آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
پنتاگون روز یکشنبه از یک عملیات دریایی گسترده و موفقیتآمیز علیه یک نفتکش تحت تحریم خبر داد که با محمولهای عظیم از نفت خام، تلاش میکرد از حلقه محاصره تحریمهای آمریکا بگریزد. این عملیات که در آبهای اقیانوس هند انجام شد، بار دیگر قدرت دریایی ایالات متحده را در دورترین نقاط جهان به رخ کشید. نفتکش «ورونیکا ۳» که با پرچم پاناما فعالیت میکند، از سال ۲۰۲۳ به عنوان یک شناور مشکلدار در فهرست تحریمهای آمریکا قرار داشت. این کشتی به دلیل ارتباط با ایران، روسیه و ونزوئلا تحت تحریم بود و به طور مخفیانه نفت این کشورها را جابهجا میکرد. ماجرای این شکار دریایی از دریای کارائیب آغاز شد، جایی که نیروهای اطلاعاتی آمریکا برای اولین بار این نفتکش را رهگیری کردند. اما «ورونیکا ۳» دست از تلاش برنداشت و با تغییر مسیر، خود را به اقیانوس هند رساند؛ غافل از اینکه سایهبان اطلاعاتی پنتاگون همچنان بر فراز آن حضور دارد.
پنتاگون در شبکه اجتماعی ایکس با لحنی قاطع و مقتدرانه جزئیات این عملیات را شرح داد: «این شناور سعی داشت با امید به فرار، قرنطینه اعلامی رئیسجمهور ترامپ را به چالش بکشد. ما آن را از کارائیب تا اقیانوس هند ردیابی کردیم، فاصله را کم کرده و متوقفش ساختیم.» نیروهای ویژه آمریکایی سپس وارد نفتکش شده و اقدام به «اعمال حق بازرسی، بازدارندگی دریایی و ورود به کشتی» کردند. عملیاتی که نشان از آمادگی بالای نظامیان آمریکایی برای مقابله با هرگونه نقض تحریمها در دورترین نقاط جهان دارد. سازمان تانکرترکرز، نهاد ناظر بر ترددهای دریایی، اعلام کرد که این کشتی از سال ۲۰۲۳ با نفت روسیه، ایران و ونزوئلا در ارتباط بوده است. آخرین محموله آن نیز ۲ میلیون بشکه نفت خام و نفت کوره بود که در تاریخ ۳ ژانویه، ونزوئلا را ترک کرده بود. این عملیات در حالی انجام شده که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها بر لزوم تشدید فشارها بر ایران و ونزوئلا تأکید کرده است. توقیف این نفتکش، نشاندهنده عزم جدی واشنگتن برای اجرای سیاست فشار حداکثری در عرصه بینالمللی است.
ابعاد عملیاتی رهگیری و توقیف
رهگیری یک نفتکش از دریای کارائیب تا اقیانوس هند، یک عملیات اطلاعاتی-نظامی پیچیده و گسترده است. این عملیات نشاندهنده قدرت نظارتی بالای آمریکا بر مسیرهای دریایی جهان است. استفاده از ماهوارهها، هواپیماهای شناسایی و شناورهای جنگی برای تعقیب هدف در طول هزاران کیلومتر، نیازمند هماهنگی و منابع عظیمی است. انتخاب زمان و مکان عملیات نیز هوشمندانه بوده است. اقیانوس هند به دلیل گستردگی و دوری از سواحل، یکی از نقاط کور برای اجرای عملیاتهای دریایی محسوب میشود. با این حال، نیروهای آمریکایی توانستند در همین نقطه نیز طعمه خود را شکار کنند. نیروهای ویژه آمریکایی با ورود به کشتی و اعمال حق بازرسی و بازدارندگی دریایی، نشان دادند که برای اجرای قوانین و تحریمهای خود در هر نقطه از جهان آماده هستند. این اقدام، پیام قدرتمندی به سایر ناقضان تحریمها ارسال میکند.
