آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
با نزدیک شدن به فصل ثبتنام مدارس، سازمان مدارس غیردولتی هشدار داد که هرگونه افزایش شهریه پیش از تصویب نهایی در مراجع ذیصلاح، غیرقانونی است و والدین نباید مبلغی بیش از شهریه مصوب سال گذشته پرداخت کنند. رئیس سازمان مدارس غیردولتی با اعلام این ممنوعیت تأکید کرد که ثبتنام دانشآموزان در مدارس غیردولتی برای سال تحصیلی آینده، باید فعلاً بر اساس نرخهای شهریه سال گذشته انجام شود و مدارس حق دریافت مابهالتفاوت پیش از تصویب نهایی را ندارند. بر اساس اعلام این سازمان، مدارس غیردولتی از روز پانزدهم اردیبهشت ماه موظف هستند شهریه پیشنهادی خود را در سامانه مربوطه ثبت کنند تا پس از بررسی کارشناسی، نرخهای نهایی حداکثر تا دهم مرداد ماه ابلاغ شود. کف شهریه برای پایههای مختلف تحصیلی نیز تعیین شده است: دوره ابتدایی ۲۰ میلیون تومان، دوره اول متوسطه ۲۲ میلیون تومان، دوره دوم متوسطه ۲۵ میلیون تومان و هنرستانها ۲۸ میلیون تومان. اما این ارقام با توجه به تورم و افزایش هزینهها، در سال جاری افزایش خواهد یافت.
این تصمیم برای جلوگیری از سوءاستفاده برخی مدارس غیردولتی اتخاذ شده که در سالهای گذشته پیش از ابلاغ نرخهای رسمی، مبالغ هنگفتی را به عنوان «پیش ثبتنام» یا «واریز علیالحساب» از والدین دریافت میکردند. سازمان مدارس غیردولتی همچنین اعلام کرده که مدارس متخلف که پیش از موعد نسبت به افزایش شهریه اقدام کنند، ضمن جریمه نقدی، ممکن است با تعلیق مجوز فعالیت نیز مواجه شوند. با توجه به نرخ تورم اعلامی مرکز آمار (۷۳.۵ درصد فروردین) و جهش هزینههای جاری مدارس از جمله حقوق معلمان، اجاره بها و خدمات، انتظار میرود نرخ شهریه در سال تحصیلی جدید رشد قابل توجهی داشته باشد. در این گزارش، جزئیات قوانین جدید افزایش شهریه، مهلتهای قانونی ثبتنام و حقوق والدین در برابر مدارس متخلف را بررسی میکنیم.
جزئیات قانونی ممنوعیت افزایش شهریه پیش از تصویب
بر اساس آییننامه اجرایی مدارس غیردولتی مصوب شورای عالی آموزش و پرورش، هرگونه تغییر در نرخ شهریه تنها پس از تصویب در کمیسیون ماده ۱۲ (کمیسیون نظارت بر مدارس غیردولتی) و ابلاغ رسمی به مدرسه مجاز است. رئیس سازمان مدارس غیردولتی با یادآوری این قانون، تأکید کرده که هرگونه افزایش شهریه توسط مدرسه پیش از این تاریخ، فاقد وجاهت قانونی و مصداق دریافت وجه غیرمجاز است. والدین محترم باید توجه داشته باشند که قبض یا رسیدی که مدرسه پیش از ابلاغ نرخهای رسمی صادر کند، از نظر سازمان مدارس غیردولتی قابل قبول نیست و در صورت شکایت، مدرسه موظف به عودت وجه مازاد خواهد بود. تنها پس از ابلاغ نرخهای نهایی حداکثر تا دهم مرداد، مدارس مجاز به محاسبه و دریافت مابهالتفاوت هستند. این قانون به منظور حمایت از حقوق والدین و جلوگیری از سوءاستفادههای مالی وضع شده است. در سالهای گذشته، برخی مدارس غیردولتی با استفاده از فضای روانی و نگرانی والدین از کمبود ظرفیت، مبالغی تا چند برابر نرخ مصوب را پیش از موعد دریافت میکردند و عملاً والدین را در دوراهی «پرداخت یا از دست دادن ثبتنام» قرار میدادند.
جدول زمانی ثبتنام و تعیین شهریه در سال تحصیلی جدید
سازمان مدارس غیردولتی جدول زمانی دقیقی برای فرآیند تعیین و ابلاغ شهریه مدارس غیردولتی اعلام کرده است. بر اساس این برنامه، از روز پانزدهم اردیبهشت ماه، تمام مدارس غیردولتی موظف هستند شهریه پیشنهادی خود را به همراه مستندات هزینهها (حقوق معلمان، اجاره بها، هزینههای خدماتی و...) در سامانه جامع مدارس غیردولتی ثبت کنند. پس از آن، کارشناسان سازمان در فروردین و اردیبهشت ماه به بررسی این پیشنهادها پرداخته و در صورت نیاز، تعدیلات لازم را اعمال میکنند. حداکثر تا سی و یکم اردیبهشت، نرخهای پیشنهادی اولیه به کمیسیون ماده ۱۲ ارسال میشود. این کمیسیون متشکل از نمایندگان سازمان مدارس غیردولتی، آموزش و پرورش و انجمن اولیا و مربیان است. نرخهای نهایی شهریه حداکثر تا دهم مرداد ماه ابلاغ خواهد شد. پس از آن، مدارس یک ماه فرصت دارند تا مابهالتفاوت شهریه را از والدین دریافت کنند. والدین نیز در این بازه زمانی میتوانند نسبت به ثبتنامه قطعی و پرداخت اقساط اقدام نمایند. این بازه زمانی به گونهای طراحی شده که والدین از شتاب زدگی و تصمیمات هیجانی در اوج ترافیک ثبتنام پرهیز کنند.
