آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
هواداران سریال محبوب «پایتخت» که همواره چشم انتظار خبری خوش از بازگشت خانواده معمولی به قاب تلویزیون بودند، این روزها با اخبار ضدونقیضی مواجه شدهاند که هر بار سرنوشت این مجموعه را در هالهای از ابهام فرو میبرد. آنچه مسلم است، فصل هشتم «پایتخت» هنوز ساخته نشده و بر اساس آخرین اظهارات سازندگان، برنامهای برای تولید آن در کوتاهمدت وجود ندارد. سیروس مقدم، کارگردان صاحبسبک این مجموعه، در تازهترین گفتوگوی خود به صراحت اعلام کرده است: «من اطلاعی از هیچ اقدام جدی از سوی تلویزیون برای آغاز عملیات تولید یا انعقاد قرارداد ندارم. در حال حاضر، ارتباط ما با عوامل "پایتخت"، تیم تولید و همچنین سازمان صداوسیما برای تولید "پایتخت" جدید تقریباً به طور کامل قطع شده است» . این موضعگیری صریح، شایعات اخیر درباره آغاز ساخت فصل هشتم را کاملاً رد میکند. الهام غفوری، تهیهکننده این مجموعه، نیز پیش از این در گفتوگویی با رسانهها تأکید کرده بود: «فصل هشتم سریال "پایتخت" ساخته نشده و بنابراین برنامهای برای پخش آن وجود ندارد» . او دلیل این توقف را نبود ایدهای قوی و تازه برای ادامه این مجموعه عنوان کرده و گفته است: «برای ساخت یک سریال جذاب دنبالهدار باید ایده خوبی وجود داشته باشد. به همین دلیل فصل هشتم ساخته نشده است» .
در هفتههای اخیر، انتشار تصاویری از دیدار برخی عوامل سریال با استاندار مازندران، گمانهزنیهای فراوانی را به همراه داشت. برخی از قریبالوقوع بودن ساخت «پایتخت ۸» سخن گفتند و حتی محورهای داستانی آن را به مضامینی چون جنگ ۱۲ روزه ربط دادند. با این حال، اظهارات جدید سازندگان سریال، همگی این شایعات را تکذیب میکند . سیروس مقدم که این روزها بازپخش سریال «اغما» از تلویزیون بار دیگر توجهات را به آثارش جلب کرده، در بخش دیگری از صحبتهای خود با اشاره به جایگاه ویژه این مجموعه در دل مخاطبان گفته است: «مجموعه "پایتخت" یک پروژه ملی است و به هیچکس تعلق ندارد؛ نه به من، نه به محسن تنابنده و نه به مدیران. این اثر متعلق به تمام مردم است و طیفهای مختلف با سلایق و اعتقادات گوناگون با آن ارتباط برقرار کردهاند» . تهیهکننده این مجموعه نیز با درک همین جایگاه ویژه، تأکید کرده که ترجیح میدهند در زمانی مناسب و زمانی که حال جامعه خوب باشد، دوباره با سریال «پایتخت» به سراغ مخاطبان بروند تا بتوانند لبخند را به خانهها بازگردانند . این سخنان نشان میدهد که اگرچه ساخت فصل جدید فعلاً منتفی است، اما سازندگان همچنان به فکر بازگشت در شرایطی مناسب هستند. با توجه به اختلافات احتمالی میان تیم سازنده و مدیران رسانه ملی، چالشهای محتوایی و ممیزیهایی که سریال در فصلهای گذشته با آن مواجه بوده و همچنین مسائل بودجهای، به نظر میرسد که پرونده «پایتخت ۸» حداقل در کوتاهمدت بسته شده است. آنچه مسلم است، فعلاً نباید منتظر فصل جدید «پایتخت» باشیم و این خبرسازیها، بیشتر شبیه شیطنتی است که قصد داشت حاشیههایی را برای این سریال محبوب رقم بزند.
اظهارات کلیدی سازندگان و قطع امید از تولید
مهمترین نکته در اظهارات جدید سیروس مقدم، تأکید بر «قطع کامل ارتباط» میان تیم سازنده و سازمان صداوسیماست . این قطع ارتباط، فراتر از یک اختلاف ساده بر سر مسائل مالی یا زمانبندی تولید است و نشاندهنده شکافی عمیق میان مدیران رسانه ملی و یکی از موفقترین تیمهای تولید سریالهای کمدی است. اظهارات الهام غفوری نیز این تحلیل را تکمیل میکند. او که به عنوان تهیهکننده و همسر سیروس مقدم از نزدیک در جریان تمام مذاکرات قرار دارد، «نبود ایده قوی» را دلیل توقف تولید عنوان کرده است . این سخن را میتوان از دو زاویه تفسیر کرد: یکی اینکه تیم سازنده واقعاً به طرح و ایدهای تازه نرسیده که بتواند استانداردهای فصلهای گذشته را تکرار کند. دوم اینکه شاید محدودیتهای محتوایی و ممیزیها، راه را برای طرح ایدههای تازه بسته است. با این تفاسیر، باید پذیرفت که پروژه «پایتخت ۸» حداقل در شرایط فعلی، عملاً متوقف شده و اخبار مربوط به آغاز ساخت آن چیزی جز شایعه نیست.
