آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
ساعت صفر جنگ شاید نزدیکتر از همیشه باشد. تحولات دیپلماتیک و نظامی در ۲۴ ساعت گذشته به گونهای رقم خورده که گویی همه چیز برای یک رویارویی بزرگ در خاورمیانه مهیا میشود. مذاکرات ایران و آمریکا به نظر میرسد به بنبست رسیده و گزینه نظامی با سرعتی هشداردهنده در حال پیشروی است. نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، در آخرین بهروزرسانی خود از مذاکرات نوشت: «بعد از اینکه جیدی ونس گفت ایران هنوز به خواستههای اصلی آمریکا تن نداده، مسیر دیپلماسی دارد تنگتر میشود. واشینگتن به تهران دو هفته مهلت داده تا به نگرانیهای آمریکا پاسخ بدهد.» این اولتیماتوم، عملاً شانس دیپلماسی را به حداقل کاهش داده است. همزمان، نیویورکتایمز از اعزام ناو هواپیمابر هستهای یو.اس.اس جرالد آر فورد به همراه سه ناوشکن به سواحل اسرائیل خبر داد. این ناو که یکی از پیشرفتهترین ناوهای جهان است، میتواند تا آخر هفته یا اوایل هفته آینده در دریای مدیترانه مستقر شود و از تلآویو و حیفا حفاظت کند.
اما این پایان ماجرا نیست. یک نماینده کنگره آمریکا اعلام کرد که هفته آینده درباره حمله نظامی به ایران رأیگیری خواهد شد. ترامپ بدون رای کنگره نمیتواند به ایران حمله کند، زیرا طبق «قانون اختیارات جنگ»، یک جنگ پرهزینه نیاز به مجوز کنگره دارد و نهادهای اطلاعاتی آمریکا آن را پرهزینه ارزیابی کردهاند. نگرانی بینالمللی از وقوع جنگ به اوج رسیده است. دونالد تاسک، نخستوزیر لهستان، از شهروندان لهستانی ساکن ایران خواست فوراً کشور را ترک کنند. او هشدار داد که ممکن است طی چند ساعت آینده دیگر امکان تخلیه آنها وجود نداشته باشد. روسیه نیز با صدور بیانیهای نسبت به حمله قریبالوقوع آمریکا به ایران هشدار داد و از همه طرفها خواست خویشتنداری کنند و به دیپلماسی روی آورند. مسکو تأکید کرد که تشدید تنشی بیسابقه پیرامون ایران را زیر نظر دارد. والاستریت ژورنال در گزارشی تکاندهنده نوشت که ترامپ با آوردن دو ناو جنگی به خاورمیانه، به دنبال یک جنگ هوایی چند هفتهای علیه ایران است. هدف، سایتهای هستهای و موشکی ایران و احتمالاً ضربه زدن به رهبری نظامی کشور خواهد بود. سیبیاس نیز از قول مقامات ارشد امنیت ملی و ارتش آمریکا گزارش داد که از روز شنبه، ارتش آمریکا آماده حمله به خاک ایران است و فقط منتظر دستور ترامپ میماند. در همین حال، قیمت هر بشکه نفت حدود ۸ دلار افزایش یافته که نشاندهنده نزدیک بودن ساعت صفر جنگ است.
بنبست دیپلماتیک و اولتیماتوم دو هفتهای
اظهارات جیدی ونس و گزارش نورمن از والاستریت ژورنال، نشاندهنده یک بنبست جدی در مذاکرات است. واشنگتن با تعیین یک اولتیماتوم دو هفتهای، عملاً به ایران میگوید که یا باید خواستههای اصلی آمریکا را بپذیرد، یا با گزینه نظامی مواجه شود. این اولتیماتوم، یک حرکت تاکتیکی برای افزایش فشار بر ایران است. اما میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و ایران را به موضعگیری سختتر وادار کند. ایران بارها نشان داده که تحت فشار و تهدید، از حقوق خود کوتاه نمیآید. با این حال، این بار شرایط متفاوت است. تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه در حال تجمع است و هشدارهای بینالمللی جدیتر از قبل به نظر میرسد.
