آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
در روزهای پس از تنشهای نظامی اخیر، موجی از اخبار ضدونقیض درباره میزان خسارتهای وارده به ناوگان هوایی ایران منتشر شده است. برخی رسانهها و خبرگزاریها از آسیب دیدن ۴۰ تا ۶۰ فروند هواپیمای ایرانی خبر داده بودند، اما دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی این آمار را قاطعانه تکذیب کرده است. مقصود اسعدی سامانی با ارائه آمارهای دقیق و واقعبینانه اعلام کرد: حداکثر حدود ۲۰ فروند هواپیما دچار آسیب جدی شدهاند. این مقام مسئول تأکید دارد که ناوگان هوایی کشور پیش از وقایع اخیر بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ فروند برآورد میشد که از این تعداد، حدود ۱۵۰ فروند در حال پرواز و مابقی به دلایل فنی از جمله نقص موتور زمینگیر بودند. با احتساب خسارتهای وارد شده، در حال حاضر حدود ۱۳۰ فروند هواپیمای فعال در اختیار کشور است.
اما خبر خوب و آرامشبخش دیگر درباره زیرساختهای فرودگاهی کشور است؛ ۹۵ درصد ظرفیت فرودگاههای ایران کاملاً سالم و عملیاتی میباشد. این آمار نشان میدهد که حملونقل هوایی کشور با وجود تحریمها و تهدیدات نظامی، همچنان پابرجا و توانمند است. در ادامه این گزارش، جزئیات خسارتها، تحلیل تأثیر آن بر صنعت هوانوردی و پاسخ به شایعات رایج را بخوانید.
تحلیل آماری ناوگان هوایی قبل و بعد از جنگ
بر اساس اظهارات دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی، ناوگان هوایی ایران پیش از وقایع اخیر بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ فروند هواپیما شامل میشده است. از این تعداد، تنها حدود ۱۵۰ فروند در وضعیت پروازی قرار داشتهاند و مابقی (حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ فروند) به دلایل فنی به ویژه نقص و کمبود موتور زمینگیر بودهاند. این آمار نشان میدهد که پیش از جنگ نیز به دلیل تحریمهای تسلیحاتی و قطعات، صنعت هوانوردی ایران با چالش جدی آمادهباش ناوگان مواجه بوده است.
بررسی واقعیت ۲۰ فروند در برابر شایعه ۶۰ فروند
برآورد واقعبینانه از خسارتهای جنگی نشان میدهد که حداکثر ۲۰ فروند هواپیما دچار آسیب جدی شدهاند. با احتساب این رقم، ناوگان فعال کشور از ۱۵۰ فروند به حدود ۱۳۰ فروند کاهش یافته است. نکته مهم آن است که شایعه آسیب ۴۰ تا ۶۰ فروند هواپیما میتوانست دو برابر خسارت واقعی تلقی شود و فضای روانی منفی علیه صنعت هوانوردی ایجاد کند. این شایعات عمدتاً از سوی منابع خارجی یا رسانههای معاند منتشر شده بودند و اکنون تکذیب رسمی شدهاند.
وضعیت فرودگاهها؛ ۹۵ درصد ظرفیت سالم، نقطه قوت زیرساختی
مهمترین خبر مثبت این گزارش، سالم ماندن ۹۵ درصد ظرفیت فرودگاهی کشور است. این بدان معناست که باندها، برجهای مراقبت، سالنهای ترانزیت، تجهیزات ناوبری و سوخترسانی در اکثر فرودگاههای نظامی و غیرنظامی کاملاً عملیاتی هستند. حفظ این ظرفیت به خصوص برای فرودگاههای بزرگ مانند مهرآباد، امام خمینی (ره)، شیراز، مشهد، اصفهان و تبریز حیاتی است. همچنین فرودگاههای نظامی راهبردی که نقش پشتیبانی از ناوگان را دارند، آسیب جدی ندیدهاند.
تأثیر خسارتها بر ظرفیت جابجایی مسافر و بار
کاهش ناوگان فعال از ۱۵۰ به ۱۳۰ فروند، به معنای کاهش حدود ۱۳ درصدی ظرفیت جابهجایی مسافر و بار است. این افت میتواند در ایام پیک سفر مانند تعطیلات نوروز، تابستان و اربعین حسینی خود را نشان دهد. شرکتهای هواپیمایی احتمالاً مجبور خواهند شد برخی پروازهای کمبازده را حذف کنند، فرکانس پروازها را کاهش دهند یا از هواپیماهای پهنپیکر باقیمانده با حداکثر ظرفیت استفاده کنند. با این حال با مدیریت صحیح، این کاهش قابل جبران یا تعدیل است.
چشم انداز آینده؛ امکان جبران خسارت و بازسازی ناوگان
با توجه به تحریمهای فلجکننده، خرید هواپیمای نو برای ایران بسیار دشوار است. بنابراین تنها راه جبران خسارت ۲۰ فروندی، استفاده از هواپیماهای زمینگیر قبلی (۱۰۰ تا ۱۵۰ فروند) با تأمین قطعات و تعمیر موتورها است. در صورت رفع بخشی از تحریمها یا تأمین قطعات از مسیرهای جایگزین، امکان بازگرداندن بخش قابل توجهی از هواپیماهای زمینگیر به چرخه پرواز وجود دارد. همچنین با سالم ماندن فرودگاهها، زیرساخت لازم برای بازگشت سریع به ظرفیت کامل فراهم است.