آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
تصور کنید تیمی که کریستیانو رونالدو را در اختیار دارد، با فاصلهای غیرقابل باور در صدر جدول لیگ عربستان میتازد، اما حاضر نیست پایش را به معتبرترین تورنمنت باشگاهی آسیا بگذارد. این سناریوی عجیب، این روزها به واقعیتی تلخ برای فوتبال آسیا تبدیل شده است. النصر عربستان در حالی که تنها دو قدم تا قهرمانی در لیگ روشن فاصله دارد، با انتشار خبری شوکآور، تمام معادلات حضور فوقستارهها در آسیا را به هم ریخته است. مدیران این باشگاه رسماً اعلام کردهاند که حضور در لیگ نخبگان آسیا را مشروط به افزایش چشمگیر جوایز مالی میدانند. سعود الصرامی، سخنگوی سابق باشگاه النصر، در گفتوگوی زنده با رادیو العربیه افام، پرده از یک راز بزرگ برداشت: مدیران النصر به دلیل «ناچیز بودن عواید مالی» قصد ندارند تیم میلیارد دلاری خود را در مسابقاتی به میدان بفرستند که جایزه قهرمانی آن تنها ۱۲ میلیون و ۵۰۰ هزار دلار است.
این رقم در نگاه اول شاید برای یک باشگاه معمولی وسوسهانگیز باشد، اما وقتی بدانیم النصر ماهانه حدود ۲۰ میلیون دلار فقط برای حقوق رونالدو، مانه، بروزویچ و سایر ستارهها هزینه میکند، میتوان درک کرد چرا مدیران این باشگاه حاضر نیستند سلامت فوقستارههای خود را در مسابقات آسیایی به خطر بیندازند. جنجال از آنجا پیچیدهتر میشود که النصر با اقتدار کامل مجوز حضور در لیگ نخبگان آسیا را کسب کرده و حتی از هشتاد امتیاز هم عبور کرده است. اما به نظر میرسد این موفقیت بزرگ، برای مدیران مالی باشگاه که با بحران بودجه دست و پنجه نرم میکنند، اصلاً خوشایند نیست. الصرامی در افشاگری خود گفت که النصر حتی برای تمدید قرارداد ستارههای فعلی یا جذب بازیکنان جدید با محدودیت شدید مالی مواجه است. در چنین شرایطی، فرستادن تیم به مسابقات پرفشار و فشرده آسیایی، توجیه اقتصادی ندارد و فقط هزینههای سفر، اقامت و بیمه را به بودجه باشگاه تحمیل میکند.
کنفدراسیون فوتبال آسیا که تازه لیگ نخبگان را جایگزین لیگ قهرمانان قدیم کرده، تمام برنامههای بازاریابی خود را بر پایه حضور ستارههایی مثل رونالدو و نیمار بنا نهاده بود. حالا انصراف احتمالی النصر میتواند این تورنمنت نوپا را پیش از شروع، به یک شکست تجاری بزرگ تبدیل کند. به نظر میرسد النصر با این «تهدید مالی» به دنبال چانهزنی سنگین با فدراسیون عربستان و کنفدراسیون آسیاست. باید دید آیا AFC تسلیم این زیادهخواهی میشود و جایزه قهرمانی را افزایش میدهد یا تیمی که پرافتخارترین بازیکن تاریخ فوتبال جهان را در اختیار دارد، از قاره خارج میشود.
بحران اقتصاد فوتبال عربستان؛ وقتی پول نفت هم جواب نمیدهد!
ماجرای النصر فقط یک باشگاه نیست؛ بلکه نشانهای از بحران عمیق در مدل اقتصادی فوتبال عربستان است. صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان در دو سال گذشته میلیاردها دلار صرف خرید ستارههای جهانی کرده، اما به نظر میرسد این مدل «خرید بدون بازگشت سرمایه» دیگر جواب نمیدهد. النصر ماهانه حدود ۲۰ میلیون دلار فقط برای حقوق پنج ستاره بزرگ خود هزینه میکند، در حالی که درآمد این باشگاه از بلیتفروشی، حق پخش و جوایز داخلی حتی به یک دهم این رقم هم نمیرسد. مسئله این است که فوتبال عربستان هنوز نتوانسته درآمد تجاری قابل توجهی از حضور ستارهها به دست آورد. برخلاف لیگ انگلیس که هر باشگاه حدود ۱۵۰ میلیون دلار فقط از محل حق پخش درآمد دارد، باشگاههای سعودی عملاً بدون درآمد تلویزیونی معنادار و با حقوقهای نجومی و هزینههای جاری سرسامآور کار میکنند. النصر برای پر کردن این شکاف به سرمایهگذار جدید نیاز دارد، اما شرایط تحریمی و محدودیتهای بینالمللی، جذب اسپانسر خارجی را بسیار دشوار کرده است. در این شرایط، جایزه ۱۲ میلیون و ۵۰۰ هزار دلاری لیگ نخبگان آسیا حتی هزینه سفر و اقامت تیم در طول تورنمنت را هم پوشش نمیدهد. مدیران النصر به درستی محاسبه کردهاند که فرستادن رونالدو و سایر فوقستارهها در مسابقات فشرده آسیایی، علاوه بر هزینههای مستقیم، ریسک مصدومیت و کاهش ارزش بازار آنها را هم به دنبال دارد. این یعنی النصر با حضور در آسیا، ضرر اقتصادی مضاعف خواهد کرد؛ نه فقط هزینه میکند، بلکه سرمایه اصلی خود (ستارهها) را هم در معرض خطر از دست دادن قرار میدهد.
