آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
دوشنبه ۲۷ بهمنماه ۱۴۰۴، آخرین مهلت برای مالکان چند خودرو است تا با مراجعه به سامانه خوداظهاری، خودروی مشمول دریافت سهمیه بنزین خود را انتخاب کنند. در غیر این صورت، شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی بهصورت خودکار سهمیه را تنها برای یکی از خودروها فعال کرده و مابقی خودروها مشمول دریافت بنزین با نرخ آزاد ۵۰۰۰ تومان خواهند شد. این طرح که از اواخر آذرماه امسال با هدف تحقق عدالت در توزیع یارانه سوخت، کاهش مصرف بیرویه و حمایت از حملونقل عمومی کلید خورده بود، حالا وارد مرحله نهایی خود شده است. مالکان چند خودرو یک ماه فرصت داشتند تا تکلیف خود را روشن کنند و این مهلت فردا به پایان میرسد. از زمان اعلام این فرصت یکماهه، برخی مالکان اقدام به انتقال سند خودرو به نام اشخاص دیگر کردهاند و طی دو روز گذشته نیز تقاضا برای ثبت خودرو جهت دریافت سهمیه افزایش یافته است. این افزایش تقاضا، به اختلال در دسترسی به سامانه خوداظهاری منجر شده و بسیاری از متقاضیان از مشکل در ورود به سایت خبر دادهاند.
بر اساس مصوبه جدید، سهمیههای بنزین ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۱۰۰ لیتری با نرخ ۳۰۰۰ تومان، بدون هیچگونه تغییری در حجم و قیمت، ادامه خواهد یافت. اما بنزین آزاد عرضهشده از طریق کارتهای اضطراری جایگاهها، با نرخ ۵۰۰۰ تومان محاسبه میشود. کارشناسان تأکید دارند که سهمیه ۱۶۰ لیتری برای اکثر خودروها کافی خواهد بود و اجرای این طرح، انگیزه استفاده از سوخت پاک CNG را تقویت میکند. این موضوع میتواند در کاهش آلایندگی هوا مؤثر باشد. یکی از سوالات مهمی که متقاضیان با پایان مهلت تعیین شده با آن مواجه خواهند شد، امکان تغییر خودروی ثبتشده بعد از اختصاص سهمیه است. مسئولان مربوطه باید در این زمینه شفافسازی کنند تا از ایجاد ابهام و نارضایتی جلوگیری شود. سامانه خوداظهاری مالکان چندخودرو به نشانی FCS.NIOPDC.IR در دسترس عموم قرار دارد. متقاضیان با مراجعه به این سامانه و ورود از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند (دولت من)، میتوانند با ثبت سریال برگ سبز خودرو و شماره پلاک، نسبت به تعریف خودروهای تحت مالکیت خود اقدام کنند. فردا آخرین فرصت است. مالکان چند خودرو باید هرچه سریعتر تکلیف خود را روشن کنند تا از نرخهای بالاتر بنزین در امان بمانند.
تحلیل اهداف و فلسفه طرح جدید بنزین
طرح جدید بنزین با هدف تحقق عدالت در توزیع یارانه سوخت، کاهش مصرف بیرویه، تشویق تولید خودروهای کممصرف، حمایت واقعی از حملونقل عمومی و تاکسیهای اینترنتی و توسعه استفاده از سوخت پاک طراحی و اجرا شده است. بر اساس بررسیهای انجامشده، حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد از شهروندان نیاز سوختی خود را با سهمیههای فعلی (۱۶۰ لیتر در ماه) تأمین میکنند. بنابراین، این طرح برای اکثریت مردم تغییری ایجاد نمیکند و تنها مالکان چند خودرو و افرادی که مصرف بالایی دارند، مشمول تغییرات خواهند شد. نکته مهم دیگر، هدف قرار دادن قاچاق سوخت است. کارشناسان معتقدند بنزینی که از طریق کارتهای اضطراری جایگاهها عرضه میشود، بیشترین میزان قاچاق را به خود اختصاص داده است. افزایش نرخ بنزین آزاد کارت جایگاهها به ۵۰۰۰ تومان، میتواند انگیزه قاچاق را کاهش دهد.
