علی الزیدی نامزد نهایی نخست‌وزیری عراق شد

آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:

عراق پس از ماه‌ها بن‌بست سیاسی، گامی بلند به سوی تشکیل دولت جدید برداشت. بامداد امروز، شبکه المیادین از توافق «چارچوب هماهنگی» بر سر یک نامزد واحد برای نخست‌وزیری خبر داد. نام این نامزد، علی الزیدی است. چارچوب هماهنگی ائتلافی از احزاب شیعه عراق (شامل جریان صدر، حزب الدعوه و...) است. این ائتلاف پس از انتخابات پارلمانی اخیر (اکتبر ۲۰۲۵) اکثریت کرسی‌ها را در دست دارد.

علی الزیدی کیست؟

او یک سیاستمدار و دیپلمات کهنه‌کار عراقی است. الزیدی سابقه سفارت عراق در اردن و وزارت مشاوره در دولت‌های پیشین را دارد. او به عنوان یک چهره «تکنوکرات» و «مستقل» شناخته می‌شود که مورد قبول همه جناح‌ها است. انتخاب الزیدی یک راهبرد هوشمندانه است. گروه‌های شیعه برای جلوگیری از تشدید اختلافات، به یک نامزد «کم حاشیه» توافق کرده‌اند. او فردی نیست که برنامه رادیکال یا جنجالی داشته باشد. حالا نوبت به معرفی رسمی الزیدی در مجلس عراق و رأی اعتماد می‌رسد. او نیاز به حمایت حداقل ۱۶۵ نماینده (نصف به علاوه یک کرسی) دارد. در حالی که چارچوب هماهنگی ۱۳۰ کرسی دارد، برای تشکیل دولت به ائتلاف با کردها و سنی‌ها نیاز دارد. به نظر می‌رسد که مذاکرات با آنها نیز به نتیجه رسیده است. در صورت کسب رأی اعتماد، علی الزیدی راهی کاخ سبز (مقر نخست‌وزیری) خواهد شد. او باید در مرحله اول برنامه خود برای مبارزه با فساد، بهبود خدمات عمومی و مدیریت بحران‌های امنیتی را ارائه دهد. جهان (خاصه آمریکا، ایران و کشورهای عربی) این تحول را با دقت دنبال می‌کنند. تشکیل دولت با ثبات در عراق، برای امنیت منطقه حیاتی است.

بیوگرافی علی الزیدی

«علی فالح کاظم الزیدی»، متولد سال 1986 میلادی و جوان ترین نامزد نخست وزیری عراق تا کنون به شمار می رود. رسانه های عراق درباره او چنین گفته اند که الزیدی شخصیتی فعال در زمینه حقوقی، مالی، آموزشی و سرمایه گذاری است. رویکرد وی مبتنی بر : دولت سازی، اصلاح ساختاری، توسعه اقتصادی و فعال سازی نقش جوانان مبتنی است.

نگاهی به کارنامه الزیدی

علی الزیدی سابقه مدیریت بانک الجنوب عراق را برای سالها در اختیار داشت، به طوری تجربه زیادی در مدیریت بانکی و حکمرانی مالی و پیگیری سیاستهای توسعه و سرمایه گذاری، مدیریت خطرات و تقویت اعتماد به بخش بانکی داشته است. به گفته منابع عراقی، الزیدی فهم عمیقی از اهمیت اصلاح نظام مالی و بانکی به عنوان پایه اساسی برای هر پروژه ملی در خصوص توسعه و ثبات اقتصادی در عراق دارد. الزیدی در حال حاضر، ریاست شورای اداره شرکت ملی القابضه را برعهده دارد که این شرکت متشکل از چندین شرکت با فعالیت های متعدد است. وی همچنین ریاست شورای اداری دانشگاه الشعب عراق را برعهده دارد. منابع عراقی اعلام کردند که الزیدی همچنین منصب ریاست شورای اداری مرکز پزشکی عشتار را برعهده دارد. وی همچنین عضو کانون وکلای عراق است.