لیگ نخبگان آسیا؛ تورنمنتی که برای فوقستارهها ساخته نشده
کنفدراسیون فوتبال آسیا وقتی لیگ نخبگان را طراحی میکرد، تصور میکرد با افزایش جایزه قهرمانی به ۱۲ میلیون دلار، قدم بزرگی برای جذابیت مسابقات برداشته است. اما محاسبه AFC کاملاً اشتباه بود. در دنیایی که لیگ قهرمانان اروپا جایزه ۲۰۰ میلیون یورویی برای قهرمان دارد، مبلغ ۱۲ میلیون دلار حتی برای باشگاههای درجه دو اروپایی هم وسوسهانگیز نیست، چه برسد به تیمی با هزینه ماهانه صد میلیون دلاری مثل النصر. مشکل اصلی لیگ نخبگان، شکاف عظیم میان هزینههای باشگاههای عربستانی و جوایز آسیایی است. وقتی باشگاهی مثل النصر برای جذب هر ستاره بیش از ۵۰ میلیون دلار هزینه انتقال و سالانه ۱۰۰ میلیون دلار حقوق پرداخت میکند، طبیعی است که حاضر نباشد این سرمایه را برای جایزه ۱۲ میلیون دلاری که شاید به دست نیاید، به خطر بیندازد. از دیدگاه مدیران النصر، هزینه-فایده حضور در آسیا به شدت منفی است. این وضعیت یک معمای بزرگ برای AFC ایجاد کرده است. اگر لیگ نخبگان نتواند تیمهای عربستانی را که بزرگترین سرمایهگذاران فوتبال آسیا هستند، جذب کند، اعتبار خود را از دست خواهد داد. از سوی دیگر، اگر AFC جوایز را به ۵۰ یا ۱۰۰ میلیون دلار افزایش دهد، سایر باشگاههای آسیایی که بودجه سالانه آنها حتی به ۱۰ میلیون دلار هم نمیرسد، از گردونه رقابت خارج خواهند شد. لیگ نخبگان در یک دو راهی تاریخی گیر افتاده است: یا مجبور است بین برابری شرکتی و جذب ثروتمندان یکی را انتخاب کند.
النصر و بازی چانهزنی؛ سناریوی واقعی فراتر از خبر انصراف
بسیاری از تحلیلگران معتقدند خبر انصراف النصر یک «لابی گری رسانهای» هوشمندانه از سوی مدیران این باشگاه است. آنها به خوبی میدانند که AFC و فدراسیون عربستان هیچکدام توانایی تحمل حذف النصر و رونالدو از مسابقات آسیایی را ندارند. پس با طرح این تهدید، به دنبال گرفتن امتیازاتی هستند که در شرایط عادی هرگز به آنها داده نمیشد. سناریوی محتمل این است که النصر در حال مذاکره برای دریافت «سهمیه ویژه مالی» از محل درآمدهای بازاریابی لیگ نخبگان است. باشگاه استدلال میکند که حضور رونالدو تن تنها ارزش بازاریابی لیگ را دهها میلیون دلار افزایش میدهد، پس سزاوار است سهم بیشتری از این درآمد دریافت کند. این همان مدلی است که رئال مادرید و بارسلونا در لالیگا دنبال میکنند و همیشه تهدید به ترک یا تشکیل سوپرلیگ را بهانه چانهزنی با فدراسیون اسپانیا کردهاند. علاوه بر این، النصر احتمالاً به دنبال گرفتن معافیت از قانون «سقف بودجه» یا دریافت وام کمبهره از فدراسیون عربستان است. مدیران این باشگاه به خوبی میدانند که فدراسیون عربستان برای حفظ اعتبار فوتبالش در آستانه میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴، به حضور تیمهای قدرتمند در تورنمنتهای بینالمللی نیاز دارد. بنابراین، النصر از این اهرم فشار استفاده میکند تا شرایط قراردادهای جدید را به نفع خود تغییر دهد. به عبارت دیگر، این تهدید انصراف، بیش از آنکه واقعی باشد، یک تاکتیک چانهزنی سطح بالا است.