تأثیر طرح بر مالکان چند خودرو
مالکان چند خودرو، گروه هدف اصلی این طرح هستند. آنها باید یکی از خودروهای خود را برای دریافت سهمیه بنزین یارانهای انتخاب کنند و مابقی خودروها با بنزین ۵۰۰۰ تومانی سوختگیری خواهند کرد. این تصمیم، فشار مالی قابل توجهی به این گروه وارد میکند. طبیعی است که این گروه برای کاهش هزینهها، به دنبال راههایی برای حفظ سهمیه خودروهایشان باشند. برخی از آنها اقدام به انتقال سند خودرو به نام دیگران کردهاند. این رفتار، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت مؤثر باشد، اما در بلندمدت میتواند به پیچیدگیهای حقوقی و مالی منجر شود. افزایش تقاضا برای ثبت خودرو در روزهای پایانی مهلت، نشاندهنده عدم آگاهی یا اهمال برخی مالکان است. اطلاعرسانی گستردهتر میتوانست از این هجوم لحظه آخری جلوگیری کند.
چالشهای فنی و اجرایی طرح
یکی از چالشهای اصلی این طرح، اختلال در دسترسی به سامانه خوداظهاری در روزهای پایانی مهلت است. این اختلال، که ناشی از افزایش حجم مراجعات است، میتواند مانع از ثبتنام بهموقع برخی مالکان شود و آنها را از سهمیه محروم کند. چالش دیگر، ابهام درباره امکان تغییر خودروی ثبتشده پس از اختصاص سهمیه است. این ابهام، باید هرچه سریعتر توسط مسئولان رفع شود تا مالکان بتوانند با خیال آسوده تصمیمگیری کنند. همچنین، باید سازوکاری برای رسیدگی به اعتراضات و حل مشکلات احتمالی مالکان در نظر گرفته شود. صرفاً اعلام یک مهلت یکماهه و سپس قطع سهمیه، بدون در نظر گرفتن شرایط خاص برخی افراد، میتواند به بیعدالتی منجر شود.
تأثیر طرح بر حملونقل عمومی و تاکسیهای اینترنتی
طرح جدید، توجه ویژهای به حملونقل عمومی و تاکسیهای اینترنتی داشته است. سقف سهمیه سوخت برای هر خودروی بنزینی فعال در ناوگان سکوهای اینترنتی، ۲۰۰ لیتر در ماه (مازاد بر ۶۰ لیتر سهمیه نرخ اول و ۱۰۰ لیتر سهمیه نرخ دوم) تعیین شده است. برای خودروهای دوگانهسوز نیز سهمیه ۹۵ لیتر در ماه (مازاد بر ۳۰ لیتر و ۱۰۰ لیتر) در نظر گرفته شده است. این حمایتها میتواند به پویایی بیشتر ناوگان حملونقل اینترنتی کمک کند. با این حال، کاهش سهمیه دوم خودروهای عمومی دوگانهسوز از ۴۵۰ لیتر به ۲۲۵ لیتر، میتواند فشار مالی به این بخش وارد کند. باید دید که این کاهش سهمیه، با افزایش کرایهها یا کاهش خدمات جبران خواهد شد یا خیر.
آینده طرح و توصیههای سیاستی
اجرای موفق این طرح، نیازمند پایش مستمر و اصلاحات تدریجی است. باید تأثیر آن بر مصرف سوخت، قاچاق، آلودگی هوا و معیشت مردم به دقت بررسی شود و در صورت لزوم، اصلاحات لازم اعمال گردد. دولت باید اطلاعرسانی گسترده و مستمری درباره جزئیات طرح و تغییرات احتمالی آن داشته باشد. ابهاماتی مانند امکان تغییر خودروی ثبتشده، باید هرچه سریعتر رفع شود. همچنین، باید زیرساختهای فنی سامانه خوداظهاری تقویت شود تا بتواند حجم بالای مراجعات را به خوبی مدیریت کند. اختلال در سامانه در روزهای پایانی مهلت، میتواند به بیعدالتی و نارضایتی منجر شود.