آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
فوتبال جهان در آستانه یکی از بزرگترین تحولات تاریخ خود قرار گرفته است. قانون آفساید که سالهاست به عنوان یکی از بنیادیترین قوانین این ورزش شناخته میشود، در آستانه تغییر است. لیگ برتر کانادا به عنوان پایلوت آزمایش قانون جدید آفساید انتخاب شده و اولین گل تاریخ با این قانون امروز به ثمر رسید. این رویداد تاریخی، شروعی برای عصری جدید در فوتبال جهان محسوب میشود. ایده این قانون جدید از ذهن خلاق آرسن ونگر، سرمربی افسانهای فوتبال جهان و رئیس فعلی توسعه جهانی فوتبال در فیفا، بیرون آمده است. ونگر که سالهاست به دنبال تغییر قانون آفساید برای جذابتر شدن فوتبال است، سرانجام موفق شد این قانون را در لیگ برتر کانادا به صورت آزمایشی به اجرا درآورد. او امیدوار است که این تغییر، فوتبال را هجومیتر و تماشاگرپسندتر کند. نخستین گل تاریخ با قانون جدید توسط آلخاندرو دیاز، ستاره تیم افسی پاسیفیک، به ثمر رسید. در این صحنه، دیاز پس از دفع توپ توسط دروازهبان حریف، صاحب توپ شد و در حالی که تنها بخشی از بدنش جلوتر از آخرین مدافع بود، گل زد. طبق قانون جدید، چون هیچ «فاصله روشنی» میان او و مدافع وجود نداشت، گل سالم اعلام شد. اگر این صحنه با قانون قدیم قضاوت میشد، قطعاً آفساید اعلام میگردید. ونگر که در سال ۲۰۲۰ برای اولین بار این قانون را پیشنهاد داد، در هنگام اعلام آغاز این آزمایش گفت: «این یک طرح آزمایشی مهم است. با بررسی این تفسیر جدید در یک رقابت حرفهای، میتوانیم تاثیر آن را از نظر شفافیت، روانتر شدن جریان بازی و تقویت فوتبال هجومی بهتر درک کنیم.» او از لیگ برتر کانادا و فدراسیون فوتبال این کشور بابت همکاری در اجرای این طرح قدردانی کرد.
لیگ برتر کانادا که از فناوری کمکداور ویدیویی استفاده نمیکند، نخستین لیگ سطح بالاست که این قانون جدید را اجرا میکند. پیش از این، آزمایشهای محدودتری در رقابتهای زیر ۱۸ سال ایتالیا در سال ۲۰۲۳ و همچنین مسابقات پایه در هلند انجام شده بود. حالا نتایج این آزمایش در سطح حرفهای میتواند سرنوشت این قانون را برای همیشه مشخص کند. با این حال، واکنش هواداران به این قانون جدید بسیار دوقطبی بوده است. برخی از تماشاگران معتقدند که این قانون بیش از حد به تیمهای مهاجم برتری میدهد و ممکن است نتیجهای معکوس داشته باشد. آنها نگرانند که تیمها برای جبران، عقبتر بازی کنند و رویکردی دفاعیتر در پیش بگیرند. در سوی دیگر، طرفداران این قانون معتقدند که فوتبال را جذابتر و پرگلتر میکند.
