آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
تهرانیها این روزها هوای بهاری را تجربه میکنند، اما به نظر میرسد این وضعیت پایدار نخواهد بود. اداره کل هواشناسی استان تهران با صدور هشدار زردرنگ، از تغییرات جدی در وضعیت جوی پایتخت خبر داده است. از ظهر جمعه ۸ اسفندماه، وزش باد شدید تا خیلی شدید همراه با گرد و خاک مهمان تهرانیها خواهد بود و سپس از يکشنبه، کاهش محسوس دما بین ۵ تا ۸ درجه سانتیگراد رقم خواهد خورد. این تغییر ناگهانی میتواند برنامههای آخر هفته و هفته آینده بسیاری از شهروندان را تحت تأثیر قرار دهد. هشدار زردرنگ هواشناسی به معنای آن است که پدیدهای جوی رخ خواهد داد که ممکن است در سفرها و انجام کارهای روزمره اختلالاتی ایجاد کند. این هشدار برای آگاهی مردم صادر میشود تا بتوانند آمادگی لازم را برای مواجهه با پدیدهای جوی داشته باشند که از حالت معمول کمی شدت بیشتری دارد. در این شرایط، مسئولان نیز در جریان قرار میگیرند تا تمهیدات لازم را بیندیشند. بر اساس اعلام هواشناسی، نیمه جنوبی و مناطق مرکزی استان تهران بیشترین شدت وزش باد را تجربه خواهند کرد. وزش باد شدید تا خیلی شدید گاهی با گرد و خاک همراه خواهد بود که میتواند کیفیت هوا را به شدت کاهش دهد. امکان گسترش گرد و خاک از استانهای همجوار نیز وجود دارد که این موضوع میتواند شعاع دید را کاهش داده و تنفس را برای افراد حساس به ویژه در مناطق جنوبی و غربی دشوار کند.
این شرایط جوی مخاطرات متعددی را به همراه دارد. احتمال سقوط بعضی اجسام از ارتفاع و خسارت به سازههای موقت مانند داربستها و تابلوهای تبلیغاتی وجود دارد. تجهیزات موجود در نقاط مرتفع مانند برجها و دکلها نیز در معرض آسیب هستند. خطر شکستن درختان کهنسال و نهالها و امکان صدمه به پوشش گلخانهها از دیگر مخاطرات این سامانه ناپایدار است. در نواحی کوهستانی نیز خطر سقوط بهمن در ارتفاعات بالادست و نزدیک قلهها و خطر سقوط سنگ وجود دارد. اما ماجرا به اینجا ختم نمیشود. یک توده هوای سرد قدرتمند از روز یکشنبه ۱۰ اسفند تا صبح پنجشنبه ۱۴ اسفند وارد استان میشود و کاهش محسوس دما را به همراه دارد. این کاهش دما در نیمه شمالی استان به طور میانگین ۵ تا ۸ درجه و در نیمه جنوبی به طور میانگین ۴ تا ۷ درجه خواهد بود. یخبندان سطح زمین به ویژه در دامنهها و ارتفاعات استان پیشبینی میشود که میتواند برای کشاورزان و دامداران مشکلساز شود. برای فردا پنجشنبه ۷ اسفند، آسمان تهران صاف و گاهی وزش باد پیشبینی میشود. کمینه دما ۶ و بیشینه دما ۱۸ درجه سانتیگراد خواهد بود. روز جمعه نیز آسمان صاف است اما وزش باد شدید و احتمال گرد و خاک در بعضی ساعات وجود دارد. کمینه دمای جمعه ۷ و بیشینه دما ۱۹ درجه پیشبینی شده است. بنابراین آخر هفته نسبتاً گرمی را آغاز خواهیم کرد، اما باید خود را برای روزهای سردتر آماده کنیم.
هواشناسی توصیههای متعددی برای این شرایط جوی ارائه داده است. احتیاط در عبور و مرور جادهای، اطمینان از استحکام سازههای موقت و سست مانند داربستها و تابلوهای تبلیغاتی، عدم استقرار در تأسیسات و مکانهای مرتفع مانند برجها و دکلها، اجتناب از پرواز گلایدر و هواپیماهای سبک و بالگرد، عدم تردد و توقف کنار درختان و سازههای ناتمام از جمله این توصیههاست. برای دوره کاهش دما نیز توصیههایی مانند بازبینی و کنترل سیستمهای گرمایشی، کنترل دمای گلخانهها و سالنهای پرورش قارچ و طیور و دامداریها، پرهیز از کوهنوردی به ویژه صعود به ارتفاعات بالادست و قلهها، عایقبندی لولهها و سیستمهای آبرسانی، پرهیز از عملیات بتنریزی در مناطق سردسیر و کوهستانی و مدیریت حاملهای انرژی به ویژه گاز و برق مطرح شده است. با رعایت این نکات میتوانیم این تغییرات جوی را با کمترین آسیب پشت سر بگذاریم.
