آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
تهرانیها این روزها با پدیدهای جدید در زندگی شبانه خود مواجه هستند: افت فشار آب. سخنگوی آبفای تهران با اعلام این خبر، از اجرای برنامهای منظم برای کاهش فشار آب در شبها خبر داد که از سه ماه پیش آغاز شده و همچنان ادامه دارد. بهنام بخشی، سخنگوی آبفای تهران، در توضیح این برنامه گفت: «کاهش فشار آب به صورت یک روز در میان و بر اساس برنامهای مشخص و با توجه به شرایط سخت ناشی از کمبارشیهای چند سال گذشته اجرا میشود.» او تأکید کرد که وضعیت منابع آبی تهران هنوز به حالت پایدار نرسیده است. بر اساس این طرح، هر منطقه از تهران تنها یک شب در میان، از ساعت ۹ شب به بعد، با افت فشار کنترلشده آب مواجه میشود. این برنامه با اطلاعرسانی قبلی انجام میشود تا شهروندان بتوانند تمهیدات لازم را بیندیشند. علت اصلی این اقدام، کاهش شدید بارندگیها در سالهای اخیر و تأثیر آن بر منابع آبی تهران است. کمبارشیهای پیدرپی، ذخایر آبی پایتخت را تحت فشار شدید قرار داده و مدیریت مصرف را به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل کرده است. آبفای تهران تأکید کرده است که این اقدام، یک راهکار موقت و مدیریتی برای عبور از بحران کمآبی است. هدف، جلوگیری از قطعی کامل آب در برخی مناطق و توزیع عادلانه منابع محدود آبی است. این برنامه از سه ماه پیش آغاز شده و همچنان ادامه دارد. آبفای تهران از شهروندان خواسته است با رعایت الگوی مصرف، به ویژه در ساعات اوج، در مدیریت این بحران همکاری کنند.
بحران کمآبی در تهران و عوامل آن
کاهش بارندگیها در سالهای اخیر، عامل اصلی بحران کمآبی در تهران است. خشکسالیهای پیدرپی، منابع آبی سطحی و زیرزمینی پایتخت را به شدت کاهش داده است. سدهای تأمینکننده آب تهران نیز با کاهش ذخایر مواجه هستند. افزایش جمعیت و توسعه شهری نیز فشار بر منابع آبی را افزایش داده است. تهران با جمعیتی بالغ بر ۱۵ میلیون نفر در روز، یکی از پرجمعیتترین کلانشهرهای جهان است و تأمین آب شرب برای این جمعیت، چالش بزرگی است. مدیریت سنتی مصرف آب و عدم بهرهوری مناسب در بخشهای کشاورزی و صنعت نیز بر شدت بحران افزوده است. برای عبور از این بحران، نیازمند یک برنامه جامع و بلندمدت برای مدیریت منابع آب هستیم.
برنامه افت فشار شبانه و مزایای آن
برنامه افت فشار شبانه، یک راهکار کوتاهمدت و مدیریتی برای مقابله با بحران کمآبی است. این برنامه با کاهش فشار در ساعات کممصرف (شب)، به ذخیرهسازی آب در مخازن و توزیع بهتر آن در ساعات پیک مصرف (روز) کمک میکند. اجرای این برنامه به صورت یک روز در میان و با اطلاعرسانی قبلی، باعث میشود که شهروندان بتوانند برنامهریزی لازم را برای ذخیره آب مورد نیاز خود داشته باشند و از بروز مشکلات جدی جلوگیری شود. این برنامه، یک اقدام پیشگیرانه برای جلوگیری از قطعی کامل آب در برخی مناطق است. اگر این برنامه اجرا نمیشد، احتمال قطعی کامل آب در ساعات پیک مصرف وجود داشت.
نقش شهروندان در مدیریت بحران آب
مدیریت بحران آب، تنها با همکاری و مشارکت شهروندان امکانپذیر است. رعایت الگوی مصرف، به ویژه در ساعات پیک (صبح و عصر)، میتواند فشار بر شبکه توزیع را کاهش دهد و به پایداری منابع کمک کند. کاهش مصرف آب در بخشهای غیرضروری مانند شستشوی خودرو، آبیاری فضای سبز و پر کردن استخرها، میتواند به میزان قابل توجهی مصرف آب را کاهش دهد. هر قطره آب در شرایط کنونی ارزشمند است. فرهنگسازی و اطلاعرسانی درباره اهمیت صرفهجویی در مصرف آب، یک وظیفه همگانی است. رسانهها، نهادهای آموزشی و خانوادهها باید در این زمینه فعال باشند.
راهکارهای بلندمدت برای حل بحران آب
برای حل بحران آب در تهران، نیازمند اقدامات ساختاری و بلندمدت هستیم:
- نخستین گام، افزایش ظرفیت منابع آبی از طریق احداث سدهای جدید، شیرینسازی آب دریا و استفاده از آبهای بازیافتی است.
- دومین گام، کاهش مصرف آب از طریق افزایش بهرهوری در بخشهای کشاورزی و صنعت است. استفاده از روشهای نوین آبیاری، کشت محصولات کمآببر و بازیافت آب در صنایع، میتواند به کاهش قابل توجه مصرف کمک کند.
- سومین گام، مدیریت تقاضا از طریق اصلاح تعرفهها و تشویق به صرفهجویی است. تعرفههای پلکانی میتواند مصرفکنندگان پرمصرف را به کاهش مصرف ترغیب کند.
ضرورت اطلاعرسانی شفاف و به موقع
در چنین شرایطی، اطلاعرسانی شفاف و به موقع از سوی مسئولان، اهمیت حیاتی دارد. شهروندان باید از برنامهها، علل و راهکارهای مقابله با بحران آب به طور کامل مطلع باشند. سخنگوی آبفای تهران با اعلام این برنامه و توضیح دلایل آن، گام مثبتی در این جهت برداشته است. اما این اطلاعرسانی باید مستمر و در سطوح مختلف ادامه یابد. شفافسازی، به کاهش نگرانیها و افزایش همکاری شهروندان کمک میکند. مردم وقتی از دلایل و ضرورت یک اقدام مطلع باشند، مشارکت بیشتری خواهند داشت.