آسیانیوز ایران / یزد ؛
نماز جمعه این هفته بخش مرکزی یزد به امامت آیتالله سید محمد کاظم مدرسی برگزار شد؛ خطبههایی که در آن طیف گستردهای از مباحث دینی، تاریخی، سیاسی و اجتماعی مطرح شد و از تبیین مبانی جهاد در قرآن و روایات تا تحلیل شرایط کنونی جهان و همچنین توصیههای اقتصادی به مسئولان کشور را دربر گرفت.
در آغاز خطبه نخست، امام جمعه با اشاره به جایگاه جهاد در اسلام گفت که در قرآن کریم آیات فراوانی درباره جهاد، دفاع، احکام و آداب آن وجود دارد و در منابع روایی و فقهی نیز ابواب گستردهای به این موضوع اختصاص یافته است.
این گستردگی، به گفته وی، نشاندهنده آن است که مسئله دفاع و جهاد از موضوعات اساسی در دین اسلام و در زندگی مسلمانان به شمار میرود.
وی با تأکید بر اینکه اسلام ذاتاً دین صلح است، تصریح کرد که جنگ و خشونت در نگاه اسلامی هدف نیست بلکه دفاع برای حفظ امنیت انسانها و جلوگیری از ظلم و تجاوز مطرح شده است.
به گفته او، جهاد در منطق اسلامی ابزاری برای برقراری عدالت و امنیت در جامعه انسانی است و زمانی مشروعیت پیدا میکند که در مسیر اهداف الهی و انسانی قرار گیرد.
امام جمعه بخش مرکزی یزد در ادامه به فضیلتهای جهاد در قرآن و روایات اشاره کرد و گفت که جهاد در متون اسلامی به عنوان تجارتی بزرگ با خداوند معرفی شده و یکی از درهای مهم بهشت به شمار میرود. وی همچنین افزود که در برخی روایات از جهاد به عنوان یکی از ارکان ایمان و از برترین اعمال پس از پذیرش اسلام یاد شده است.
وی سپس بر شرط اصلی جهاد یعنی «در راه خدا بودن» تأکید کرد و گفت که یکی از معیارهای تشخیص چنین جهادی، شناخت ماهیت طرف مقابل است. به گفته او، قرآن کریم ویژگیهایی برای دشمنان مؤمنان بیان کرده است؛ از جمله دشمنی شدید با ایمان، پیمانشکنی، فساد در زمین و خشونت علیه انسانها.
در ادامه خطبه نخست، آیتالله مدرسی با اشاره به تحولات معاصر منطقه اظهار داشت که در شرایط کنونی، جریانی که در برابر صهیونیسم و حامیان آن ایستادگی میکند، در چارچوب دفاع مشروع و در مسیر دفاع از ارزشهای انسانی و الهی قرار دارد.
در خطبه دوم، امام جمعه بخش مرکزی یزد بحث خود را با موضوع غیبت امام زمان علیهالسلام آغاز کرد و به دو دوره غیبت صغری و غیبت کبری اشاره کرد. وی گفت که غیبت صغری دورهای حدود شصت و نه ساله بود که در آن ارتباط مردم با امام زمان از طریق چهار نماینده ویژه انجام میشد.
وی در ادامه به معرفی نواب اربعه پرداخت و از عثمان بن سعید عمری، محمد بن عثمان بن سعید، حسین بن روح نوبختی و علی بن محمد سمری به عنوان نمایندگان ویژه امام زمان در دوران غیبت صغری یاد کرد.
امام جمعه در ادامه به نامهای که پس از درگذشت عثمان بن سعید از سوی امام زمان علیهالسلام برای محمد بن عثمان نوشته شده اشاره کرد و مضمون آن را تشریح کرد. در این نامه بر تسلیم در برابر اراده الهی و پذیرش تقدیر خداوند تأکید شده و از شخصیت عثمان بن سعید به عنوان فردی که با سعادت زندگی کرد و مورد احترام مردم بود یاد شده است.
وی همچنین توضیح داد که در این نامه به تلاشهای عثمان بن سعید در خدمت به دین و مردم اشاره شده و او به عنوان فردی معرفی شده که مردم را به سوی خداوند و معارف الهی دعوت میکرد.