واکنش AFC؛ تسلیم یا مقابله؟ معمای استراتژیک پیش روی آسیا
کنفدراسیون فوتبال آسیا خود را در بدترین موقعیت ممکن میبیند. از یک سو، اگر در برابر خواسته النصر کوتاه بیاید، دهان سایر باشگاههای بزرگ عربستانی (مانند الهلال و الاتحاد) هم برای مطالبه امتیازات مشابه باز خواهد شد. از سوی دیگر، اگر مقاومت کند و النصر واقعاً انصراف دهد، ضربه جبرانناپذیری به اعتبار تازهتاسیس لیگ نخبگان وارد میشود و تمام برنامههای بازاریابی چندساله AFC نقش بر آب میشود. منابع نزدیک به AFC اعلام کردهاند که این نهاد در حال بررسی دو گزینه اصلی است. گزینه اول، افزایش پاداش حضور در مسابقات (نه فقط جایزه قهرمانی) به گونهای که هزینههای سفر و اقامت تیمهای بزرگ پوشش داده شود. گزینه دوم، واگذاری بخشی از سهام شرکت بازاریابی لیگ نخبگان به باشگاههای بزرگ تا آنها به طور مستقیم از رشد درآمدهای تجاری سود ببرند. هر دو گزینه نیازمند تغییر در اساسنامه AFC و تصویب مجمع عمومی است که زمانبر و پرریسک است. محتملترین سناریو، راهحل سوم است: فشار فدراسیون عربستان به النصر برای عقبنشینی. فدراسیون عربستان نمیخواهد در آستانه پرونده موفق میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴، تصویر ناپایداری و بحران مالی باشگاههایش به نمایش گذاشته شود. به همین دلیل، انتظار میرود که فدراسیون با اعطای وام بلاعوض یا تضمین درآمد تبلیغاتی، النصر را راضی به حضور کند. در این صورت، النصر هم به خواسته خود رسیده، هم AFC مجبور به تغییر قوانین نشده است و هم فدراسیون عربستان از یک رسوایی بزرگ جلوگیری میکند.
آینده لیگ نخبگان و سوپرلیگ آسیایی؛ طلاق قریبالوقوع ثروتمندان از فقرا؟
ماجرای النصر فقط یک پرونده مالی نیست؛ بلکه نشانه شروع «طلاق دستههای مختلف فوتبال آسیا» از یکدیگر است. فوتبال عربستان با پول نفت به یک ابرقدرت مالی تبدیل شده که بودجه برخی از باشگاههایش از کل بودجه لیگ حرفهای هند یا ویتنام بیشتر است. این شکاف عظیم اقتصادی به زودی باعث میشود باشگاههای عربستانی خواهان برگزاری مسابقات جداگانه با جوایز میلیاردی شوند. در واقع، بسیاری از تحلیلگران معتقدند النصر و سایر باشگاههای بزرگ سعودی در حال نقشه کشیدن برای تشکیل یک «سوپرلیگ آسیایی» بسته با دعوت از قدرتمندترین تیمهای شرق آسیا (ژاپن، کره، چین) هستند. در این مدل، تیمی مثل النصر نیازی نیست با تیمهای ضعیف ازبکستان یا هند بازی کند و تمام درآمدهای هنگفت از محل حق پخش جهانی به چند باشگاه بزرگ میرسد. این دقیقاً همان سناریویی است که باشگاههای اروپایی برای سوپرلیگ دنبال میکردند. حالا AFC باید تصمیم بگیرد: آیا به باشگاههای ثروتمند اجازه میدهد قوانین را برای خود بنویسند و درآمدها را میان خود تقسیم کنند یا با افزایش جوایز و بهبود توزیع درآمد، آنها را در چارچوب لیگ نخبگان حفظ میکند. هرچه باشد، این تهدید النصر زنگ خطری برای AFC است که دیگر نمیتواند با جوایز ۱۲ میلیون دلاری، ستارههای ۱۰۰ میلیون دلاری را جذب کند. فوتبال آسیا یا باید خود را به سطح جدید هزینهها برساند یا پذیرای خروج ثروتمندان باشد.