آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
در روزهای اخیر، ساکنان برخی مناطق تهران با پدیدهای نگرانکننده مواجه شدهاند: قطع ناگهانی آب شرب به مدت ۵ تا ۶ ساعت، آن هم بدون اطلاع قبلی. این اتفاق که عمدتاً در ساعات شب رخ داده، زندگی روزمره شهروندان را مختل کرده و نگرانیهایی را درباره بحران عمیق آب در پایتخت ایجاد کرده است. گزارشها حاکی از آن است که توقف تأمین آب بدون هیچ اعلام رسمی از سوی مسئولان صورت گرفته و شهروندان را در تاریکی شب غافلگیر کرده است. بسیاری از خانوارها که برای چنین شرایطی آمادگی نداشتند، با مشکلات جدی در انجام امور روزمره خود مواجه شدهاند. بهنام بخشی، سخنگوی شرکت آب و فاضلاب استان تهران، در واکنش به این موضوع، دلیل اصلی را افت منابع آب پشت سدها و ضرورت مدیریت توزیع عنوان کرد. او گفت: «مجبور هستیم یک شب در میان در مناطقی افت فشار آب ایجاد کنیم تا مخازن آب سدهای تهران ذخیره مناسبی داشته باشند برای صبح روز بعد و هنگام مصرف حداکثری.»
بخشی تأکید کرد که هدف از این اقدام، جلوگیری از قطع کامل و سراسری آب است. اما نکته مهم اینجاست که بسیاری از شهروندان از عدم اطلاعرسانی مناسب پیش از قطع آب ابراز نارضایتی کردهاند. آنها میگویند وقتی شب آب قطع میشود و نمیدانیم کی دوباره وصل میشود، نمیتوانیم برنامهریزی کنیم. سخنگوی آبفا همچنین به موضوع پمپ و مخزن اشاره کرد و گفت: «شهروندانی که قطع آب برایشان اتفاق میافتد، نسبت به نصب پمپ و مخزن اقدام نکردهاند.» او افزود که در تهران، ساختمانهای بلندمرتبه موظف به نصب مخازن آب با ظرفیت حداقل ۲۴ ساعت هستند. آمارها نشان میدهد که وضعیت ذخایر آبی تهران بسیار شکننده است. بخشی اعلام کرد که ذخایر سدهای اصلی استان تهران مانند امیرکبیر و لتیان، کمتر از ۱۰ میلیون مترمکعب آب دارند. این رقم در مقایسه با سالهای بلندمدت، کاهشی چشمگیر است. با وجود بارشهای اخیر، مشکل آب حل نشده است. بخشی توضیح داد که بارشها در ارتفاعات به صورت برف بوده و هنوز به روانآب تبدیل نشده است. او تأکید کرد که همچنان نیاز مبرم به مدیریت مصرف وجود دارد.
علت قطعی آب و افت فشار
علت اصلی قطعی و افت فشار آب در تهران، کاهش شدید منابع آبی پشت سدهاست. سدهای اصلی تأمینکننده آب تهران (امیرکبیر، لتیان و ...) با کاهش چشمگیر ذخایر مواجه هستند و این مسئله، مدیریت شبکه توزیع را با چالش جدی مواجه کرده است. شرکت آبفا برای جلوگیری از قطع کامل و سراسری آب، مجبور به اعمال افت فشار شبانه (یک شب در میان) در برخی مناطق شده است. هدف، ذخیرهسازی آب در مخازن برای تأمین مصرف اوج صبحگاهی است. علاوه بر کاهش منابع، خشکسالی پنج ساله و تأخیر در بارشهای مؤثر نیز بر شدت بحران افزوده است. بارشهای اخیر در تهران به صورت برف بوده و هنوز به روانآب تبدیل نشدهاند.
انتقادات شهروندان به نحوه اطلاعرسانی
بزرگترین انتقاد شهروندان به این مسئله، عدم اطلاعرسانی قبلی و ناگهانی بودن قطعی آب است. مردم حق دارند از پیش در جریان چنین برنامهریزیهایی قرار گیرند تا بتوانند تمهیدات لازم را بیندیشند. این بیاطلاعی، اعتماد عمومی به مسئولان را کاهش میدهد و نارضایتی ایجاد میکند. اگرچه شرکت آبفا ممکن است به برخی مناطق اعلام کرده باشد، اما این اطلاعرسانی به همه مشترکان نرسیده است. شفافسازی و اطلاعرسانی به موقع، یکی از الزامات مدیریت بحران است. مسئولان باید برنامه زمانبندی مشخصی برای افت فشار و قطعی احتمالی اعلام کنند تا شهروندان بتوانند برنامهریزی کنند.
مسئولیت ساختمانها در نصب پمپ و مخزن
سخنگوی آبفا تأکید کرده است که ساختمانها، به ویژه ساختمانهای بلندمرتبه، بر اساس قانون موظف به نصب پمپ و مخزن آب هستند. این مخازن باید ظرفیت ذخیره آب حداقل ۲۴ ساعت را داشته باشند. با این حال، بسیاری از ساختمانها به این الزام قانونی عمل نکردهاند و در زمان افت فشار یا قطعی آب، با مشکل مواجه میشوند. این یک تخلف واضح است که باید با آن برخورد شود. اما در شرایط فعلی، صرفاً متذکر شدن این قانون کافی نیست. شرکت آبفا باید با اخطار به مالکان و مدیران ساختمانها، آنها را به رعایت این قانون ملزم کند.
آمار مصرف آب و مشترکین پرمصرف
مصرف مجاز آب برای هر شهروند در شبانهروز ۱۳۰ لیتر و برای هر واحد مسکونی ۱۲ هزار لیتر تعیین شده است. مشترکینی که تا ۲۶۰ لیتر در روز مصرف میکنند، جزو مشترکین پرمصرف محسوب میشوند و جریمه میشوند. با وجود کاهش ۱۳ درصدی مصرف در ۱۰ ماه گذشته نسبت به مدت مشابه سال قبل، همچنان مصرف آب در تهران بالاست. مشترکین پرمصرف باید با جریمههای تصاعدی و حتی قطع موقت آب مواجه شوند. مدیریت مصرف، تنها راه نجات در شرایط بحران فعلی است. هر شهروند باید با کاهش مصرف خود، به پایداری شبکه کمک کند.
چشمانداز آینده و راهکارهای پیشنهادی
چشمانداز آینده آب تهران به عوامل متعددی بستگی دارد:
- نخست، بارشهای مؤثر در ماههای آینده. اگر برفهای نشسته بر ارتفاعات به تدریج ذوب شوند و به سدها بپیوندند، وضعیت بهبود خواهد یافت.
- دوم، مدیریت مصرف. کاهش مصرف آب توسط شهروندان و صنایع، مهمترین عامل در عبور از بحران است.
- سوم، اطلاعرسانی شفاف. شرکت آبفا باید برنامه زمانبندی دقیقی برای افت فشار و قطعی احتمالی اعلام کند و شهروندان را در جریان آخرین وضعیت ذخایر آبی قرار دهد.