آیتالله مدرسی با اشاره به اینکه پس از درگذشت عثمان بن سعید، فرزند او محمد بن عثمان به عنوان جانشین وی معرفی شد، گفت که این جانشینی صرفاً بر اساس رابطه خانوادگی نبود بلکه به دلیل شایستگی، اعتماد و پذیرش عمومی جامعه صورت گرفت.
وی نتیجه گرفت که در هر دورهای، به ویژه در دوران غیبت کبری، کسانی که مسئولیت هدایت دینی و اجتماعی جامعه را بر عهده میگیرند باید دارای ویژگیهایی همچون صلاحیت اخلاقی، تلاش برای خدمت به دین و مردم و برخورداری از اعتماد عمومی باشند.
در بخش دیگری از خطبه دوم، امام جمعه بخش مرکزی یزد به تحولات سیاسی و نظامی جهان اشاره کرد و پرسشی را مطرح کرد مبنی بر اینکه چرا جمهوری اسلامی با قدرتهای بزرگ جهان درگیر شده است.
وی در پاسخ به این پرسش اظهار داشت که در نگاه او، این جمهوری اسلامی نبوده که آغازگر این تقابل بوده بلکه قدرتهای بزرگ و جریانهای سلطهگر در برابر آن قرار گرفتهاند؛ همانگونه که در طول تاریخ نیز بسیاری از قدرتها در برابر پیامبران الهی ایستادهاند.
به گفته او، از دیدگاه منتقدان جمهوری اسلامی، اهدافی همچون تغییر ساختار سیاسی ایران، ایجاد آشوب و بیثباتی، گسترش گروههای تجزیهطلب، ایجاد فشار اقتصادی و تحریم و محدود کردن توان کشور دنبال شده است.
وی در ادامه اظهار داشت که به باور او بسیاری از این اهداف تحقق پیدا نکرده و در مقابل برخی تحولات منطقهای باعث کاهش نفوذ قدرتهای خارجی در برخی مناطق شده است.
امام جمعه بخش مرکزی یزد در ادامه به مؤلفههای قدرت نظامی در جهان اشاره کرد و سه حوزه قدرت هوایی، دریایی و زمینی را از عناصر اصلی قدرت نظامی کشورها دانست.
وی درباره قدرت هوایی به نمونههایی از هواپیماهای پیشرفته اشاره کرد و گفت که در تحولات نظامی منطقهای برخی از این تواناییها با چالش مواجه شده است.
در بخش مربوط به قدرت دریایی نیز وی به حضور ناوهای نظامی در منطقه اشاره کرد و گفت که تحولات امنیتی منطقه موجب تغییراتی در آرایش و حضور نیروهای دریایی قدرتهای جهانی شده است.
در ادامه این بخش، امام جمعه یزد درباره قدرت زمینی سخن گفت و اظهار داشت که در صورت ورود به درگیریهای گسترده زمینی، پیامدهای آن میتواند بسیار گسترده و سنگین باشد.
وی در جمعبندی این بخش از سخنان خود تأکید کرد که به باور او یکی از عوامل مهم قدرت ایران، تکیه بر باورهای دینی و مشارکت مردمی است.
آیتالله مدرسی سپس به موضوع آتشبس و پایان جنگها پرداخت و گفت که در نگاه او، پایان هر درگیری باید همراه با حفظ عزت، امنیت و اقتدار یک کشور باشد.
وی تأکید کرد که پایان جنگ زمانی معنا پیدا میکند که امنیت سیاسی، اقتصادی و نظامی کشور تضمین شود و حقوق ملتها مورد توجه قرار گیرد.
در بخش دیگری از خطبه دوم، امام جمعه بخش مرکزی یزد نقش مردم ایران را مورد توجه قرار داد و گفت که حضور و مشارکت مردم در تحولات کشور نقشی تعیینکننده داشته است.
به گفته وی، حضور مردم در صحنههای مختلف اجتماعی و سیاسی باعث شده است که بسیاری از برنامههای فشار خارجی با چالش مواجه شود.
