آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
تصویر چشم انداز خودرو ۱۴۰۵ در فضای جنگی کشور چندان ساده نیست؛ با این حال پیشبینی آینده خودروسازی بیش از هر چیز به دو سناریو وابسته است، تداوم جنگ یا توقف درگیریها. تداوم جنگ افزایش نااطمینانی اقتصادی، محدودیت های تجاری و اختلال در زنجیره تامین را منجر می شود؛ به طوریکه روند تولید کند خواهد شد. از سوی دیگر دسترسی به قطعات وارداتی سخت تر شده و هزینه های تولید افزایش می یابد. در چنین شرایطی دو شرکت بزرگ خودروساز کشور احتمالا تمرکز خود را بر حفظ حداقل سطح تولید، داخلیسازی قطعات و مدیریت منابع مالی قرار خواهند داد؛ اما در سناریوی دوم در صورت کاهش تنش یا توقف درگیری ها و به دنبال آن ثبات نسبی اقتصادی شاهد پیامدهای مثبتی همچون بهبود روابط تجاری، تسهیل واردات قطعات و کاهش هزینه های تولید خواهیم بود.
با این حال توقف جنگ نیز لزوماً به معنای بازگشت سریع این صنعت به شرایط مطلوب نخواهد بود؛ چراکه دومین صنعت بزرگ کشور در ۱۴۰۴ نیز نتوانست به کارنامه قابل قبولی دست پیدا کند. از سوی دیگر در حالی آغازگر سال جدید هستیم که وعدههای خصوصیسازی به نتیجه نرسیده، سیاستهای قیمتی همچنان مبهماند، واردات قفل است و تحریمها در حال گسترش است. بدین ترتیب سال ۱۴۰۵ که قرار بود با امید به «احیای صنعت خودرو» آغاز شود، اکنون به سالی سخت و فرساینده برای خودروسازی ایران بدل شده است؛ سالی که در آن تلاقی بحرانهای سیاسی، تحریمهای بینالمللی، بیثباتی ارزی و سیاستگذاری متناقض و جنگ این صنعت را به نقطهای حساس رسانده است.
چرا تولید خودرو در ایران عقب مانده است؟
خودروسازی کشور نتوانست در سال ۱۴۰۴ به هدف تولید مشخص شده از سوی وزارت صمت دست پیدا کند، مساله ای که عوامل مختلفی در آن نقش داشت. وزارت صمت برای سال ۱۴۰۴ تولید یک میلیون دستگاه خودروی سواری را هدف گذاری کرده بود، البته در شرایطی که طبق استراتژی صنعت خودرو، در این سال باید سه میلیون دستگاه انواع خودرو به تولید می رسید. هرچند هنوز آمار رسمی تولید خودرو در سال گذشته اعلام نشده، اما شواهد و قرائن نشان میدهد خودروسازان کشور نتوانسته اند برنامه مدنظر وزارت صمت را محقق کنند. خودروسازان تا پایان بهمن سال گذشته در مجموع کمی بیش از ۷۳۵ هزار دستگاه محصول سواری تولید کردند که با تقسیم این رقم بر تعداد ماه (۱۱ ماه) خودروسازان در سال گذشته به طور میانگین ماهی حدودا ۶۷ هزار دستگاه محصول تولید کردند. بنابراین اگر همین تعداد محصول در اسفند نیز تولید شده باشد (که با توجه به شرایط جنگی، بسیار بعید به نظر می رسد)، کل تیراژ خودروسازان در سال گذشته به کمی بیش از ۸۰۰ هزار دستگاه رسیده است. با این پیش فرض (تولید حدودا ۸۰۰ هزار دستگاهی در سال ۱۴۰۴) خودروسازان ۲۰۰ هزار دستگاه از برنامه اعلامی وزارت صمت را محقق نکرده اند. عوامل مختلفی در این ناکامی نقش داشتند که از جمله آنها، کمبود نقدینگی، وقوع جنگ و ناترازی انرژی است. در این بین، آن طور که فعالان خودرویی می گویند، عامل اصلی در این ماجرا، کمبود نقدینگی (ارزی و ریالی) بوده است. خودروسازان و البته قطعهسازان در سال گذشته با چالش تامین ارز و ریال مواجه بودند و این مساله از سرعت آنها در تولید کاست. خودروسازان (به ویژه سایپا که در سال گذشته با چالش سنگین نقدینگی مواجه بود) به دلیل کمبود نقدینگی نتوانستند مطالبات قطعهسازان را سر وقت بپردازند و این مساله، ورود قطعات به خطوط تولید را در مقاطعی به نوعی مختل کرد و در نتیجه، اجازه نداد تولید طبق برنامه رشد کند. مساله دیگر، ناترازی انرژی به خصوص در نیمه نخست سال بود که هرچند نقش آن در اختلال تولید، بسیار کمتر از مساله کمبود نقدینگی در نظر گرفته می شود، اما قابل اغماض هم نیست. ناترازی انرژی به نوبه خود از توان رسمی تولید خودروسازان و قطعه سازان کاست، به نحوی که آنها مجبور شدند در برخی از روزهای سال، شیفت های کاری خود را کاهش دهند. در نهایت اما وقوع جنگ-یکبار در خرداد و بار دیگر در اسفند- عامل دیگری است که خودروسازان را در تحقق هدف تولید ۱۴۰۴ ناکام گذاشت. به نظر می رسد خودروسازان در اسفند سال گذشته که کشور درگیر جنگی دوباره شد، تولید اندکی داشته و عملا دو تا سه هفته آن را از دست داده اند.