کف شهریه اعلامی و پیشبینی افزایش در سال جاری
سازمان مدارس غیردولتی برای نخستین بار، کف شهریه مصوب را به صورت شفاف اعلام کرده است: ۲۰ میلیون تومان برای دوره ابتدایی، ۲۲ میلیون تومان برای دوره اول متوسطه، ۲۵ میلیون تومان برای دوره دوم متوسطه و ۲۸ میلیون تومان برای هنرستانها. لازم به تأکید است که این ارقام «کف» شهریه هستند یعنی هیچ مدرسهای مجاز به دریافت شهریه کمتر از این مبالغ نیست. اما «سقف» شهریه بسته به منطقه، امکانات مدرسه و کیفیت خدمات متفاوت خواهد بود. با این حال، رئیس سازمان مدارس غیردولتی تصریح کرده که با توجه به نرخ تورم ۷۳.۵ درصدی فروردین ماه و افزایش هزینههای جاری (حداقل ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش حقوق معلمان، افزایش اجاره بها و هزینههای خدماتی)، این ارقام قطعاً در سال جاری افزایش خواهند یافت. برآوردهای اولیه حاکی از آن است که شهریه مدارس غیردولتی در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ به طور میانگین ۴۵ تا ۶۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش خواهد داشت. به عنوان مثال، اگر مدرسهای در سال گذشته شهریه ۳۰ میلیون تومانی برای دوره ابتدایی دریافت میکرد، امسال احتمالاً شهریه آن به حدود ۴۵ تا ۵۰ میلیون تومان خواهد رسید. اما نکته مهم این است که این افزایش باید مستند و منطبق بر هزینههای واقعی مدرسه باشد و صرفاً سودآوری اضافی برای مؤسسین ایجاد نکند.
نحوه شکایت و پیگیری حقوقی والدین در برابر مدارس متخلف
سازمان مدارس غیردولتی با تأکید بر برخورد قاطع با مدارس متخلف، راهکارهای حقوقی مشخصی برای والدین در نظر گرفته است. در صورت مشاهده هرگونه افزایش شهریه پیش از ابلاغ رسمی، والدین میتوانند از دو طریق اقدام کنند:
- نخست از طریق سامانه «مدارس غیردولتی» به آدرس ir medu.ir (با پسوند رسمی) و ثبت شکایت با ذکر نام مدرسه و مستندات (فیش واریزی، رسید یا پیامک).
- دوم از طریق تماس با تلفن گویای سازمان مدارس غیردولتی به شماره ۲۷-۸۸۹۸۴۰۰۰ (پیش شماره تهران) و گزارش مورد. در این تماس، مشخصات مدرسه، مبلغ درخواستی و نحوه دریافت وجه باید ارائه شود. سازمان متعهد شده حداکثر ظرف ۷۲ ساعت کاری به شکایت رسیدگی کند. در صورت اثبات تخلف، مدرسه موظف به عودت کامل وجه مازاد به والدین خواهد بود و علاوه بر آن، جریمه نقدی معادل ۲ تا ۵ برابر مبلغ دریافتی غیرمجاز از مدرسه اخذ خواهد شد. در موارد تکرار تخلف، مجوز فعالیت مدرسه به مدت یک سال تعلیق میشود. والدین لازم است بدانند که هیچ مدرسهای حق ندارد به بهانه «ظرفیت محدود» یا «پیش ثبتنام»، والدین را مجبور به پرداخت وجه مازاد بر نرخ مصوب کند.
تأثیر شرایط جنگی بر مدارس غیردولتی و شهریهها
شرایط جنگی کشور تأثیرات جدی بر هزینههای مدارس غیردولتی گذاشته است. نخست، افزایش شدید قیمت حاملهای انرژی و خدمات شهری مانند آب، برق، گاز و تلفن که در برخی مناطق تا ۱۰۰ درصد رشد داشته است. دوم، افزایش حقوق معلمان که بر اساس قانون، باید همگام با تورم افزایش یابد. سوم، هزینههای تأمین امنیت و تجهیزات پدافندی در مدارس که پیش از این در بودجه مدارس دیده نمیشد. از سوی دیگر، برخی از والدین به دلیل کاهش درآمد و فشارهای معیشتی ناشی از جنگ، توانایی پرداخت شهریههای بالا را از دست دادهاند. این تناقض (افزایش هزینه مدارس و کاهش توان پرداخت والدین) چالش بزرگی پیش روی مدارس غیردولتی قرار داده است. برخی مدارس نگران کاهش تعداد دانشآموزان و انصراف خانوادهها به دلیل ناتوانی مالی هستند.
سازمان مدارس غیردولتی در پاسخ به این چالش، از مدارس خواسته است که در سال جاری حداکثر انعطاف را در پذیرش اقساط و تخفیف به خانوادههای کمدرآمد داشته باشند. همچنین پیشنهاد شده که مدارس غیردولتی با استفاده از ظرفیت خیرین و کمکهای مردمی، صندوق حمایت از دانشآموزان نیازمند را تشکیل دهند. اما در نهایت، واقعیت این است که شهریهها در سال تحصیلی جدید به طور قابل توجهی افزایش خواهند یافت و بسیاری از خانوادههای طبقه متوسط نیز با مشکل تأمین هزینههای تحصیل فرزندان خود روبرو خواهند شد.