ارتباط نفتکش با ایران و اهمیت آن
ارتباط نفتکش «ورونیکا ۳» با ایران، یکی از مهمترین ابعاد این ماجراست. ایران در سالهای اخیر به دلیل تحریمهای نفتی، برای فروش نفت خود به روشهای پنهانی روی آورده است. استفاده از نفتکشهای تحت پرچم کشورهای دیگر و خاموش کردن دستگاههای ردیاب، از جمله این روشهاست. توقیف این نفتکش، ضربهای به توانایی ایران در دور زدن تحریمها وارد میکند. همچنین، نشاندهنده آن است که آمریکا اطلاعات دقیقی از فعالیتهای نفتی ایران و متحدانش دارد و در صورت لزوم، برای جلوگیری از آن اقدام خواهد کرد. این رویداد، میتواند بر روند مذاکرات احتمالی آینده میان ایران و آمریکا نیز تأثیر بگذارد. ایران ممکن است این اقدام را تشدید فشارها و نقض حسن نیت تلقی کند و موضع خود را سختتر نماید.
نقش ونزوئلا و روسیه در این پرونده
ارتباط نفتکش «ورونیکا ۳» با ونزوئلا و روسیه نیز قابل تأمل است. این کشتی از سال ۲۰۲۳ با نفت این سه کشور در ارتباط بوده است. این موضوع، نشاندهنده همکاری روزافزون ایران، روسیه و ونزوئلا در حوزه انرژی برای مقابله با تحریمهای آمریکاست. ونزوئلا خود یکی از اهداف اصلی سیاست فشار حداکثری آمریکا بوده است. دولت نیکلاس مادورو با وجود تحریمهای شدید، توانسته است با کمک ایران و روسیه، صنعت نفت خود را تا حدی احیا کند. توقیف این نفتکش، ضربهای به این تلاشها وارد میکند. انتخاب تاریخ ۳ ژانویه برای خروج محموله از ونزوئلا نیز جالب توجه است. این تاریخ همزمان با روز دستگیری نیکلاس مادورو (در صورت تحقق) یا یک رویداد مهم دیگر میتواند معنادار باشد. شاید این محموله تلاشی برای تأمین منابع مالی در شرایط بحرانی بوده است.
تحلیل حقوقی توقیف و مشروعیت بینالمللی آن
توقیف یک نفتکش در آبهای بینالمللی، یک اقدام حقوقی حساس است. آمریکا برای توجیه این اقدام، به تحریمهای یکجانبه خود و «حق بازرسی و بازدارندگی دریایی» استناد کرده است. اما آیا این استناد از نظر حقوق بینالملل معتبر است؟ بسیاری از کشورها و کارشناسان حقوق بینالملل، تحریمهای یکجانبه آمریکا را غیرقانونی و مغایر با اصول حقوق بینالملل میدانند. آنها معتقدند که هیچ کشوری حق ندارد قوانین خود را به سایر نقاط جهان تحمیل کند. با این حال، آمریکا با استفاده از قدرت نظامی و اقتصادی خود، بارها اقدام به توقیف کشتیها و داراییهای کشورهای تحت تحریم کرده است. این اقدامات، اگرچه از نظر حقوقی محل مناقشه هستند، اما در عمل به اجرا درآمدهاند و کشورهای هدف را با چالش مواجه کردهاند.
پیامدهای این رویداد برای آینده
توقیف نفتکش «ورونیکا ۳» میتواند پیامدهای مهمی برای آینده داشته باشد:
- نخست، این رویداد میتواند به تشدید تنشها میان ایران و آمریکا منجر شود. ایران ممکن است این اقدام را تجاوز تلقی کرده و واکنش تند نشان دهد.
- دوم، این رویداد میتواند سایر نفتکشهایی را که با ایران، روسیه و ونزوئلا همکاری میکنند، بترساند و آنها را از ادامه فعالیت منصرف کند. این موضوع، توانایی این سه کشور را برای دور زدن تحریمها کاهش خواهد داد.
- سوم، این رویداد میتواند بر روابط آمریکا با چین و هند نیز تأثیر بگذارد. این دو کشور از خریداران اصلی نفت ایران و ونزوئلا هستند و توقیف نفتکشها میتواند منافع آنها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.