آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
تهرانیها این روزها هوایی نسبتاً آرام اما غبارآلود را تجربه میکنند. اداره کل هواشناسی استان تهران اعلام کرد که از امروز سهشنبه ۲۸ بهمن تا روز پنجشنبه ۳۰ بهمن، به دلیل سکون نسبی جو و نبود وزش باد قابل ملاحظه، در مناطق پرتردد شهری شاهد افزایش نسبی غبار محلی خواهیم بود. میانگین شاخص آلودگی هوا در ۲۴ ساعت گذشته، عدد ۹۴ را نشان میدهد که در محدوده زرد (قابل قبول) است. با این حال، این عدد نزدیک به مرز ۱۰۰ است و احتمال ورود به شرایط نارنجی (ناسالم برای گروههای حساس) در روزهای آینده وجود دارد. آمار کیفیت هوای تهران از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، چندان امیدوارکننده نیست. پایتخت تنها ۶ روز هوای پاک داشته است. ۱۵۹ روز هوای قابل قبول، ۱۳۷ روز ناسالم برای گروههای حساس، ۲۷ روز ناسالم برای عموم، ۲ روز بسیار ناسالم و ۲ روز خطرناک، کارنامه یک ساله تهران است.
اما روز جمعه اول اسفند، ورق برمیگردد. با ورود یک سامانه جدید، وزش باد در سطح استان افزایش مییابد و در نیمه جنوبی و غربی، گاهی وزش باد شدید همراه با گرد و خاک پیشبینی میشود. این باد میتواند تا حدی غبار را پراکنده کند، اما خود پدیده گرد و خاک را به همراه خواهد داشت. از نظر دمایی نیز تا روز پنجشنبه، روند افزایش نسبی دما را خواهیم داشت. هوای تهران در روز پنجشنبه به ۲۳ درجه سانتیگراد خواهد رسید. اما از روز جمعه، کاهش دما آغاز میشود. در استان کردستان، شرایط متفاوت است. دمای صبحگاهی امروز در سردترین نقاط، مانند سرابشهرک، به منفی ۷ درجه سانتیگراد رسید. از بامداد روز چهارشنبه، با عبور موجی ضعیف، شاهد افزایش ابر، وزش باد و بارشهای پراکنده در شهرستانهای بانه، سقز، مریوان و دیواندره خواهیم بود. در آذربایجان شرقی نیز کیفیت هوا در شهرهای صنعتی و پرجمعیت کاهش خواهد یافت، اما وزش باد نسبتاً شدید از روز سهشنبه میتواند از میزان آلودگی بکاهد.
پدیده وارونگی دما و افزایش غبار محلی
پدیدهای که این روزها تهران را در بر گرفته، ناشی از سکون نسبی جو و پایداری هواست. در این شرایط، هوای سرد در سطح زمین میماند و هوای گرم بالاتر قرار میگیرد و از جابجایی عمودی هوا جلوگیری میکند. این پدیده که به «وارونگی دما» معروف است، باعث میشود آلایندهها در لایه نزدیک به زمین محبوس شده و غلظت آنها افزایش یابد. شاخص آلودگی هوا در آستانه ورود به شرایط نارنجی است. این یعنی هوای تهران در مرز ناسالم شدن برای گروههای حساس قرار دارد. کودکان، سالمندان و بیماران قلبی و تنفسی باید در این روزها از تردد غیرضروری در فضای باز خودداری کنند. سکون جو تا پنجشنبه ادامه خواهد داشت و بنابراین تا آن زمان، بهبود قابل توجهی در کیفیت هوا انتظار نمیرود. شهروندان باید تمهیدات لازم را برای کاهش اثرات این آلودگی بر سلامت خود بیندیشند.
وزش باد جمعه و تأثیر آن بر کیفیت هوا
وزش باد شدید در روز جمعه، یک شمشیر دو لبه است. از یک سو، با وزش باد، لایههای هوا جابجا میشود و پدیده وارونگی دما شکسته خواهد شد. این امر به پراکنده شدن آلایندهها و بهبود کیفیت هوا کمک میکند. از سوی دیگر، وزش باد شدید در نیمه جنوبی و غربی استان، میتواند منجر به خیزش گرد و خاک از مناطق بیابانی و خشک شود. این گرد و خاک خود یک آلاینده جدید است و میتواند کیفیت هوا را برای ساعاتی کاهش دهد. بنابراین، انتظار میرود که روز جمعه ابتدا با وزش باد و گرد و خاک مواجه باشیم و سپس با پراکنده شدن آن، کیفیت هوا بهبود یابد.
آمار یک ساله کیفیت هوای تهران
آمار کیفیت هوای تهران از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، بسیار نگرانکننده است. تنها ۶ روز پاک در طول یک سال، نشاندهنده بحران عمیق آلودگی هوا در پایتخت است. تعداد روزهای ناسالم برای گروههای حساس (۱۳۷ روز) و ناسالم برای عموم (۲۷ روز) بسیار بالاست. این یعنی در بیش از نیمی از روزهای سال، کیفیت هوا در تهران برای گروههای حساس نامناسب بوده است. وجود ۲ روز بسیار ناسالم و ۲ روز خطرناک نیز زنگ خطری جدی است. در این روزها، همه افراد جامعه در معرض خطرات جدی سلامتی قرار دارند و باید از هرگونه فعالیت غیرضروری در فضای باز خودداری کنند.
وضعیت جوی استانهای کردستان و آذربایجان شرقی
در استان کردستان، دمای منفی ۷ درجه در سرابشهرک، یادآور سرمای شدید زمستانی است. این استان با ورود موجی ضعیف، بارشهای پراکنده را تجربه خواهد کرد که میتواند تا حدی از غلظت آلایندهها بکاهد. در آذربایجان شرقی نیز مشکل آلودگی هوا در شهرهای صنعتی و پرجمعیت وجود دارد. وزش باد نسبتاً شدید از امروز میتواند به پراکنده شدن آلایندهها و بهبود کیفیت هوا کمک کند. بارشهای تگرگ در برخی نقاط نیز نشاندهنده ناپایداریهای جوی است. این تفاوتهای آب و هوایی در استانهای مختلف، نشاندهنده تنوع اقلیمی ایران و لزوم برنامهریزی دقیق برای هر منطقه است.
توصیههای بهداشتی و راهکارهای کاهش آلودگی
در شرایط آلودگی هوا، رعایت توصیههای بهداشتی بسیار حیاتی است. گروههای حساس شامل کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و تنفسی و زنان باردار، باید از تردد غیرضروری در فضای باز خودداری کنند و در صورت خروج، حتماً از ماسک مناسب استفاده نمایند. کاهش فعالیتهای ورزشی در فضای باز، استفاده از ماسک، مصرف مایعات فراوان و میوهها و سبزیجات تازه که حاوی آنتیاکسیدان هستند، از جمله راهکارهای کاهش اثرات آلودگی هوا بر سلامت هستند. در بلندمدت، برای حل معضل آلودگی هوا، نیاز به اقدامات اساسی و ساختاری است. توسعه حملونقل عمومی، جایگزینی خودروهای فرسوده، ارتقای کیفیت سوخت و کنترل صنایع آلاینده، از جمله راهکارهایی هستند که میتوانند به کاهش آلودگی هوا کمک کنند.