منتقدان این قانون نیز از زوایای مختلفی به آن حمله کردهاند. یکی از تماشاگران پس از تماشای اجرای این قانون در لیگ برتر کانادا نوشت: «فقط یک گل کافی بود تا نشان دهد این تغییر قانون چقدر احمقانه است. اول اینکه هنوز هم تصمیمگیری بر اساس خط و اختلافهای میلیمتری است؛ پس عملاً چیزی تغییر نکرده. دوم اینکه مدافعان را وادار میکند تا حد ممکن عقب بروند؛ تا جایی که خط دفاعی آنقدر عقب مینشیند که بازی عملاً غیرقابل تماشا میشود.» کاربر دیگری هم اضافه کرد: «بیفایده است. هیچ تغییر واقعی در تفسیر آفساید ایجاد نمیکند و فقط کار داوران داخل زمین را سختتر میکند. همین حالا باید این ایده را کنار گذاشت و به همان قانونی برگشت که در بقیه دنیا اجرا میشود.» نفر سوم هم از زاویهای عملیتر انتقاد کرد: «تصور کنید کمکداور در لیگهایی بدون کمکداور ویدیویی یا مسابقات پایه باشید. اینکه ببینید یک پیراهن سفید جلوتر از پیراهن آبی است، ساده است؛ اما تشخیص وجود فاصله بین بازیکنان در حالی که ۸ تا ۱۰ نفر همزمان در حرکتاند، تقریباً غیرممکن است.»
قانون جدید آفساید چگونه کار میکند؟
قانون جدید آفساید که توسط آرسن ونگر پیشنهاد شده، تفاوت اساسی با قانون فعلی دارد. در قانون فعلی، اگر هر بخشی از بدن مهاجم که با آن میتواند گل بزند (به جز دست و بازو)، جلوتر از آخرین مدافع باشد، آفساید اعلام میشود. این قانون باعث شده بسیاری از گلها به دلیل چند سانتیمتر آفساید مردود اعلام شوند و اعتراضات زیادی را به دنبال داشته باشد. در قانون جدید ونگر، برای اعلام آفساید باید یک «فاصله کامل و مشخص» میان مهاجم و دومین مدافع آخر وجود داشته باشد. به عبارت دیگر، اگر مهاجم فقط چند سانتیمتر جلوتر از مدافع باشد، در آفساید قرار نمیگیرد. این تغییر باعث میشود که خط آفساید به نفع مهاجمان جابهجا شود و گلهای بیشتری به ثمر برسد. در صحنه گل تاریخی دیاز، دقیقاً همین اتفاق افتاد. با این حال، منتقدان معتقدند که این قانون هنوز هم مبتنی بر تشخیص خط و اختلافهای میلیمتری است و عملاً مشکل اصلی را حل نمیکند. همچنین تشخیص وجود «فاصله روشن» بین دو بازیکن در حال حرکت، برای کمکداوران بسیار دشوار است و ممکن است منجر به اشتباهات بیشتری شود.
آرسن ونگر و تلاش برای تغییر فوتبال
آرسن ونگر یکی از تأثیرگذارترین چهرههای تاریخ فوتبال است. او که سالها به عنوان سرمربی آرسنال در لیگ برتر انگلیس فعالیت کرد، همواره به فوتبال هجومی و تماشاگرپسند معروف بود. ونگر سالهاست که از قانون فعلی آفساید ناراضی است و معتقد است این قانون باعث میشود بسیاری از موقعیتهای گل سالم از دست بروند. ونگر اولین بار در سال ۲۰۲۰ این قانون جدید را پیشنهاد داد. او در آن زمان گفت که این تغییر میتواند فوتبال را جذابتر، سریعتر و پرگلتر کند. با این حال، اجرای این قانون با مخالفتهای زیادی مواجه شد و فیفا تصمیم گرفت آن را ابتدا در مسابقات پایه و سپس در لیگ برتر کانادا به صورت آزمایشی اجرا کند. اگر نتایج این آزمایش مثبت باشد، این قانون از فصل ۲۰۲۸–۲۰۲۷ در اروپا و سپس در سطح جهانی به اجرا درخواهد آمد. این بزرگترین تغییر در قانون آفساید از زمان تدوین آن در قرن نوزدهم خواهد بود و میتواند تأثیر عمیقی بر سبک بازی تیمها بگذارد.
