“بنزین تمام نمی‌شود!” تکذیب نگرانی‌ها در یزد؛ سوخت‌رسانی بدون وقفه در بحرانی‌ترین شرایط / تضمین پایداری کامل سوخت یزد؛ مصرف دو برابری در روز اول جنگ تأثیری بر ذخایر نداشت

آسیانیوز ایران / یزد ؛                                                                                         

سید باقر نورالدینی، مدیرعامل شرکت پخش فرآورده‌های نفتی منطقه یزد، در جمع خبرنگاران با تشریح وضعیت تأمین و توزیع سوخت در استان پس از آغاز حملات، از پایداری کامل عملیات سوخت‌رسانی خبر داد. وی تأکید کرد که از لحظه اول حمله، زنجیره تأمین، توزیع و عرضه در استان یزد، حتی برای یک لحظه نیز متوقف نشده است.

نورالدینی در این نشست خبری اعلام کرد: «شرکت پخش فرآورده‌های نفتی منطقه یزد در تأمین چهار فرآورده اصلی شامل نفت‌گاز معمولی، نفت‌گاز یورو، نفت سفید و بنزین، ذخیره‌سازی مطلوبی در استان دارد که این امر پشتوانه محکمی برای مقابله با هرگونه نوسان مصرفی است.»

مدیرعامل شرکت با اشاره به رفتار مصرف‌کنندگان در ساعات اولیه بحران، اظهار داشت: «مصرف سوخت در روز ابتدایی حمله رژیم صهیونیستی به میزان دو برابر میانگین روزانه استان رسید. با وجود شلوغی مقطعی در جایگاه‌ها، کنترل‌های هوشمند ما اطمینان داد که هیچ صف طولانی و خارج از عرفی شکل نگیرد.» وی افزود که کنترل میزان سوخت جایگاه‌ها به صورت لحظه‌ای انجام شده و به محض اعلام نیاز، فرآورده مورد نیاز در کسری از ثانیه ارسال می‌شود. از میان ۱۱۸ جایگاه فعال در استان، تنها یک یا دو مورد توقف کوتاه داشته‌اند که بلافاصله عملیات جایگزینی انجام شد.

این مقام مسئول در بخش دیگری از سخنانش به آمادگی برای شرایط اضطراری تأکید کرد و گفت: «ذخیره‌سازی نیروگاه‌های استان نسبت به سال گذشته ۳۰ درصد افزایش یافته و در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد ظرفیت نیروگاه‌ها با سوخت مایع تکمیل شده است تا در صورت بروز بحران در تأمین گاز، بتوانیم پایداری شبکه برق را حفظ کنیم.» نورالدینی همچنین تأکید کرد که از امروز، تمرکز بر تأمین سوخت مصرف‌کنندگان عمده، یعنی واحدهای صنعتی و معدنی استان، با شدت بیشتری دنبال خواهد شد، چرا که در روزهای گذشته اولویت با سوخت‌رسانی به جایگاه‌های عرضه بود. علاوه بر این، ۴۷ جایگاه عرضه سی‌ان‌جی نیز فعال هستند و جایگاه‌های تعمیراتی نیز به زودی به چرخه توزیع بازخواهند گشت.

این واکاوی با هدف ارائه دیدگاهی فنی و تحلیلی به چرایی و چگونگی مدیریت بحران سوخت در یزد، بر اساس داده‌های ارائه‌شده، تنظیم شده است.

۱: مدیریت موفقیت‌آمیز یک افزایش ناگهانی دو برابری در مصرف سوخت (شوک تقاضا) مستقیماً نشان‌دهنده استحکام زیرساخت‌های بخش بالادستی و میانی شرکت پخش فرآورده‌های نفتی یزد است. این افزایش مصرف، که معمولاً ناشی از رفتار انبارشی یا هجوم مردمی (Panic Buying) در شرایط بحرانی است، می‌تواند به سرعت زنجیره توزیع را از تعادل خارج کند. اما حفظ ذخایر در سطح مطلوب، نشان می‌دهد که فرآیند سفارش‌دهی، حمل و نقل و ذخیره‌سازی استان، دارای ضریب ایمنی (Safety Margin) بالایی بوده و از الگوریتم‌های پیش‌بینی تقاضای متناسب با شرایط اضطراری پیروی کرده است.