وی در پایان خطبهها به مسائل اقتصادی اشاره کرد و خطاب به مسئولان اقتصادی کشور گفت که در کنار اجرای برنامههای حمایتی مانند طرحهای معیشتی، باید توجه ویژهای به فشارهای مالیاتی بر مردم نیز داشته باشند.
آیتالله مدرسی بهطور خاص از فعالان حوزه گردشگری، راهنمایان تور و تولیدکنندگان صنایع دستی نام برد و گفت که این گروهها در سالهای اخیر با مشکلات اقتصادی روبهرو بودهاند و لازم است سیاستهای مالیاتی با در نظر گرفتن شرایط آنان تنظیم شود.
وی همچنین بر لزوم توجه به زیبایی و نظم شهری تأکید کرد و گفت که حفظ آراستگی شهر و بهبود خدمات شهری از جمله موضوعاتی است که باید مورد توجه مسئولان قرار گیرد.
در پایان، امام جمعه بخش مرکزی یزد با دعا برای استمرار حضور و نقشآفرینی ملت ایران در مسیر ارزشهای دینی و اجتماعی، خطبههای نماز جمعه این هفته را به پایان رساند.
گزارش تحلیلی خطبههای نماز جمعه آیتالله سید محمد کاظم مدرسی
امام جمعه بخش مرکزی یزد در خطبههای نماز جمعه این هفته با تبیین جایگاه جهاد در قرآن و فقه اسلامی، تأکید کرد که اسلام دین صلح و عدالت است اما در برابر تجاوز و ظلم هرگز تسلیم نمیشود.
آیتالله سید محمد کاظم مدرسی با اشاره به غیبت صغری و نقش نواب اربعه در هدایت جامعه اسلامی، مسئله نیابت و رهبری دینی را از ارکان مهم استمرار هدایت امت دانست.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با تحلیل شرایط منطقه و تقابل جبهه حق و باطل، نقش ملت ایران در حفظ عزت و استقلال کشور را تعیینکننده توصیف کرد و در پایان با بیان توصیههایی به مسئولان، بر ضرورت توجه به معیشت مردم، حمایت از اقشار آسیبپذیر، تقویت اقتصاد محلی و حفظ هویت فرهنگی و شهری تأکید کرد.
خطبههای این هفته نماز جمعه آیت الله مدرسی ، تلاشی منسجم برای پیوند دادن سه سطح از گفتمان دینی–سیاسی بود:
مباني قرآنی و فقهی «جهاد و دفاع»
مشروعیت رهبری و نیابت در عصر غیبت
تبیین موقعیت کنونی جمهوری اسلامی در تقابل منطقهای و جهانی
در این چارچوب، خطیب میکوشد نشان دهد که مقاومت امروز ایران، ادامه همان منطق دینیِ جهاد، همان سنت نیابت، و همان حضور تاریخی مردم مؤمن است.
محور اول: جهاد بهعنوان مفهوم مرکزی در قرآن و فقه
در خطبه اول، «جهاد» نه بهعنوان یک واکنش مقطعی، بلکه بهمثابه یک اصل ریشهدار دینی معرفی میشود:
کثرت آیات قرآن درباره جهاد (در سورههای مختلف)
وجود ابواب مستقل در فقه اسلامی
پیوند جهاد با ایمان، عزت، امنیت و قوام جامعه اسلامی
تحلیل:
خطیب با این مقدمه، هرگونه نگاه احساسی یا سیاسیِ صرف به جنگ را رد میکند و آن را در ساختار اعتقادی اسلام جای میدهد.
محور دوم: اسلام؛ دین صلح، نه تسلیم
اسلام در این خطبه، دینی معرفی میشود که:
صلح را اصل میداند
اما تسلیم در برابر تجاوز را مردود میشمارد
جهاد در این نگاه:
ابزار توسعهطلبی نیست
بلکه سازوکار دفاع از «امنیت بشر» است
تحلیل:
این تمایز، پاسخ به اتهام «خشونتگرایی دینی» است و چارچوب اخلاقی جنگ را مشخص میکند.