تحلیل سینوپتیک؛ چه تودههایی در راه هستند؟
بر اساس نقشههای هواشناسی و مدلهای پیشیابی، دو پدیده مهم جوی در روزهای آینده استان تهران را تحت تأثیر قرار خواهند داد. پدیده نخست، یک سامانه ناپایدار همراه با باد شدید است که از ظهر جمعه ۸ اسفند فعال میشود. این سامانه ناشی از تغییرات فشار در سطح منطقه و عبور امواج ناپایدار از فراز استان است. وزش باد شدید تا خیلی شدید در نیمه جنوبی و مناطق مرکزی، نشاندهنده شیب شدید فشار بین مرکز کمفشار و پرفشار در منطقه است. پدیده دوم و مهمتر، نفوذ و گسترش توده هوای سرد از روز یکشنبه ۱۰ اسفند است. این توده سرد که منشأ آن عرضهای شمالی و سیبری است، با حرکت به سمت جنوب، استان تهران را فرا میگیرد. کاهش دمای ۵ تا ۸ درجهای در نیمه شمالی و ۴ تا ۷ درجهای در نیمه جنوبی، نشاندهنده قدرت نسبتاً بالای این توده سرد است. ماندگاری این هوای سرد تا صبح پنجشنبه ۱۴ اسفند ادامه خواهد داشت. همافزایی این دو پدیده (باد شدید و سپس سرمای شدید) میتواند شرایط خاصی را ایجاد کند. باد شدید پیش از ورود توده سرد، معمولاً به دلیل افزایش شیب فشار ناشی از نزدیک شدن جبهه سرد رخ میدهد. پس از عبور جبهه سرد، جهت باد تغییر کرده و هوای سرد جایگزین میشود. این الگوی کلاسیک گذر جبهههای سرد در فصل سرد سال است.
باد شدید چه خطراتی دارد؟
وزش باد شدید تا خیلی شدید که گاهی به حدود ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت میرسد، میتواند مخاطرات جدی برای مناطق شهری و زیرساختها ایجاد کند.
- اولین و مهمترین خطر، سقوط اجسام از ارتفاع است. تابلوهای تبلیغاتی، داربستهای ساختمانی، دکلهای مخابراتی و برقی و حتی تجهیزات نصبشده روی پشتبامها در معرض سقوط یا آسیب جدی قرار دارند. این موضوع نه تنها خسارت مالی به همراه دارد، بلکه میتواند جان عابران را نیز به خطر اندازد.
- خطر دوم، شکستن درختان کهنسال و نهالهاست. بسیاری از درختان تهران به دلیل کهولت سن یا ضعف ساختاری، توانایی مقاومت در برابر بادهای شدید را ندارند. سقوط شاخهها یا تنه درختان میتواند به خودروهای پارکشده، تأسیسات شهری و حتی شهروندان آسیب برساند. پارکها و خیابانهای پر درخت در این شرایط نیازمند توجه ویژه هستند.
- خطر سوم، طوفان گرد و خاک است. با توجه به خشکی هوا و وجود منابع گرد و غبار در استانهای همجوار و همچنین مناطق جنوبی استان تهران، وزش باد شدید میتواند باعث برخاستن گرد و خاک غلیظ و کاهش شدید کیفیت هوا و شعاع دید شود. این پدیده برای بیماران تنفسی و قلبی بسیار خطرناک است و میتواند منجر به افزایش مراجعات به مراکز درمانی شود.
