آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
در شرایط حساس جنگی که همه توان کشور معطوف به پشتیبانی از جبهههاست، ستاد انتخابات کشور تصمیمی تاریخی گرفت. انتخابات سراسری ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ که قرار بود سه رویداد مهم سیاسی را همزمان برگزار کند، به تعویق افتاد. شورای عالی امنیت ملی با پذیرش درخواست جریانهای مختلف سیاسی و مسئولان ذیربط، مصوب کرد که انتخابات شصت روز پس از اعلام رسمی پایان جنگ برگزار شود. این تصمیم شامل سه انتخابات میشود:
- هفتمین دوره شوراهای اسلامی کشور
- نخستین میاندورهای ششمین دوره مجلس خبرگان رهبری
- میاندورهای دوازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی.
سخنگوی شورای نگهبان تأکید کرده است که انتخابات میاندورهای لزوماً باید با یک انتخابات سراسری برگزار شود، بنابراین هر سه رویداد به طور همزمان به تعویق افتادهاند. وزارت کشور موظف شده است پس از اعلام رسمی پایان جنگ از سوی شورای عالی امنیت ملی، تقویم زمانبندی جدید انتخابات را تدوین و اجرا کند. کلیه فرآیندهای اجرایی و نظارتی که تا پیش از دستور توقف انتخابات انجام شده، معتبر باقی میماند و ادامه مراحل در چارچوب زمانبندی جدید پیشبینی خواهد شد. در ادامه این گزارش، جزئیات کامل اطلاعیه، تحلیل پیامدهای سیاسی تعویق انتخابات و پاسخ به مهمترین سوالات مردم را بخوانید.
چرا شورای عالی امنیت ملی تعویق انتخابات را تصویب کرد؟
در شرایط جنگی، برگزاری هرگونه رویداد سیاسی گسترده که نیازمند تجمعات، تبلیغات میدانی و تمرکز دستگاههای اجرایی است، میتواند به دو دلیل مشکلساز باشد. اول، انصراف منابع انسانی و امنیتی از پشتیبانی جبههها به سمت برگزاری انتخابات؛ دوم، ایجاد فضای قطبی و رقابتهای سیاسی در زمانی که انسجام ملی اولویت اول است. درخواست جریانهای مختلف سیاسی از مسئولان برای تعویق انتخابات، نشان میدهد که خود فعالان سیاسی نیز به این جمعبندی رسیدهاند که «ابتدا جنگ، سپس انتخابات». شورای عالی امنیت ملی نیز به عنوان بالاترین مرجع تصمیمگیری در شرایط بحرانی، این خواست را پذیرفته است.
سه انتخابات، یک تأخیر؛ چه رویدادهایی به تعویق افتادند؟
انتخابات ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ در واقع یک بسته سهگانه بود:
- اول، هفتمین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا که یک انتخابات سراسری و محلی محسوب میشود.
- دوم، نخستین میاندورهای ششمین دوره مجلس خبرگان رهبری که به دلیل فوت یا استعفای برخی اعضا برگزار میشود.
- سوم، میاندورهای دوازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی برای پر کردن کرسیهای خالی برخی حوزههای انتخابیه.
قانون اساسی و قوانین عادی تصریح دارند که انتخابات میاندورهای باید همزمان با یک انتخابات سراسری برگزار شود تا هزینهها کاهش یابد و مشارکت عمومی حفظ شود. بنابراین با تعویق انتخابات شوراها، دو انتخابات دیگر نیز به طور خودکار به تأخیر افتادند.
فرآیندهای انجامشده چه وضعیتی پیدا میکنند؟
یکی از نگرانیهای اصلی فعالان سیاسی و نامزدها، از دست رفتن زحمات چندماهه ثبتنام، تأیید صلاحیت و تبلیغات اولیه بود. ستاد انتخابات کشور در اطلاعیه خود صراحتاً اعلام کرده است: «کلیه فرآیندهای اجرایی و نظارتی که تا تاریخ صدور دستور توقف انتخابات اجرایی شده، معتبر بوده و به قوت خود باقی است.» این یعنی ثبتنامکنندگان، تأییدصلاحیتشدگان و حتی شعب اخذ رأی که تجهیز شدهاند، نیازی به بازتعریف ندارند. تنها مرحله «تبلیغات و رأیگیری» به زمان پس از جنگ موکول شده است. این تصمیم هوشمندانه از دوبارهکاری و تحمیل هزینه مضاعف جلوگیری میکند.
«شصت روز پس از پایان جنگ» چه معنایی دارد؟
عبارت «شصت روز پس از اعلام رسمی پایان جنگ توسط شورای عالی امنیت ملی» دو نکته مهم دارد.
- اول، «پایان جنگ» یک مفهوم حقوقی-امنیتی است که فقط شورای عالی امنیت ملی صلاحیت اعلام آن را دارد، نه رسانهها یا مقامات عادی.
- دوم، فاصله شصت روزه برای بازگشت به شرایط عادی، بازسازی زیرساختهای برگزاری انتخابات (که ممکن است در جنگ آسیب دیده باشند) و فرصت تبلیغات مجدد برای نامزدها در نظر گرفته شده است.
این بازه زمانی بر اساس تجربیات مشابه در جنگهای منطقهای (مانند عراق و سوریه) طراحی شده تا از برگزاری شتابزده و بیکیفیت انتخابات جلوگیری کند.
پیامدهای سیاسی تعویق انتخابات بر مشارکت و مشروعیت
تعویق انتخابات در شرایط جنگی، یک تصمیم دو لبه است. از یک سو، میتواند به عنوان «اولویت دادن به امنیت ملی بر رقابتهای سیاسی» تفسیر شود و انسجام ملی را افزایش دهد. از سوی دیگر، اگر جنگ طولانی شود و «پایان رسمی» بارها به تأخیر بیفتد، این خطر وجود دارد که مردم نسبت به زمانبندی نامشخص انتخابات دچار سرخوردگی شوند. تجربه کشورهایی که انتخاباتشان در بحران به تعویق افتاده (مانند لیبی و یمن) نشان میدهد که شفافیت در اطلاعرسانی و تضمین برگزاری نهایی انتخابات، کلید حفظ اعتماد عمومی است. اطلاعیه ستاد انتخابات با ذکر عبارت «در کوتاهترین زمان ممکن» و تأکید بر اعتبار فرآیندهای قبلی، گام مثبتی در این جهت بوده است.