آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
آزادراه اصفهان-نطنز، این شریان حیاتی که روزانه هزاران مسافر و کامیون را از دل کویر به مقاصد مختلف منتقل میکند، امروز صحنه یک فاجعه دلخراش شد. برخورد مرگبار یک دستگاه پژو پارس با تریلر در کیلومتر ۵۰ این آزادراه، ۶ خانواده را در غم و ماتم فرو برد. شش نفر از سرنشینان خودروی سواری در دم جان باختند تا بار دیگر تلخی تصادفات جادهای بر کام ملت ایران بنشیند. خبر این حادثه به سرعت در شبکههای اجتماعی پیچید. تصاویر دلخراش از خودروی کاملاً تخریبشده، موجی از اندوه و نگرانی را در میان کاربران ایجاد کرد. بسیاری با ابراز همدردی با خانوادههای داغدار، بار دیگر خواستار توجه بیشتر به ایمنی جادهها و رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی شدند. اما افسوس که این درخواستها، بارها و بارها تکرار شده و گویی در پیچ و خم جادههای مرگبار گم میشود. نیروهای امدادی بلافاصله پس از وقوع حادثه در محل حاضر شدند. امدادگران اورژانس، مأموران پلیس راه و آتشنشانی، صحنهای وحشتناک را پیش روی خود دیدند. خودروی پژو پارس به کلی تخریب شده بود و اجساد ۶ سرنشین آن در میان آهنهای خردشده گرفتار شده بودند. عملیات بیرون آوردن اجساد و انتقال آنها به سردخانه، ساعتی طول کشید.
یک مصدوم دیگر که ظاهراً از سرنشینان خودروی تریلر بوده است، با تلاش نیروهای امدادی از محل حادثه خارج و به نزدیکترین مرکز درمانی منتقل شد. حال وی توسط کادر درمان تحت نظر قرار گرفته است، اما جزئیات بیشتری از وضعیت جسمانی او منتشر نشده است. علت این حادثه مرگبار هنوز به طور قطعی مشخص نیست. کارشناسان پلیس راه در حال بررسی ابعاد مختلف این تصادف هستند. برخی گمانهزنیها حاکی از آن است که شاید خوابآلودگی راننده، نقص فنی خودرو یا لغزندگی جاده در بروز این حادثه نقش داشته باشد. اما تا روشن شدن نتایج بررسیها، نمیتوان با قطعیت درباره علت آن اظهارنظر کرد. آزادراه اصفهان-نطنز از جمله محورهای پرحادثه کشور محسوب میشود. این جاده که بخشی از کریدور شمال-جنوب کشور است، تردد بالایی از انواع وسایل نقلیه سنگین و سبک را به خود میبیند. متأسفانه در سالهای اخیر، شاهد تصادفات مرگبار متعددی در این محور بودهایم. این بار نیز، ۶ مسافر دیگر قربانی ناایمنی جادهها شدند. با نزدیک شدن به ایام پایانی سال و افزایش سفرهای نوروزی، نگرانیها از افزایش تصادفات جادهای نیز بیشتر میشود. هر ساله هزاران نفر در جادههای کشور جان خود را از دست میدهند و میلیاردها تومان خسارت مالی به کشور وارد میشود. این فاجعههای مکرر، ضرورت توجه جدیتر به ایمنی راهها، فرهنگسازی در رانندگی و برخورد قاطع با متخلفان را بیش از پیش آشکار میسازد. امشب شش خانواده در اصفهان و شهرهای اطراف، سفرههایشان بیصاحب است. مادرانی اشک میریزند، پدرانی خمیدهاند و کودکانی چشم به در دوختهاند تا پدر یا مادری که هرگز بازنخواهد گشت. این قصه تکراری تصادفات جادهای ایران است؛ قصهای که هر روز با خون مسافران جادهها نوشته میشود و گویی هیچگاه پایانی ندارد.
چرا تصادفات جادهای در ایران اینقدر مرگبار است؟
حادثه دلخراش آزادراه اصفهان-نطنز، بار دیگر پرسشی تکراری را مطرح میکند: چرا تصادفات جادهای در ایران اینقدر مرگبار است؟ آمارهای رسمی نشان میدهد که ایران یکی از بالاترین نرخهای تلفات جادهای در جهان را دارد. عوامل متعددی در این پدیده نقش دارند.
- نخست، کیفیت پایین خودروهای داخلی است. خودروهایی مانند پژو پارس که در این حادثه نقش داشت، سالهاست از استانداردهای ایمنی روز دنیا عقب ماندهاند.
- دومین عامل، وضعیت نامناسب جادههاست. اگرچه آزادراه اصفهان-نطنز نسبتاً استاندارد است، اما بسیاری از جادههای کشور از نظر ایمنی، روشنایی، علائم هشداردهنده و حفاظهای کناری در وضعیت مطلوبی قرار ندارند.
- سومین عامل، خطای انسانی است. سرعت غیرمجاز، سبقت غیرمجاز، خوابآلودگی و استفاده از تلفن همراه در حین رانندگی، از جمله مهمترین عوامل انسانی تصادفات هستند.
- چهارمین عامل، ضعف در نظارت و اجرای قوانین است. اگرچه قوانین راهنمایی و رانندگی در ایران نسبتاً جامع است، اما اجرای مؤثر آنها با چالشهای متعددی مواجه است. نبود نظارت کافی، جریمههای ناچیز و ضعف در فرهنگسازی، همگی به این معضل دامن میزنند.
واکنش نیروهای امدادی در حوادث جادهای
در حادثه امروز، نیروهای امدادی با وجود شدت حادثه، به سرعت در محل حاضر شدند و عملیات نجات را آغاز کردند. سرعت عمل اورژانس، پلیس راه و آتشنشانی، در کاهش تلفات و نجات مصدومان بسیار حیاتی است. در این حادثه، مصدوم باقیمانده با سرعت به مرکز درمانی منتقل شد که نشاندهنده آمادگی نسبی نیروهای امدادی است.