محور سوم: شرط بنیادین جهاد؛ «فی سبیلالله بودن»
خطیب تأکید میکند که ارزش جهاد، وابسته به نیت و جهت آن است:
نه هر جنگی مقدس است
نه هر درگیریای الهی
معیار تشخیص:
اهداف
ماهیت دشمن
پیامدهای اجتماعی و انسانی
تحلیل:
با این شرط، امکان نقد هر نوع جنگ قدرتمحور—even از سوی مسلمانان—بهطور ضمنی پذیرفته میشود.
محور چهارم: شناسایی جبهه مقابل از منظر قرآنی
دشمن امروز، نه با نام سیاسی، بلکه با صفات قرآنی معرفی میشود:
دشمنی ریشهدار با مؤمنان
تجاوزگری
پیمانشکنی
فساد در زمین
خونریزی و بیرحمی
مصادیق امروزی این صفات، صهیونیسم و حامیان آن معرفی میشوند.
تحلیل:
خطیب تلاش میکند تقابل را از سطح ملی و سیاسی، به سطح ارزشی و تمدنی منتقل کند.
محور پنجم: پیوند جهاد امروز با سنت تاریخی انبیا
در ادامه، تقابل جمهوری اسلامی با قدرتهای جهانی در امتداد:
درگیری فرعون با موسی
نمرود با ابراهیم
طواغیت با پیامبران
قرار داده میشود.
تحلیل:
اینجا جمهوری اسلامی نه یک «کنشگر سیاسی معمول»، بلکه وارث سنت تاریخی حق در برابر باطل تصویر میشود.
محور ششم: غیبت صغری و منطق نیابت
در خطبه دوم، بحث به غیبت صغری و نواب اربعه منتقل میشود:
چهار نائب خاص
نقش واسطهای آنها میان امام و امت
انتقال مسئولیت از پدر به پسر، نه بر اساس نسب، بلکه شایستگی
تحلیل:
این بخش، مقدمهای است برای مشروعیت رهبری در عصر غیبت.
محور هفتم: معیارهای مشروعیت نیابت و رهبری
از نامه امام زمان (عج) به محمد بن عثمان، معیارها استخراج میشود:
تلاش برای دین و مردم
دعوت به خدا
مقبولیت عمومی
پاکی درون و صلاحیت اخلاقی
تحلیل:
مشروعیت، ترکیبی از نصب دینی + پذیرش مردمی معرفی میشود، نه صرف قدرت یا وراثت.
محور هشتم: تحلیل جنگ و فرسایش قدرت دشمن
خطیب، سه مؤلفه قدرت دشمن را تحلیل میکند:
هوایی
دریایی
زمینی
و مدعی میشود هر سه دچار فرسایش و عقبنشینی شدهاند.
تحلیل:
این بخش، کارکرد افزایش روحیه داخلی و تضعیف هیمنه دشمن را دارد و جنگ را وارد مرحله «تغییر موازنه» نشان میدهد.
محور نهم: منطق پایان جنگ و رد آتشبس تحمیلی
موضع خطیب روشن است:
آتشبس به هر قیمت → مردود
مذاکره بدون اقتدار → خطا
پایان جنگ فقط زمانی پذیرفتنی است که:
عزت
امنیت
قدرت بازدارندگی
منافع اقتصادی و سیاسی
تأمین شود.
تحلیل:
اینجا، «صلح» نه نقطه ضعف، بلکه محصول برتری معرفی میشود.
محور دهم: نقش ملت و توصیه پایانی به مسئولان
۱. ملت ایران
ملتی استثنایی
با حضوری بینظیر در تاریخ معاصر
عامل اصلی تداوم مقاومت
۲. مسئولان
حمایت اقتصادی از مردم
پرهیز از فشار مالیاتی بر اقشار آسیبپذیر
توجه به معیشت، گردشگری، صنایع دستی
حفظ شأن و زیبایی شهر
تحلیل نهایی:
خطبه با بازگشت به مردم پایان مییابد؛ همان مردمی که در ابتدای خطبه، فلسفه جهاد و در انتها، صاحبان اصلی انقلاب معرفی شدند.
جمعبندی نهایی
این خطبهها، یک پیام واحد دارند:
**قدرت جمهوری اسلامی، نه صرفاً نظامی است، نه صرفاً سیاسی؛
بلکه ریشه در ایمان، رهبری مشروع و حضور مردم دارد.**