سرمای پیشرو؛ چه تأثیراتی بر زندگی روزمره دارد؟
کاهش ۵ تا ۸ درجهای دما در اوایل اسفندماه، پدیدهای غیرعادی نیست اما نیازمند آمادگی است. این کاهش دما میتواند منجر به یخبندان سطح زمین به ویژه در دامنهها و ارتفاعات و همچنین مناطق شمالی شهر شود. یخبندان صبحگاهی میتواند تردد خودروها و عابران را با مشکل مواجه کند و خطر لغزندگی معابر را افزایش دهد. مدیریت شهری باید برای شنپاشی یا نمکپاشی معابر اصلی آماده باشد. تأثیر دوم، افزایش مصرف حاملهای انرژی به ویژه گاز و برق است. با سردتر شدن هوا، مصرف گاز خانگی و تجاری افزایش مییابد. در سالهای اخیر، با افت فشار گاز در برخی مناطق مواجه بودهایم. مدیریت بهینه مصرف توسط شهروندان میتواند به پایداری شبکه گازرسانی کمک کند. همچنین استفاده از وسایل گرمایشی برقی ممکن است فشار بر شبکه برق را افزایش دهد. تأثیر سوم، بر بخش کشاورزی و دامداری است. سرمای ناگهانی میتواند به محصولات کشاورزی به ویژه در مناطق جنوبی استان آسیب برساند. تنش دمایی ممکن است باعث کاهش رشد یا حتی از بین رفتن محصولات شود. گلخانهداران، پرورشدهندگان قارچ، طیور و دامداران باید تمهیدات لازم برای حفظ دمای مناسب را بیندیشند. عایقبندی لولههای آبرسانی و سوخترسانی در تأسیسات واقع در دامنهها و ارتفاعات نیز ضروری است.
توصیهها؛ چرا باید جدی گرفته شوند؟
توصیههای هواشناسی صرفاً جنبه اطلاعرسانی ندارند، بلکه مبتنی بر تجربیات گذشته و مدلهای علمی هستند. برای مثال، توصیه به عدم تردد و توقف کنار درختان، بر اساس تجربه شکستن درختان در طوفانهای گذشته و آسیبهای ناشی از آن ارائه شده است. در طوفانهای سالهای اخیر در تهران، بارها شاهد سقوط درختان روی خودروها و حتی شهروندان بودهایم. توصیه به اطمینان از استحکام سازههای موقت مانند داربستها، بر اساس محاسبات مهندسی و مقاومت این سازهها در برابر باد است. بسیاری از داربستهای ساختمانی بدون محاسبات دقیق باد نصب میشوند و در برابر وزشهای شدید آسیبپذیرند. بازبینی و محکمکاری این سازهها پیش از طوفان میتواند از خسارات جانی و مالی جلوگیری کند. توصیه به پرهیز از کوهنوردی و صعود به ارتفاعات نیز بسیار حیاتی است. ترکیب باد شدید، کاهش دما و احتمال سقوط بهمن و سنگ، شرایط بسیار خطرناکی را برای کوهنوردان ایجاد میکند. هر ساله شاهد حوادث تلخ در ارتفاعات به دلیل بیتوجهی به هشدارهای هواشناسی هستیم. این توصیهها برای حفظ جان شهروندان است و باید جدی گرفته شود.
شرایط فردا و جمعه؛ چه انتظاری داریم؟
برای فردا پنجشنبه ۷ اسفند، آسمان تهران صاف و گاهی وزش باد پیشبینی میشود. دمای هوا بین ۶ تا ۱۸ درجه نوسان خواهد داشت که برای این موقع سال دمای نسبتاً ملایمی است. این شرایط برای فعالیتهای روزمره و بیرونازخانه مناسب است، اما باید توجه داشت که وزش باد ممکن است در برخی ساعات احساس شود. این روز را میتوان فرصتی برای آمادهسازی و انجام تمهیدات لازم برای روزهای بعد دانست. روز جمعه ۸ اسفند، شرایط کمی متفاوت خواهد بود. آسمان همچنان صاف است اما وزش باد شدید در بعضی ساعات و احتمال گرد و خاک وجود دارد. دمای هوا بین ۷ تا ۱۹ درجه خواهد بود که نسبتاً گرم است اما وزش باد شدید میتواند این گرما را خنثی کند. افرادی که قصد حضور در فضای باز یا طبیعتگردی در روز جمعه را دارند، باید احتیاط کرده و از توقف در کنار درختان کهنسال و سازههای ناایمن خودداری کنند. از یکشنبه به بعد، کاهش محسوس دما آغاز میشود و هوای سرد تا پایان هفته آینده ماندگار خواهد بود. این تغییر ناگهانی میتواند برای افراد سالمند، کودکان و بیماران قلبی و تنفسی چالشبرانگیز باشد. توصیه میشود شهروندان ضمن پوشیدن لباس گرم، مصرف مایعات گرم را افزایش دهند و در صورت امکان از تردد غیرضروری در ساعات سرد صبحگاهی خودداری کنند. همچنین کشاورزان و گلخانهداران باید هرچه سریعتر تمهیدات لازم برای محافظت از محصولات و تأسیسات خود را به کار گیرند.