 

۲: تأکید مدیرعامل بر کنترل لحظه‌ای (Real-Time Monitoring) مصرف جایگاه‌ها، نشان‌دهنده به‌کارگیری سیستم‌های توزیع هوشمند است. در این سیستم‌ها، داده‌ها از طریق سامانه تپ‌سکو یا مشابه آن، به صورت پیوسته به مرکز توزیع مخابره شده و سقف سفارش‌گذاری مجدد (Reorder Point) به صورت خودکار فعال می‌شود. این امر، گلوگاه‌های توزیع را که در شرایط عادی ممکن است ناشی از تأخیر در صدور حواله یا زمان‌بندی حمل باشد، حذف کرده و امکان ارسال فوری سوخت را فراهم می‌کند.

۳: با وجود موفقیت در مدیریت شوک تقاضای بنزین و گازوئیل، نکته فنی قابل تأمل، تأثیر این رویداد بر موجودی انبارها (Depot Inventory) است. برای پایداری بلندمدت در شرایط جنگی، استان باید توانایی بازسازی سریع موجودی‌ها را داشته باشد. این امر وابسته به ظرفیت خطوط لوله یا مسیرهای ریلی/جاده‌ای ورودی به منطقه و همچنین سهمیه تخصیص‌یافته از پالایشگاه‌های مبدأ است که باید در تحلیل‌های آتی مورد پایش قرار گیرد تا اطمینان حاصل شود که انباشت سوخت صرفاً یک موجودی انبار موقت نبوده است.

۱: آمادگی برای تغییر نوع سوخت نیروگاه‌ها (از گاز به سوخت مایع) یک استراتژی حیاتی در امنیت انرژی ملی است. گزارش مبنی بر پر بودن ۷۰ درصد ظرفیت نیروگاه‌ها با سوخت مایع (احتمالاً مازوت یا نفت گاز سنگین‌تر)، نشان‌دهنده مهندسی انطباق‌پذیری (Adaptability Engineering) نیروگاه‌های استان یزد است. این میزان ذخیره ۳۰ درصدی نسبت به سال قبل، نشان از درک ریسک‌های مربوط به قطعی یا افت فشار گاز در پی حملات زیرساختی دشمن دارد.

۲: از منظر فنی، انتقال از گاز طبیعی به سوخت مایع (مانند گازوئیل یا مازوت) نیازمند تغییرات در بویلرها (Boilers) و سیستم‌های مشعل‌زنی است. این عملیات باید سریع، ایمن و بدون آسیب به تجهیزات صورت گیرد. تضمین تأمین این حجم سوخت مایع برای نیروگاه‌ها، نیازمند ایجاد یک مسیر توزیع مجزا و اولویت‌دار در ناوگان حمل و نقل شرکت پخش است تا تداخلی با نیازهای عمومی جایگاه‌ها نداشته باشد.

۳: تحلیل این استراتژی در حوزه بهینه‌سازی مصرف (Optimization) نیز حائز اهمیت است. سوخت مایع عموماً از نظر حرارتی بازدهی متفاوت و از نظر محیط زیستی آلایندگی بیشتری نسبت به گاز دارد. بنابراین، این اقدام یک “اقدام اضطراری” است که باید با حداقل زمان ممکن اجرا شده و بلافاصله پس از رفع بحران، به حالت استاندارد بازگردد تا تعهدات زیست‌محیطی و صرفه اقتصادی حفظ شود.

۱: فعالیت ۱۱۸ جایگاه عرضه سوخت به صورت مستمر، نشان‌دهنده سلامت فنی و عملیاتی سخت‌افزار توزیع (Distribution Hardware) در سطح استان است. توقف کوتاه در یک یا دو جایگاه که به سرعت جبران شده، می‌تواند ناشی از مشکلات محلی پمپ‌ها یا خرابی‌های جزئی سیستم اندازه‌گیری باشد نه یک مشکل سیستمی در کل شبکه. این انعطاف‌پذیری در زمان پاسخگویی (Response Time) یکی از شاخصه‌های کلیدی سنجش کارایی شرکت‌های توزیع است.

۲: موضوع بازگشت قریب‌الوقوع چند جایگاه سی‌ان‌جی (CNG) به چرخه توزیع، حاکی از وجود ظرفیت مازاد (Surplus Capacity) در تأمین این سوخت است. هرچند مصرف سی‌ان‌جی در شرایط جنگی ممکن است کاهش یابد، اما بازگشت سریع آن‌ها به سرویس، به ویژه برای وسایل حمل و نقل عمومی و تاکسیرانی، برای حفظ کارایی حمل و نقل درون‌شهری ضروری است. تعمیرات مذکور باید از نوع تعمیرات پیشگیرانه (Preventive Maintenance) بوده باشند تا در شرایط عادی مجدداً دچار اختلال نشوند.

