به گزارش آسیانیوز ایران ؛ دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، در مصاحبهای که بازتاب گستردهای در رسانهها پیدا کرده است، درباره امکان «پایدار» بودن هر توافق احتمالی با جمهوری اسلامی ابراز تردید کرد و در پاسخ به پرسشی درباره دوام توافق با «حکومت فعلی در ایران» گفت: «نمیدانم. واقعاً نمیدانم.» او در ادامه افزود با وجود این تردید، یک موضوع را قطعی میداند: «آنها میخواهند توافق کنند.»
بر اساس گزارشها، این گفتوگو در چارچوب پوشش خبری مربوط به تحرکات دیپلماتیک تازه پیرامون پرونده جمهوری اسلامی مطرح شده و از جمله به مصاحبه ترامپ با «Fox Business Network» اشاره شده است. در همین روایتها، ترامپ ادعا کرده است که جمهوری اسلامی «با هیچکس دیگری مذاکره نمیکرد»، اما اکنون «با من مذاکره میکند»؛ ادعایی که در بخشی از بازنشرهای رسانهای از این مصاحبه برجسته شده است.
ترامپ همچنین مدعی شد با وجود طرح تردیدها درباره پایداری هر توافق، «ترجیح» میدهد توافقی انجام شود، اما به شرط آنکه «توافق خوبی» باشد. او در تشریح چارچوب مدنظرش، از عبارتهایی استفاده کرده که رسانهها آن را تعیین «شرطهای سختگیرانه» توصیف کردهاند؛ از جمله تأکید بر اینکه توافق باید «بدون سلاح هستهای» باشد و همچنین «بدون موشک». در گزارشهای منتشرشده، این موضع بهعنوان تأکیدی بر ورود مؤلفههای غیرهستهای—بهویژه برنامه موشکی—به هر بسته توافق احتمالی بازتاب یافته است.
در ادامه همین اظهارات، ترامپ گفته است «بعضیها» نگراناند چون به باور او، جمهوری اسلامی در طول سالها «غیرصادق» بوده است. او همچنین از سیاستهای دولتهای پیشین آمریکا در قبال جمهوری اسلامی انتقاد کرده و گفته اقداماتی که باراک اوباما و جو بایدن انجام دادند «در عمل یک هیولا از جمهوری اسلامی ساخت»؛ عبارتی که در بازتاب رسانهای سخنان او تکرار شده است. ترامپ در همین چارچوب، توافق هستهای پیشین با جمهوری اسلامی را یکی از «احمقانهترین توافقها» توصیف کرده است.
همزمان با این اظهارات، گزارشهای خبری از افزایش وزن مؤلفههای منطقهای و امنیتی در رایزنیهای واشینگتن و متحدانش حکایت دارد. خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در آستانه دیدار و گفتوگو در واشینگتن، بهدنبال آن است که دامنه مذاکرات احتمالی با جمهوری اسلامی «گسترش» یابد و صرفاً به موضوع هستهای محدود نماند؛ از جمله با افزودن محورهایی نظیر برنامه موشکی و موضوعات مرتبط با نقش منطقهای جمهوری اسلامی.
واشینگتنپست نیز در گزارشی با تمرکز بر فضای امنیتی منطقه نوشته است ترامپ در میانه همین تحولات از احتمال تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه صحبت کرده و همزمان تأکید کرده است هر توافق با جمهوری اسلامی باید علاوه بر موضوع هستهای، سایر موضوعات مورد اختلاف را نیز دربر بگیرد. در این گزارش به نگرانی اسرائیل از «محدود شدن» توافق به پرونده هستهای و تلاش تلآویو برای اضافه شدن محدودیتهای موشکی و موارد دیگر اشاره شده است.
از سوی دیگر، برخی رسانهها از زاویه واکنش تهران به این تحولات گزارش دادهاند. گاردین نوشته است در آستانه دیدارهای مرتبط، جمهوری اسلامی از ایالات متحده خواسته است اجازه ندهد نتانیاهو روند مذاکرات را «مختل» کند و همزمان، اختلاف اصلی بر سر دامنه موضوعات مذاکره—از جمله برنامه موشکی—بهعنوان یکی از گرههای مهم مطرح است.
در چنین فضایی، بخش مهمی از تحلیلها بر این نکته متمرکز است که «چارچوب توافق» اگر از نگاه ترامپ صرفاً به محدودیتهای هستهای محدود نباشد، میتواند به مذاکراتی چندمحوره تبدیل شود؛ مذاکراتی که همزمان بر برنامه موشکی، سطح و نوع محدودیتها، سازوکارهای راستیآزمایی و نیز موضوعات منطقهای اثرگذار باشد. با این حال، ترامپ در همان مصاحبه، در پاسخ به پرسش درباره پایداری توافق، از قطعیت فاصله گرفته و گفته است «واقعاً نمیدانم» توافق پایدار میماند یا نه؛ جملهای که در بازتاب رسانهای، نشانهای از تردید نسبت به «قابلیت اتکای بلندمدت» هر توافق احتمالی با تهران تلقی شده است.
در بازنشرهای رسانهای، زمانبندی این اظهارات نیز اهمیت یافته است؛ چرا که همزمان با گزارشها درباره گفتوگوها و رایزنیهای منطقهای، ترامپ از لزوم «توافق خوب» سخن گفته و محورهای مورد نظر خود را به شکل «بدون سلاح هستهای، بدون موشک» خلاصه کرده است؛ عبارتی که در گزارش خبرگزاری آناتولی نیز نقل شده و نشان میدهد خطوط قرمز اعلامی دولت او در این مقطع، فراتر از مسئله هستهای تعریف میشود.
در مجموع، اظهارات تازه رئیسجمهوری آمریکا، همزمان دو پیام را مخابره میکند: نخست، تأکید بر اینکه کاخ سفید تمایل دارد مسیر توافق را باز نگه دارد، اما دوم، تلاش برای تعریف توافق بهعنوان بستهای «فراگیر» که شامل موضوعات غیرهستهای نیز باشد. در مقابل، گزارشهای مختلف نشان میدهد یکی از چالشهای اصلی در مسیر هر توافق احتمالی، اختلاف بر سر همین «دامنه» و «اولویتها» است؛ اختلافی که از نگاه منتقدان چنین چارچوبی میتواند مذاکرات را پیچیدهتر و از نگاه حامیان آن، میتواند توافق را «جامعتر» کند.