تحلیل تأثیر بر سبک بازی؛ آیا فوتبال هجومیتر میشود؟
هدف اصلی ونگر از پیشنهاد این قانون، هجومیتر شدن فوتبال و افزایش تعداد گلها است. او معتقد است که قانون فعلی بیش از حد به نفع مدافعان است و مهاجمان را برای حرکت در عمق دچار تردید میکند. با قانون جدید، مهاجمان میتوانند با خیال راحتتری در پشت خط دفاعی حرکت کنند و موقعیتهای گل بیشتری خلق نمایند. با این حال، منتقدان معتقدند که این قانون ممکن است نتیجهای معکوس داشته باشد. آنها نگرانند که تیمهای دفاعی برای جلوگیری از نفوذ مهاجمان، خط دفاعی خود را به شدت عقب بکشند و بازی را در زمین خودی متمرکز کنند. این اتفاق میتواند فوتبال را کسلکنندهتر و کمگلتر کند، نه برعکس. تنها زمان میتواند نشان دهد که کدام یک از این دو دیدگاه درست است. نتایج آزمایش در لیگ برتر کانادا و سایر لیگهای پایه، میتواند تصویر روشنی از تأثیر این قانون بر سبک بازی ارائه دهد.
چالشهای اجرای قانون جدید برای داوران
یکی از بزرگترین چالشهای قانون جدید، اجرای آن توسط داوران و کمکداوران است. در قانون فعلی، کمکداور فقط باید تشخیص دهد که آیا مهاجم جلوتر از مدافع است یا نه. این کار به خودی خود دشوار است، اما با قانون جدید، کار بسیار سختتر میشود. کمکداور باید تشخیص دهد که آیا یک «فاصله کامل و مشخص» میان مهاجم و مدافع وجود دارد یا خیر. در لیگهای بدون فناوری کمکداور ویدیویی (VAR)، این کار تقریباً غیرممکن است. تصور کنید کمکداوری در یک مسابقه سطح پایه، در حالی که ۸ تا ۱۰ بازیکن همزمان در حال حرکت هستند، باید تشخیص دهد که آیا فاصله روشنی میان مهاجم و مدافع وجود دارد یا نه. این میتواند منجر به اشتباهات فاحش و اعتراضات گسترده شود. ونگر نیز به این چالش اذعان دارد و به همین دلیل پیشنهاد کرده که این قانون ابتدا در لیگهای مجهز به VAR اجرا شود. با این حال، لیگ برتر کانادا از VAR استفاده نمیکند و همین موضوع باعث شده برخی از منتقدان، این آزمایش را ناقص و غیرقابل اعتماد بدانند.
آیا این قانون سرانجام در سراسر جهان اجرا میشود؟
نتایج آزمایش در لیگ برتر کانادا و سایر مسابقات پایه، در پایان سال به هیئت قانونگذاری فوتبال ارائه خواهد شد. این هیئت که متشکل از نمایندگان فیفا و چهار اتحادیه فوتبال بریتانیا است، تصمیم نهایی را در مورد پذیرش یا رد این قانون خواهد گرفت. اگر هیئت نظر مثبت دهد، این قانون از فصل ۲۰۲۸–۲۰۲۷ در اروپا و سپس در سطح جهانی به اجرا درخواهد آمد. با این حال، حتی اگر هیئت قانونگذاری این قانون را بپذیرد، اجرای آن در سراسر جهان زمانبر خواهد بود. لیگهای مختلف نیاز به زمان برای آموزش داوران و تطبیق با قانون جدید دارند. همچنین ممکن است برخی لیگها به دلیل محدودیتهای مالی و زیرساختی، نتوانند به سرعت این قانون را اجرا کنند. در نهایت، آینده این قانون به نتایج آزمایشها و نظر هیئت قانونگذاری بستگی دارد. آنچه مسلم است، فوتبال جهان در آستانه یکی از بزرگترین تحولات تاریخ خود قرار دارد و باید منتظر ماند و دید که آیا این تغییر، فوتبال را بهتر میکند یا بدتر.