بررسی قیمت خودروهای بازار : شنبه 5 اردیبهشت ماه 1405

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

بازار خودرو روزهای پرتلاطمی را پشت سر می‌گذارد. امروز شنبه ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، قیمت‌های اعلامی از سوی بنگاه‌های معاملاتی، حکایت از یک تکان شدید و غیرمنتظره دارد. محصولات ایران‌خودرو و سایپا که تا دیروز با رکود نسبی دست و پنجه نرم می‌کردند، امروز با جهش‌های ۱۰۰ تا ۳۰۰ میلیون تومانی روبرو شدند. آریزو ۸ هیبرید با رشد ۳۰۰ میلیون تومانی به بهای۵ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان رسید. رانا پلاس هم ۱۰۵ میلیون تومان گران شد و به یک میلیارد و ۶۴۰ میلیون تومان رسید. این ارقام در شرایطی ثبت می‌شوند که بازار هنوز توان جذب این قیمت‌ها را ندارد و عملاً معاملات محدودی در حال انجام است.

کارشناسان می‌گویند که دلیل اصلی این افزایش قیمت، «ترس از آینده» است. نوسانات نرخ ارز به شدت افزایش یافته و تولیدکنندگان نیز با مشکلات زنجیره تامین (به ویژه کمبود قطعات وارداتی) مواجه شده‌اند. در چنین حالتی، فروشندگان برای جبران ریسک‌های آینده، قیمت‌های پیشنهادی خود را بالا می‌برند، هرچند خریداری وجود ندارد. وضعیت فعلی را می توان «بلاتکلیفی سه‌سطحی» توصیف کرد:

1. سطح اول: سیاست‌گذاران که نمی‌دانند جنگ چگونه پایان می‌یابد.
2. سطح دوم: شرکت‌های خودروساز که نمی‌توانند قطعات را تأمین کنند.
3. سطح سوم: مردم که نمی‌دانند پول خود را تبدیل به خودرو کنند یا دلار.

این بلاتکلیفی تا پایان اردیبهشت ماه ادامه خواهد داشت. پس زمان کنونی برای خرید خودرو مناسب ارزیابی نمی‌شود. پیش‌بینی می‌شود که از خردادماه، با مشخص شدن نتایج جنگ و آینده تنگه هرمز، بازار رنگ واقعی به خود بگیرد. اگر ایران مدیریت تنگه هرمز را تثبیت کند، از یک کشور تحریم‌شونده به یک کشور تحریم‌کننده تبدیل خواهد شد. این اتفاق، درآمدهای دلاری کشور را افزایش داده و نرخ ارز را کاهش می‌دهد، که نتیجه آن کاهش قیمت خودرو است. با این حال، اثرات منفی جنگ (شوک به تامین فولاد و قطعات) ممکن است تا پایان شهریور ادامه داشته باشد. به همین دلیل، ثبات واقعی در بازار احتمالاً از «نیمه دوم سال» آغاز خواهد شد. خلاصه سخن کارشناسان این است: فعلاً صبر کنید. خرید خودرو در این شرایط نه تنها منطقی نیست، بلکه ممکن است منجر به ضرر هنگفت در ماه‌های آینده شود.

چرا قیمت خودرو جهش کرد؟

سه عامل اصلی باعث این افزایش قیمت شده است.

1. عامل اول: «انتظارات تورمی»

   مردم باور دارند که دلار باز هم گران خواهد شد، بنابراین خودروسازان نیز قیمت‌های خود را بالا می‌برند، حتی اگر تقاضای واقعی وجود نداشته باشد.

2. عامل دوم: «قطع زنجیره تامین»

   قطعات خودرو عمدتاً وارداتی هستند. با بسته شدن مرزها و حملات هوایی به انبارها، کمبود قطعه ایجاد شد. خودروسازان ناچارند برای جبران هزینه‌های تولید، قیمت نهایی را بالا ببرند.

3. عامل سوم: «بازار سرمایه»

   وقتی بورس ریزش می‌کند و دلار گران می‌شود، سرمایه‌گذاران به سمت بازار خودرو می‌آیند. هرچند در حال حاضر تقاضای واقعی ضعیف است، اما تقاضای سفته‌بازی افزایش یافته است. فروشندگان نیز از این فرصت برای گران‌فروشی استفاده می‌کنند.

این سه عامل یک طوفان کامل ایجاد کرده‌اند. هیچ نشانه‌ای از کاهش قیمت در کوتاه‌مدت دیده نمی‌شود.