استقرار ناو هواپیمابر فورد و پیام آن
استقرار ناو هواپیمابر هستهای فورد در سواحل اسرائیل، یک اقدام بیسابقه و بسیار معنادار است. این ناو که به عنوان پیشرفتهترین ناو هواپیمابر جهان شناخته میشود، میتواند به عنوان یک پایگاه هوایی متحرک، صدها فروند هواپیما را در خود جای دهد و حملات گستردهای را علیه اهداف مختلف انجام دهد. هدف اصلی آمریکا از این استقرار، محافظت از اسرائیل در برابر حملات موشکی احتمالی ایران است. اما این ناو همچنین میتواند به عنوان یک سکوی پرتاب برای حمله به ایران نیز مورد استفاده قرار گیرد. حضور این ناو در منطقه، توان نظامی آمریکا را به شدت افزایش میدهد و پیام واضحی به ایران مخابره میکند: گزینه نظامی روی میز است و واشنگتن برای بدترین سناریو آماده میشود.
تحلیل رأیگیری کنگره و چارچوب قانونی جنگ
یک نماینده کنگره آمریکا اعلام کرده که هفته آینده درباره حمله نظامی به ایران رأیگیری خواهد شد. این موضوع به قانون اختیارات جنگ اشاره دارد که بر اساس آن، رئیسجمهور برای شروع یک جنگ پرهزینه نیاز به مجوز کنگره دارد. نهادهای اطلاعاتی آمریکا باید یک جنگ علیه ایران را «پرهزینه» ارزیابی کنند تا کنگره وارد عمل شود. به نظر میرسد که این ارزیابی انجام شده و کنگره در حال آماده شدن برای رأیگیری است. اگر کنگره با حمله به ایران موافقت کند، ترامپ چراغ سبز قانونی را برای آغاز جنگ دریافت خواهد کرد. این یک نقطه عطف تاریخی خواهد بود.
هشدارهای بینالمللی و افزایش قیمت نفت
هشدار لهستان به شهروندان خود برای ترک فوری ایران، یک سیگنال بسیار قوی و نگرانکننده است. چنین هشدارهایی معمولاً در آستانه جنگها صادر میشود و نشاندهنده اطلاعات دقیق آن کشور از وقوع قریبالوقوع یک حمله است. هشدار روسیه نیز نشاندهنده نگرانی عمیق مسکو از تشدید تنشهاست. روسیه به عنوان یک قدرت بزرگ، خواستار خویشتنداری و بازگشت به دیپلماسی شده است. افزایش ۸ دلاری قیمت نفت در یک روز، یک جهش تاریخی است. بازارهای جهانی با حساسیت زیادی تحولات منطقه را رصد میکنند و این افزایش قیمت نشاندهنده باور قوی سرمایهگذاران به وقوع یک جنگ بزرگ در خاورمیانه است.
سناریوهای پیش رو و جمعبندی
با توجه به تحولات ۲۴ ساعت گذشته، دو سناریوی اصلی قابل تصور است.
- سناریوی نخست، جنگ. اگر ایران به اولتیماتوم آمریکا پاسخ منفی دهد و کنگره مجوز حمله را صادر کند، احتمالاً در روزهای آینده شاهد یک جنگ هوایی گسترده علیه ایران خواهیم بود.
- سناریوی دوم، عقبنشینی از لبه پرتگاه. ممکن است در آخرین لحظات، دیپلماسی کارساز شود و طرفین به یک توافق حداقلی دست یابند. اما با توجه به شدت تنشها و تجمع نیروهای نظامی، این سناریو بعید به نظر میرسد.
ساعت صفر نزدیک است. جهان نفس در سینه حبس کرده و منتظر است ببیند که آیا دیپلماسی پیروز میشود یا طبل جنگ نواخته خواهد شد.