آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
پس از سالها بحث و بررسی، طرح حذف چهار صفر از پول ملی ایران سرانجام وارد فاز اجرایی شد. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با تصویب پیشنویس آییننامه مربوطه، راه را برای اجرای این طرح مهم اقتصادی هموار کرد و حالا تنها تأیید دولت باقی مانده است. بر اساس این طرح، چهار صفر از پول ملی حذف خواهد شد و واحد پولی جدیدی جایگزین ریال فعلی میشود. این تغییر بزرگ که سالها در محافل اقتصادی و سیاسی مورد بحث بوده، اکنون در آستانه اجرا قرار گرفته است. طبق اعلام بانک مرکزی، زمان آغاز دوره گذار حداقل چهار ماه قبل از شروع، به صورت عمومی اطلاعرسانی میشود. در این دوره گذار، هر دو واحد پولی (ریال فعلی و واحد جدید) به طور همزمان در گردش خواهند بود تا مردم و کسبوکارها فرصت کافی برای تطبیق با شرایط جدید داشته باشند. هدف از این طرح، سادهسازی محاسبات مالی، کاهش هزینههای چاپ و ضرب اسکناس و مسکوکات و همچنین تسهیل تراکنشهای بانکی و تجاری عنوان شده است. با حذف چهار صفر، عددهای بزرگی که در معاملات روزمره استفاده میشود، کاهش یافته و درک ارزش پول برای عموم مردم آسانتر خواهد شد. با این حال، نگرانیهایی نیز در مورد تأثیر این طرح بر تورم وجود دارد. برخی کارشناسان معتقدند که حذف صفرها صرفاً یک تغییر ظاهری است و تأثیری بر قدرت خرید مردم و نرخ تورم ندارد. آنها تأکید میکنند که این طرح باید با سیاستهای جدی ضدتورمی همراه باشد. بانک مرکزی تأکید کرده است که در دوره گذار، تمام تلاش خود را برای اطلاعرسانی گسترده و آموزش عمومی به کار خواهد گرفت تا مردم با کمترین مشکل، خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.
مفهوم حذف صفر و اهداف آن
حذف صفر از پول ملی به معنای کاهش ارزش پول نیست، بلکه یک تغییر ظاهری است. برای مثال، اگر واحد پولی جدید «تومان» باشد، هر یک تومان جدید معادل ۱۰۰۰ ریال یا ۱۰,۰۰۰ ریال (بسته به تعداد صفرهای حذفشده) خواهد بود. هدف اصلی این طرح، سادهسازی محاسبات است. در شرایطی که تورم بالا باعث ایجاد عددهای بسیار بزرگ در معاملات روزمره شده، حذف صفرها میتواند به روانتر شدن تراکنشها کمک کند. همچنین، این طرح میتواند هزینههای چاپ و ضرب اسکناس و مسکوکات را کاهش دهد و بهرهوری سیستم بانکی را افزایش دهد.
تأثیر طرح بر تورم و قدرت خرید
یکی از نگرانیهای اصلی درباره حذف صفرها، تأثیر آن بر تورم است. برخی نگرانند که فروشندگان از این فرصت برای گران کردن کالاها استفاده کنند. اما کارشناسان معتقدند که حذف صفرها به خودی خود تأثیری بر تورم ندارد، زیرا ارزش واقعی پول تغییر نمیکند. با این حال، اجرای این طرح باید با دقت و نظارت کافی همراه باشد تا از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری شود. اطلاعرسانی گسترده و آموزش عمومی نیز در این زمینه بسیار مهم است. در نهایت، تورم یک پدیده پیچیده اقتصادی است که ریشه در عوامل کلان اقتصادی دارد و با حذف صفرها حل نمیشود.
دوره گذار و چالشهای اجرایی
دوره گذار، مهمترین بخش این طرح است. در این دوره، هر دو واحد پولی به طور همزمان در گردش خواهند بود و مردم باید با شرایط جدید آشنا شوند. چالشهای اجرایی متعددی در این دوره وجود دارد. از جمله: تطبیق سیستمهای بانکی و نرمافزارهای مالی، آموزش صرافان و کسبوکارها، و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی. بانک مرکزی باید با برنامهریزی دقیق و اطلاعرسانی گسترده، این چالشها را مدیریت کند.
تجارب سایر کشورها در حذف صفر
بسیاری از کشورهای جهان، از جمله ترکیه، برزیل و آرژانتین، تجربه حذف صفر از پول ملی خود را داشتهاند. این تجارب میتواند برای ایران مفید باشد. در ترکیه، حذف ۶ صفر از لیر در سال ۲۰۰۵ با موفقیت انجام شد و تأثیر مثبتی بر سادهسازی محاسبات و اعتماد عمومی به پول ملی داشت. اما این موفقیت در گرو سیاستهای اقتصادی مکمل بود. ایران باید از تجارب این کشورها درس بگیرد و با برنامهریزی دقیق، از تکرار اشتباهات احتمالی جلوگیری کند.
نقش بانک مرکزی و دولت در اجرای موفق طرح
موفقیت این طرح به عملکرد هماهنگ بانک مرکزی و دولت بستگی دارد. بانک مرکزی مسئول اجرای فنی طرح، اطلاعرسانی و نظارت بر آن است. دولت نیز باید با اتخاذ سیاستهای اقتصادی مناسب، از تورم جلوگیری کند و اعتماد عمومی را جلب نماید. همچنین، رسانهها نقش مهمی در آگاهسازی مردم و کاهش نگرانیها دارند. با یک کار رسانهای قوی، میتوان از بروز شایعات و سوءتفاهمها جلوگیری کرد. در نهایت، این طرح یک گام مهم در جهت مدرنسازی سیستم پولی کشور است و اگر با دقت اجرا شود، میتواند منافع قابل توجهی داشته باشد.