۳: وجود ۴۷ جایگاه سی‌ان‌جی فعال در کنار جایگاه‌های مایع، نشان‌دهنده تنوع بخشی به سبد سوخت استان (Fuel Portfolio Diversification) است که یک مزیت استراتژیک محسوب می‌شود. وابستگی کامل به بنزین و گازوئیل در شرایط بحران، ریسک را چند برابر می‌کند. این تنوع، فشار تقاضا را از روی فرآورده‌های نفتی به سمت سوخت جایگزین هدایت کرده و به مدیریت بهینه ذخایر کمک می‌کند.

۱: تغییر اولویت از «تأمین جایگاه‌ها» به «تأمین واحدهای صنعتی و معدنی» پس از فروکش کردن شلوغی اولیه، یک تصمیم‌گیری مبتنی بر تحلیل ریسک اقتصادی است. صنایع، به خصوص بخش معدن، موتور محرکه تولید و اشتغال استان هستند. توقف تولید به دلیل کمبود سوخت (مانند گازوئیل برای ماشین‌آلات سنگین) می‌تواند اثرات مخرب‌تری بر اقتصاد استان نسبت به صف‌های کوتاه سوخت داشته باشد.

۲: این جابجایی اولویت نیازمند جدول‌بندی توزیع (Distribution Scheduling) دقیق است. تأمین سوخت این واحدها اغلب به صورت عمده و با تانکر انجام می‌گیرد و نیازمند هماهنگی با بخش‌های عملیاتی شرکت است. باید اطمینان حاصل شود که منابع سوختی که پیشتر برای پاسخگویی به مصرف ناگهانی جایگاه‌ها رزرو شده بودند، اکنون به درستی به سمت مصرف‌کنندگان صنعتی هدایت شوند بدون آنکه در مسیر مجدداً به بازار خرد نشت کنند.

۳: در شرایط بحرانی، احتمال بروز بازار سیاه و توزیع غیرمجاز افزایش می‌یابد. تأکید بر تأمین سوخت مستقیم واحدهای صنعتی، می‌تواند به عنوان یک اقدام كنترلی نیز عمل کند؛ چرا که با تأمین رسمی، نیاز کاذب بازار غیررسمی برای سوخت صنعتی کاهش یافته و نظارت بر مصرف نهایی تسهیل می‌شود. این رویکرد، شفافیت مصرف (Consumption Transparency) را در سطح کلان افزایش می‌دهد.

۱: اقدام مدیرعامل شرکت پخش فرآورده‌های نفتی یزد مبنی بر حضور در جمع اصحاب رسانه و ارائه آمار شفاف (مانند میزان افزایش مصرف و تعداد جایگاه‌های فعال)، نمونه‌ای از اجرای صحیح دکترین ارتباطات در بحران (Crisis Communication Doctrine) است. در شرایط جنگی، شایعه و اطلاعات نادرست سریعاً جو روانی جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد و صف‌های طولانی، اغلب واکنشی به نگرانی است نه کمبود واقعی.

۲: هدف اصلی این اطلاع‌رسانی، مدیریت انتظارات (Expectation Management) عمومی است. با اعلام اینکه ذخایر مطلوب است و نظارت لحظه‌ای وجود دارد، هیجانات عمومی کنترل شده و رفتار مصرف‌کننده از حالت انبارشی به حالت عادی بازمی‌گردد. این امر، در نهایت، به خودتنظیمی سیستم توزیع کمک شایانی می‌کند و بار عملیاتی را از دوش شرکت برمی‌دارد.

۳: تأکید بر تداوم خدمات‌رسانی «لحظه‌ای» و «بدون دریغ»، باید با ارائه مستندات دوره‌ای پشتیبانی شود تا اعتماد عمومی حفظ گردد. این رویکرد ژورنالیستی، به ویژه با استفاده از تیترهایی مانند “یزدی ها نگران سوخت نباشند”، به صورت مستقیم پیام اطمینان را به مخاطب نهایی منتقل می‌کند، که از منظر مدیریت افکار عمومی (Public Opinion Management) در شرایط حساس، یک گام بسیار مؤثر تلقی می‌شود.