آموزشگاه‌ها، نمونه‌ای روشن از این نگاه است. او معتقد بود اگر ورزش از مدرسه آغاز شود، اخلاق و انضباط نیز همزمان رشد می‌کند.

این مدل، امروز نیز می‌تواند راهگشای حل بسیاری از چالش‌های ورزش قهرمانی و همگانی باشد.

استاد مهرداد با دریافت گواهی نجات غریق، فصل تازه‌ای در ایمنی و آموزش شنا در یزد گشود. پیش از او، شنا بیشتر تجربی و بدون چارچوب آموزشی بود.

او با تربیت شناگران، مربیان و ناجیان غریق، ساختاری ایجاد کرد که بعدها به شکل‌گیری تیم‌های شنا، شیرجه و واترپلو انجامید. این دستاورد، صرفاً ورزشی نبود؛ بلکه مستقیماً با جان انسان‌ها گره خورد.

نجات غریق برای او، شغل نبود؛ رسالت بود.

حضور استاد مهرداد به‌عنوان نخستین داور فوتبالی با لباس رسمی داوری، نشانه‌ای از نگاه حرفه‌ای او بود. او باور داشت ظاهر، بخشی از پیام داور است؛ پیام نظم، اقتدار و عدالت.

این اقدام ساده، اما اثرگذار، فرهنگ داوری را در یزد تغییر داد و الگویی برای نسل‌های بعد شد. داوری از نگاه او، قضاوت صرف نبود؛ مسئولیت اجتماعی بود.

او همواره می‌گفت: «داور، باید قبل از سوت، انسان باشد.»

اگر بخواهیم میراث استاد مهرداد را در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم: انسان‌سازی از مسیر ورزش. شاگردان او، امروز مربی، داور، معلم و مدیرند؛ اما مهم‌تر از آن، شهروندانی مسئول‌اند.

او نه‌تنها نسل ساخت، بلکه فرهنگ ساخت؛ فرهنگی که اخلاق را بر مدال، و تعهد را بر شهرت مقدم می‌دانست.

چنین میراثی، با گذر زمان کمرنگ نمی‌شود؛ بلکه پررنگ‌تر خواهد شد.