جایگاه «پایتخت» به عنوان «پروژه ملی» و پیامدهای آن
سیروس مقدم در این مصاحبه از تعبیر جالبی استفاده کرده و «پایتخت» را یک «پروژه ملی» خوانده است . این تعبیر حائز اهمیت است، زیرا نشان میدهد که کارگردان این مجموعه، آن را فراتر از یک سریال تلویزیونی ساده میداند و معتقد است این اثر به یک برند فرهنگی تبدیل شده که به همه مردم تعلق دارد. این جایگاه ویژه، از یک سو، انتظارات مخاطبان را برای ادامه این مجموعه افزایش میدهد و هرگونه خبری درباره آن را با واکنش گسترده همراه میکند. از سوی دیگر، همین جایگاه میتواند به پیچیدهتر شدن تولید فصل جدید دامن بزند، زیرا هر تصمیمی درباره محتوا، شخصیتها و خط داستانی، با حساسیتهای بیشتری همراه خواهد بود. با توجه به اینکه مقدم تأکید کرده این اثر به هیچکس تعلق ندارد، شاید بتوان نتیجه گرفت که او نیز مانند مخاطبان، چشمانتظار تصمیم نهایی مدیران تلویزیون است و خود را در جایگاه تصمیمگیرنده نمیبیند.
دلایل احتمالی توقف تولید؛ از ممیزی تا اختلاف سلیقه
اگرچه سازندگان سریال دلیل مشخصی برای توقف تولید «پایتخت ۸» اعلام نکردهاند، اما تحلیل فضای حاکم بر تلویزیون و سابقه این مجموعه میتواند به برخی دلایل احتمالی اشاره کند. «پایتخت» در فصلهای گذشته بارها به موضوعات اجتماعی و اقتصادی حساس پرداخته بود و طنز آن گاه با نگاهی انتقادی همراه میشد. این ویژگی میتوانست با تغییر سیاستهای رسانه ملی در سالهای اخیر که تمرکز بیشتری بر قالبهای سرگرمی و پرهیز از نقدهای اجتماعی دارد، در تضاد باشد. علاوه بر این، «پایتخت» یکی از پرهزینهترین سریالهای تلویزیون است. حضور بازیگران شناختهشده، لوکیشنهای متعدد و تولید باکیفیت، بودجه قابل توجهی را طلب میکند. در شرایط محدودیتهای مالی صداوسیما، تأمین این بودجه میتواند چالشبرانگیز باشد و مدیران را به سمت تولید برنامههای کمهزینهتر سوق دهد .
وابستگی سریال به محسن تنابنده و چالشهای آن
نقش محسن تنابنده در موفقیت «پایتخت» غیرقابل انکار است. او نهتنها بازیگر نقش اصلی (نقی معمولی) است، که طراحی سریال و نویسندگی آن را نیز بر عهده دارد. این وابستگی شدید به یک فرد، «پایتخت» را به شدت آسیبپذیر میکند. هرگونه اختلاف میان تنابنده و مدیران تلویزیون، عدم توافق بر سر مسائل مالی یا حتی خستگی او از تکرار یک نقش، میتواند به سادگی تولید فصل جدید را متوقف کند. اظهارات سیروس مقدم مبنی بر قطع کامل ارتباط با عوامل سریال، ممکن است اشاره غیرمستقیمی به این چالشها باشد.
آینده برند «پایتخت» و سناریوهای پیش رو
با توجه به اظهارات صریح سازندگان و قطع ارتباط میان آنها و تلویزیون، به نظر میرسد که «پایتخت ۸» در آینده نزدیک ساخته نخواهد شد. با این حال، این برند به دلیل محبوبیت بالایی که دارد، همچنان زنده است و سناریوهای مختلفی برای آینده آن میتوان متصور شد.
- سناریوی نخست، آشتی دوباره تیم سازنده با تلویزیون و تولید فصل هشتم در سالهای آینده است.
- سناریوی دوم، تولید اسپینآف (سریالی فرعی) با محوریت یکی از شخصیتهای محبوب سریال است.
- سناریوی سوم و محتملتر، ادامه توقف و تبدیل شدن «پایتخت» به خاطرهای شیرین برای مخاطبان است.
تا زمانی که سازندگان اصلی بر سر این پروژه با یکدیگر و با تلویزیون به توافق نرسند، هرگونه خبری درباره تولید فصل هشتم تنها یک شایعه خواهد بود.