آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
طی ساعات اخیر، موج جدیدی از یک پیام زنجیرهای در شبکههای اجتماعی و پیامرسانهای داخلی در حال انتشار است که بسیاری از کاربران را امیدوار به دریافت اینترنت ارزان و بینالمللی کرده است. این پیام ادعا میکند که با شمارهگیری کدی به ظاهر ساده یعنی «ستاره ۴۰۰ ستاره ۱۰ مربع» میتوان یک بسته اینترنت پرسرعت برای دسترسی به شبکههای جهانی خریداری کرد. اما به محض اینکه این شایعه در گروههای خانوادگی و دوستانه منتشر میشود، اپراتورهای تلفن همراه هشدار میدهند که چنین کدی هیچ ارتباطی با بستههای اینترنت معمولی یا بینالمللی ندارد.
بررسیهای تیم تحقیق ما نشان میدهد که این کد در واقع یک فرمان فعالسازی سرویس رومینگ بینالملل روی خط اعتباری و دایمی کاربران است. رومینگ سرویسی است که برای زمانی طراحی شده که شما از مرزهای ایران خارج میشوید و میخواهید از سیمکارت ایرانی خود در کشور دیگر استفاده کنید؛ هزینههای آن نیز چندین برابر تعرفههای داخلی است. نکته تلخ ماجرا اینجاست که حتی اگر کاربران داخل ایران این کد را شمارهگیری کنند، سرویس فعال میشود اما به دلیل نبود آنتن دهی اپراتورهای خارجی در داخل کشور، هرگز اینترنت وصل نخواهد شد. در این شرایط نه تنها اینترنت دریافت نمیکنید، بلکه ممکن است در صورت خروج اتفاقی از کشور یا اتصال به شبکههای مرزی، قبضی نجومی برای شما صادر شود. این هشدار فوری به تمام کاربران ایرانی: فریب پیامهای خوش آب و رنگ فضای مجازی را نخورید و این کد را هرگز شمارهگیری نکنید.
رمزگشایی از ساختار کد و تفاوت آن با کدهای اینترنتی
کدهایی که برای خرید بسته اینترنت در ایران استفاده میشوند معمولاً با پیشوند «ستاره» و شماره اپراتور آغاز شده و با «مربع» خاتمه مییابند. اما نکته کلیدی در شماره بعد از ستاره اول نهفته است. در کد جعلی «ستاره ۴۰۰ ستاره ۱۰ مربع»، عدد ۴۰۰ نشانگر یک سرویس ویژه رومینگ است که در مستندات فنی اپراتورها برای مدیریت خط هنگام سفر خارج از کشور تعریف شده است. در مقابل، کدهای واقعی خرید بسته اینترنت مانند «ستاره ۸۰۰ ستاره» یا «ستاره ۷۸۰ ستاره» هستند که عدد سرویس آنها به بستههای داده و ترافیک داخلی اشاره دارد. عدد ۴۰۰ در سطح بینالمللی مخفف سرویس «رومینگ بینالملل در خطوط اعتباری» است. این اشتباه گرفتن دو عدد ۴۰۰ و ۸۰۰، عمدی یا سهوی، سرمنشأ این شایعه شده است. پس از آن، عدد ۱۰ نیز نشاندهنده کد یک عملیات خاص فعالسازی رومینگ است نه خرید بسته. به زبان ساده، شما با شمارهگیری این کد به اپراتور خود دستور میدهید: «لطفاً سرویس رومینگ من را برای همیشه روشن کن»؛ در حالی که تصور میکنید دارید یک بسته اینترنت بینالمللی میخرید!
چرا این سرویس در داخل ایران هرگز وصل نخواهد شد؟
رومینگ بر اساس یک توافق دوجانبه بین اپراتور ایرانی و اپراتور خارجی در کشور مقصد کار میکند. وقتی شما در ایران هستید، سیمکارت شما تنها میتواند به شبکه اپراتورهای داخلی متصل شود؛ چرا که آنتندهی اپراتورهای خارجی در خاک ایران وجود فیزیکی ندارد. به همین دلیل، فعال کردن رومینگ در داخل ایران هیچ تغییری در وضعیت اینترنت شما ایجاد نمیکند. سیستم فنی اپراتورها به گونهای طراحی شده که رومینگ تنها زمانی فعال میشود که تلفن همراه شما به یک شبکه خارجی معرفی شود. تا زمانی که شما در ایران هستید، این سرویس در حالت «خاموش» باقی میماند اگرچه کد آن را شمارهگیری کرده باشید. بنابراین ادعای «خرید بسته اینترنت بینالمللی برای استفاده در ایران» به لحاظ مهندسی مخابرات کاملاً ناممکن است. تنها راه استفاده از اینترنت بینالمللی در ایران، خرید بستههای اینترنت بینالمللی رسمی اپراتورهاست که از طریق اپلیکیشن رسمی یا کدهای مشخص و اعلام شده ارائه میشوند. کد «ستاره ۴۰۰ ستاره ۱۰ مربع» در هیچ مستند رسمی اپراتورهای ایرانی به عنوان بسته اینترنتی معرفی نشده است.