چرا علی الزیدی انتخاب شد؟

انتخاب علی الزیدی نتیجه یک «معامله پیچیده» بین جریان صدر، گروه‌های مسلح نزدیک به ایران و حزب الدعوه بود. جریان صدر خواستار نخست‌وزیر «تکنوکرات» بود. گروه‌های مسلح خواهان فردی بودند که به توافق امنیتی با آمریکا تعهد داشته باشد. الزیدی ترکیبی از این دو ویژگی را داراست. عامل دیگر، «فرسایش سیاسی» بود. عراق برای ۱۱ ماه دولت نداشت و این کشور را به سمت بحران اقتصادی و امنیتی سوق می‌داد. رهبران سیاسی مجبور شدند برای نجات کشور، بر سر یک نامزد حداقلی توافق کنند. عامل سوم، فشار خارجی. آمریکا تهدید کرده بود که اگر عراق هر چه سریع‌تر دولت تشکیل ندهد، حمایت مالی و نظامی خود را قطع خواهد کرد. ایران نیز خواستار ثبات در عراق بود تا امنیت محور مقاومت حفظ شود.

انتظارات مردم از دولت جدید

مردم عراق از دولت جدید سه خواسته اصلی دارند:

1. اول، بهبود خدمات عمومی (برق، آب، بهداشت، آموزش). عراق هنوز با بحران قطع برق دست و پنجه نرم می‌کند!
2. دوم، مبارزه با فساد. فساد اداری و مالی در عراق ریشه دوانده است و میلیاردها دلار بیت المال را بلعیده است. مردم خسته از وعده‌های توخالی، خواهان اقدام عملی هستند.
3. سوم، اشتغال. نرخ بیکاری در عراق به ۲۰ درصد رسیده است و میان جوانان تحصیل کرده به ۳۵ درصد می‌رسد. دولت جدید باید برنامه‌ای برای جذب سرمایه گذاری خارجی و ایجاد شغل ارائه دهد.

فرآیند کسب رأی اعتماد

طبق قانون اساسی عراق، نخست‌وزیر منتخب باید ظرف ۳۰ روز پس از معرفی، کابینه خود را به مجلس معرفی کند. سپس مجلس به تک تک وزرا رأی اعتماد می‌دهد. اگر علی الزیدی نتواند رأی اعتماد کسب کند، فرد دیگری جایگزین او خواهد شد و مجدداً یک ماه فرصت برای تشکیل کابینه خواهد داشت. این روند می‌تواند چندین بار تکرار شود، همانطور که در سال‌های گذشته رخ داد. اما با توجه به اجماع سیاسی بر سر الزیدی، انتظار می‌رود که او به راحتی رأی اعتماد کسب کند. تنها در صورتی مشکل ایجاد می‌شود که یکی از گروه‌های سیاسی (مثلاً جریان صدر) از حمایت خود عقب نشینی کند.

واکنش قدرت‌های خارجی

ایالات متحده از تشکیل دولت در عراق استقبال کرده است. واشنگتن روابط خوبی با علی الزیدی (به دلیل سابقه سفارتش در اردن، متحد آمریکا) دارد. انتظار می‌رود که دولت جدید روابط راهبردی با آمریکا را ادامه دهد. ایران نیز از روی کار آمدن علی الزیدی استقبال می‌کند. تهران الزیدی را یک گزینه «قابل قبول» می‌داند. با این حال، نگران روابط نزدیک او با عربستان سعودی است. عربستان سعودی و امارات به عنوان رقبای اقتصادی ایران در عراق، از هر دولتی استقبال می‌کنند که از نفوذ ایران در عراق بکاهد. به همین دلیل، سرمایه‌گذاری‌های کلانی را در عراق انجام داده‌اند تا وابستگی بغداد به تهران را کم کنند.

سناریوهای پیش روی نخست‌وزیری الزیدی

• سناریوی نخست (خوش‌بینانه)

  علی الزیدی کابینه‌ای از وزرای تکنوکرات و مستقل تشکیل می‌دهد. اصلاحات اقتصادی آغاز می‌شود، فساد کاهش می‌یابد و خدمات عمومی بهبود می‌یابد. اعتماد مردم به دولت باز می‌گردد و عراق وارد مسیر پیشرفت می‌شود.

• سناریوی دوم (واقع‌بینانه)

  الزیدی مجبور خواهد شد کابینه‌ای ائتلافی تشکیل دهد (مثل همه دولت‌های قبل). سرعت اصلاحات پایین خواهد بود و مشکلات مزمن (برق، بیکاری) تا حد زیادی باقی خواهند ماند. اما کشور وارد بحران جدیدی نخواهد شد.

• سناریوی سوم (بدبینانه)

  اختلافات بین گروه‌های سیاسی پس از تشکیل کابینه مجدداً شعله‌ور می‌شود. دولت جدید در میانه راه استیضاح می‌شود و کشور دوباره وارد بحران سیاسی می‌گردد. در این صورت، عراق به بن‌بست قبلی خود بازخواهد گشت.