رکود تورمی در صنعت خودرو

«رکود تورمی» اصطلاحی است که به بهترین وضعیت کنونی بازار خودرو می‌خورد. قیمت‌ها بالا می‌رود (تورم)، اما معاملات انجام نمی‌شود (رکود). نمایشگاه‌داران می‌گویند که مراجعه‌کنندگان فقط قیمت می‌پرسند و خریداری وجود ندارد. مردم پول دارند، اما می‌ترسند. این رکود به معنای حباب قیمتی است. هر لحظه امکان دارد با وخامت اوضاع سیاسی، حباب بترکد و قیمت‌ها سقوط کند. کسانی که امروز با قیمت بالا خرید می‌کنند، فردا متضرر خواهند شد. نقدینگی در جامعه کاهش یافته است. جنگ هزینه‌های جاری خانوارها را افزایش داده و قدرت خرید واقعی را کاهش داده است. مردم دیگر توانایی خرید خودرو با قیمت ۲ میلیارد تومان را ندارند.

نقش دولت در کنترل بازار

دولت در ماه‌های اخیر سعی کرده با تنظیم بازار و تزریق ارز، قیمت خودرو را کنترل کند. اما با شروع جنگ، ارز نیمایی کمیاب شد و نرخ دلار آزاد اوج گرفت. این شکاف باعث شد که دلالان، خودرو را به عنوان «پشتوانه دلاری» خریداری کنند. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند که دولت باید عرضه خودرو را افزایش دهد. خودروسازان باید با تمام ظرفیت تولید کنند و اگر قطعه ندارند، واردات موقت آن ها را تسهیل کند. همچنین، بانک مرکزی باید نرخ ارز را تثبیت کند. اما با توجه به شرایط جنگی، عملاً دولت در کوتاه‌مدت نمی‌تواند کاری انجام دهد. بنابراین، بازار خودرو تا اطلاع ثانوی در این آشفتگی باقی خواهد ماند.

بلاتکلیفی سه‌سطحی و رفتار سرمایه‌گذاران

«بلاتکلیفی سه‌سطحی» یک ماتریس قدرتمند برای تحلیل رفتار بازار است:

1. سطح اول (سیاست‌گذاران)

   آن ها نمی‌دانند با تنگه هرمز چه کنند.

2. سطح دوم (خودروسازان)

   آن ها نمی‌دانند قطعات را از کجا بیاورند.

3. سطح سوم (مردم)

   آن ها نمی‌دانند اقتصاد به کجا می‌رود. وقتی این سه سطح همزمان دچار سردرگمی شوند، هرج و مرج در قیمت‌ها طبیعی است.

مردم در این شرایط «رفتار گلّه‌ای» از خود نشان می‌دهند. برخی می‌ترسند پولشان بی‌ارزش شود، پس دست به خرید هر چیزی می‌زنند (حتی با قیمت بالا). برخی دیگر منتظر می‌مانند. این دوگانگی رفتاری باعث نوسانات شدید قیمت می‌شود. کارشناسان به مردم توصیه می‌کنند که احساساتی عمل نکنند. در بحران‌ها، کسی برنده است که صبر دارد.

سناریوهای پیش روی بازار از خرداد ۱۴۰۵

1. سناریوی نخست (خوش‌بینانه)

   ایران در مذاکرات امتیاز می‌گیرد، دولت ترامپ مجبور به عقب‌نشینی می‌شود. دلار به کانال ۱۲۰ هزار تومان بازمی‌گردد. قیمت خودرو تا ۳۰ درصد کاهش می‌یابد.

2. سناریوی دوم (واقع‌بینانه)

   وضعیت موجود تا پایان تابستان ادامه می‌یابد. نه جنگ و نه صلح قطعی. قیمت خودرو با نوسان جزئی در همین سطح باقی می‌ماند. تقاضا همچنان ضعیف است.

3. سناریوی سوم (بدبینانه)

   تشدید جنگ و بسته شدن کامل تنگه هرمز. دلار به بالای ۳۰۰ هزار تومان می‌رود. قیمت خودرو دو برابر می‌شود، اما معاملات به صفر می‌رسد (بازار کلا از کار می‌افتد). این سناریو فاجعه‌بار است و به نفع هیچ کس نیست.

محاسبه ریسک

با توجه به اظهارات اخیر ترامپ (لغو سفر مذاکراتی)، سناریوی دوم محتمل‌ترین گزینه است. بنابراین، عجله برای خرید نه تنها سودی ندارد، بلکه ریسک ضرر دارد.