اما این سوال مطرح میشود: آیا زیرساختهای امدادی در جادههای کشور کافی است؟ فاصله زیاد بین پایگاههای اورژانس در برخی محورها، کمبود آمبولانس و تجهیزات پیشرفته، و نبود بالگردهای امدادی در مناطق صعبالعبور، از جمله چالشهای اساسی در این حوزه است. آزادراه اصفهان-نطنز اگرچه از پایگاههای امدادی نسبتاً خوبی برخوردار است، اما بسیاری از جادههای کشور از این حداقلها نیز محرومند. هماهنگی بین سازمانهای امدادی نیز نکته مهم دیگری است. در حادثه امروز، اورژانس، پلیس و آتشنشانی با هماهنگی خوبی عمل کردند. اما تجربه نشان داده که در بسیاری از حوادث، نبود هماهنگی لازم بین این نهادها، به افزایش تلفات و وخامت وضعیت مصدومان منجر میشود.
پژو پارس و استانداردهای ایمنی
پژو پارس، خودرویی که در این حادثه مرگبار نقش داشت، یکی از پرفروشترین خودروهای تولید داخل است. این خودرو که اساساً طراحی آن به دهه ۱۹۹۰ بازمیگردد، از نظر استانداردهای ایمنی با خودروهای روز دنیا فاصله زیادی دارد. نبود کیسه هوای کافی (در بسیاری از مدلها فقط یک کیسه هوا)، استحکام پایین بدنه و نبود سیستمهای پیشرفته کنترل پایداری، از جمله نقاط ضعف این خودروست. در تصادفات شدید، استحکام بدنه خودرو نقشی حیاتی در حفظ جان سرنشینان دارد. در حادثه امروز، شدت برخورد و تخریب کامل خودرو نشان میدهد که پژو پارس نتوانسته است از سرنشینان خود محافظت کند. این در حالی است که در خودروهای مدرن، طراحی بدنه به گونهای است که انرژی حاصل از تصادف را جذب کرده و از ناحیه سرنشینان دور میکند. سوال اینجاست: چرا با وجود سالها هشدار کارشناسان، هنوز خودروهای ناایمن در کشور تولید میشوند؟ پاسخ به این سوال در سیاستهای صنعتی کشور نهفته است. انحصار در تولید خودرو، فشار برای حفظ قیمتها و مقاومت در برابر واردات خودروهای ایمنتر، همگی از موانع ارتقای کیفیت خودروهای داخلی هستند.
تأثیر تصادفات بر خانوادهها و جامعه
مرگ ۶ نفر در یک حادثه، فقط ۶ خانواده را داغدار نمیکند. هر کشته، یک شبکه گسترده از بستگان، دوستان و همکاران را در غم خود شریک میکند. صدها نفر با شنیدن این خبر، به سوگ مینشینند و زندگیشان برای مدتی تحت تأثیر قرار میگیرد. این تأثیرات روانی، هزینهای است که هیچگاه در آمارهای رسمی محاسبه نمیشود. کودکانی که پدر یا مادر خود را از دست میدهند، همسرانی که تنها میشوند و والدینی که فرزندان خود را پیش از خود میبینند، هر کدام داستانی از درد و رنج دارند که تا سالها ادامه خواهد داشت. هزینههای روانی و اجتماعی این فجایع، بسیار فراتر از خسارتهای مادی است. در سطح کلانتر، تکرار این حوادث به تدریج به "عادیسازی مرگ در جادهها" منجر میشود. وقتی هر روز اخبار چندین تصادف مرگبار را میشنویم، حساسیتمان کاهش مییابد و این فجایع را به عنوان بخشی از واقعیت زندگی میپذیریم. این بیحسی اجتماعی، بزرگترین مانع برای ایجاد تغییر واقعی است.
راههای کاهش تصادفات جادهای
با نزدیک شدن به ایام نوروز و افزایش سفرهای جادهای، ضرورت اقدام جدی برای کاهش تصادفات بیش از پیش احساس میشود. چه باید کرد؟
- نخست، ارتقای کیفیت خودروهای داخلی و الزام تولیدکنندگان به رعایت استانداردهای ایمنی روز. این کار شاید هزینهبر باشد، اما در مقابل، هزینههای انسانی و اقتصادی تصادفات بسیار بیشتر است.
- دوم، بهبود ایمنی جادهها. روشنایی بهتر، نصب علائم هشداردهنده کافی، ایجاد حفاظهای استاندارد در کنار جادهها و رفع نقاط حادثهخیز، از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش تصادفات کمک کند. این سرمایهگذاریها، اگرچه زمانبر است، اما در بلندمدت نتیجه خواهد داد.
- سوم، تقویت فرهنگ رانندگی. آموزش همگانی، رسانهها و سیستم آموزشی کشور باید به صورت جدیتر به موضوع فرهنگ رانندگی بپردازند. رعایت سرعت مجاز، پرهیز از سبقت غیرمجاز، استراحت کافی در سفرهای طولانی و پرهیز از رانندگی در حالت خوابآلودگی، از جمله نکاتی است که باید به صورت مستمر به رانندگان یادآوری شود.
- چهارم، برخورد قاطع با متخلفان. جریمههای سنگینتر، افزایش نظارت پلیس راه و استفاده از فناوریهای نوین مانند دوربینهای کنترل سرعت، میتواند به کاهش تخلفات کمک کند. اما این اقدامات زمانی مؤثر خواهند بود که با سایر اقدامات تکمیلی همراه شوند.