خطرات مالی پنهان در پس این شایعه
شاید در نگاه اول فعال شدن رومینگ داخل ایران ضرر مالی مستقیم نداشته باشد، اما خطر آنجاست که کاربر بدون اطلاع، این سرویس را روی خط خود فعال کرده و بعداً فراموشش میکند. اگر همین فرد به هر دلیلی عازم سفر خارج از کشور شود، به محض ورود به فرودگاه مقصد، تلفن او به صورت خودکار به شبکه رومینگ متصل شده و بدون خرید هیچ بسته اینترنتی، هزینه هر مگابایت مصرفی تا ۵۰ برابر تعرفه داخلی محاسبه میشود. موارد متعددی ثبت شده که مسافران ایرانی پس از یک سفر کوتاه چند روزه با قبضهایی بین چند میلیون تا دهها میلیون تومانی مواجه شدهاند. علت اصلی این قبضهای نجومی، فعال بودن همین سرویس رومینگ و استفاده ناآگاهانه از دیتای پسزمینه برنامههای تلفن همراه است. بنابراین، حتی اگر امروز در ایران ضرری حس نمیکنید، فعال کردن این کد به منزله باز گذاشتن یک شیر پرهزینه برای آینده است. شایعهسازان این پیام، هیچ اشارهای به این خطر بزرگ مالی نمیکنند و صرفاً روی وعده «اینترنت ارزان بینالملل» تمرکز دارند.
بررسی رفتار انتشار شایعه در فضای مجازی ایران
الگوی انتشار این شایعه شباهت زیادی به شایعات قبلی مانند کدهای شارژ رایگان یا بسته مخفی اینترنت دارد. معمولاً یک متن جذاب و فوری، همراه با درخواست «برای کمک به دیگران بازنشر کنید» در شبکههای اجتماعی منتشر میشود. این جمله باعث میشوند حس نوعدوستی کاربران را به راحتی فریب داده و بدون تحقیق، پیام را به دهها گروه دیگر بفرستند. روانشناسان ارتباطات معتقدند در زمان فشار اقتصادی روی خانوارها، شایعات مربوط به «اینترنت ارزان» یا «شارژ رایگان» بیشترین نرخ بازنشر را دارند. زیرا کاربر به امید یک راه حل سریع و کمهزینه، سواد رسانهای خود را کنار میگذارد. در این شایعه، عبارت «بسته اینترنت بینالمللی» نیز به خوبی در جهت نیاز کاربران به دسترسی به سکوهای جهانی طراحی شده است. نکته جالب اینجاست که هیچ اپراتوری در ایران چنین کدی را تأیید نکرده، اما تکرار شایعه در گروههای بزرگ، به آن یک «اعتبار کاذب جمعی» میبخشد. کاربر فکر میکند چون فلان گروه معروف آن را فرستاده، حتماً درست است. این همان نقطه ضعفی است که شایعهسازان حرفهای از آن سوءاستفاده میکنند.
روش صحیح تشخیص کدهای رسمی اپراتورها و ترفندهای پیشگیری
تنها مرجع معتبر برای انتشار کدهای دستوری، وبسایت رسمی هر اپراتور و اپلیکیشن رسمی «همراه من» یا «آیگپ» (مخصوص اپراتورها) است. هر کدی که در این منابع یا پیامک رسمی اپراتور اعلام نشده باشد، به احتمال قریب به یقین جعلی یا با هدف فعالسازی سرویسهای پرهزینه است. کاربران هرگز نباید به پیامهای بازنشر شده در گروههای خانوادگی اعتماد کنند. برای پیشگیری از این کلاهبرداریها، همیشه پیش از شمارهگیری یک کد جدید، نام آن کد را به همراه عبارت «رسمی» در موتورهای جستجو جستجو کنید. همچنین میتوانید با شماره مشتری اپراتور خود (که معمولاً با ستاره ۴ شروع میشود، مانند «ستاره ۸۰۹ ستاره مربع» برای همراه اول) تماس بگیرید و در مورد کد سؤال کنید. فعال بودن سرویس رومینگ را میتوانید با شمارهگیری کد «ستاره ۱۰۰ ستاره ۵۶۱۱ مربع» (برای همراه اول) یا کدهای مشابه در سایر اپراتورها بررسی و غیرفعال کنید. آموزش این کدها را از وبسایت رسمی اپراتور دریافت کنید، نه از پیامهای زنجیرهای. به یاد داشته باشید؛ هیچ سرویس ارزشمندی در دنیای مخابرات از طریق شایعه و بازنشر گروهی ارائه نمیشود.