آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
پس از گذشت بیش از دو ماه از قطع اینترنت بینالملل در ایران، امروز یک نماینده اصولگرای مجلس و همچنین سخنگوی دولت، آخرین وضعیت اینترنت جهانی را تشریح کردند و معلوم شد که خبری از بازگشت اینترنت در روزهای آینده نیست. امیرحسین ثابتی، نماینده اصولگرای تهران در مجلس شورای اسلامی، در اظهاراتی صریح اعلام کرد: «اینترنت بینالملل با دستور شورای عالی امنیت ملی به دلیل شرایط جنگی قطع شده است و همچنان شرایط جنگی وجود دارد و فعلاً وصل نخواهد شد.» این اولین باری است که یک مقام رسمی با این صراحت میگوید که تصمیم قطع اینترنت در بالاترین سطح امنیتی کشور گرفته شده و تا زمانی که شرایط جنگی ادامه دارد، نباید منتظر بازگشت اینترنت باشیم. در سوی دیگر، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با احتیاط بیشتری اظهار نظر کرد و گفت: «چون در شرایط جنگی هستیم، زمان وصل شدن اینترنت بینالمللی به تصمیم نهادهای مختلف بستگی دارد.»
اظهارات ثابتی و مهاجرانی در حالی مطرح میشود که ایران وارد سومین ماه متوالی قطع اینترنت جهانی شده و کاربران عادی و کسبوکارها روزانه خسارتهای هنگفتی را متحمل میشوند. سایت رصدخانه اینترنت «نتبلاکس» روز گذشته اعلام کرد که ایران همچنان در صدر جدول کشورهای دارای محدودیت شدید اینترنتی قرار دارد و بیش از ۹۵ درصد ترافیک بینالملل مسدود است. با وجود تأکید مسئولان بر «موقتی» بودن این محدودیتها، اما گذشت بیش از ۶۰ روز و اظهارات امروز ثابتی نشان میدهد که اینترنت بینالملل احتمالاً تا پایان جنگ (که معلوم نیست چه زمانی خواهد بود) قطع باقی بماند. در این گزارش، جزئیات اظهارات ثابتی و سخنگوی دولت، واکنشها به این موضعگیری و پیامدهای ادامه قطع اینترنت بر زندگی مردم و کسبوکارها را مرور میکنیم.
جزئیات اظهارات ثابتی؛ «اینترنت بینالملل فعلاً وصل نخواهد شد»
ثابتی، نماینده اصولگرای تهران در مجلس، امروز در گفتوگو با یکی از خبرگزاریها، صریحترین اظهارات یک مقام رسمی درباره وضعیت اینترنت بینالملل را مطرح کرد. او گفت: «اینترنت بینالملل با دستور شورای عالی امنیت ملی به دلیل شرایط جنگی قطع شده است و همچنان شرایط جنگی وجود دارد و فعلاً وصل نخواهد شد.» این اظهارات نشان میدهد که تصمیم قطع اینترنت در بالاترین سطح امنیتی کشور گرفته شده و صرفاً یک تصمیم اجرایی از سوی وزارت ارتباطات نبوده است. ثابتی که به عنوان یک نماینده اصولگرا شناخته میشود، معمولاً مواضعش همسو با شورای عالی امنیت ملی است و به همین دلیل، اظهارات او را باید کاملاً جدی گرفت. نکته مهم دیگر، تأکید ثابتی بر «فعلاً» است. او نگفت که اینترنت برای همیشه قطع است، اما با توجه به ادامه جنگ و عدم چشمانداز روشن برای پایان آن، عملاً این «فعلاً» میتواند به معنای هفتهها یا ماههای آینده باشد. به عبارت دیگر، کاربران نباید منتظر بازگشت زودهنگام اینترنت باشند.
اظهارات سخنگوی دولت؛ تأیید ضمنی و احتیاط دیپلماتیک
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در نشست خبری امروز خود در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره زمان وصل شدن اینترنت بینالملل گفت: «چون در شرایط جنگی هستیم، زمان وصل شدن اینترنت بینالمللی به تصمیم نهادهای مختلف بستگی دارد.» سخنگوی دولت با این جمله، دو پیام مهم به افکار عمومی داد. اول اینکه دولت فعلاً نمیتواند به تنهایی درباره بازگشایی اینترنت تصمیم بگیرد و این موضوع فرادستگاهی است. دوم اینکه «تصمیم نهادهای مختلف» (احتمالاً شورای عالی امنیت ملی و نهادهای نظامی) هنوز اتخاذ نشده است. مهاجرانی برخلاف ثابتی، از اعلام صریح اینکه «اینترنت وصل نخواهد شد» خودداری کرد، اما با اشاره به «شرایط جنگی» عملاً تأیید کرد که وضعیت فعلی ادامهدار خواهد بود. این رویکرد احتیاطآمیز سخنگوی دولت، شاید برای جلوگیری از تشدید فشار افکار عمومی بر دولت باشد.
۶۰ روز قطع اینترنت؛ خسارتها به روایت آمار
گذشت بیش از ۶۰ روز از قطع اینترنت بینالملل، خسارتهای جبرانناپذیری به بخشهای مختلف کشور وارد کرده است. بر اساس گزارش اتحادیه کسبوکارهای اینترنتی، روزانه حدود ۵۰۰ میلیارد تومان به بخش تجارت الکترونیک و کسبوکارهای آنلاین ضربه وارد میشود. بسیاری از استارتاپها (به ویژه آنهایی که مشتری خارجی داشتند) عملاً تعطیل شدهاند. در بخش آموزش، میلیونها دانشآموز و دانشجو از دسترسی به منابع آموزشی بینالمللی محروم شدهاند. وزیر علوم هفته گذشته اعلام کرد که «قطع اینترنت بینالملل، بیشترین ضربه را به تابآوری دانشگاهیان زده است.» بسیاری از پژوهشگران توانایی انتشار مقاله در مجلات بینالمللی را از دست دادهاند. بخش ارتباطات اجتماعی نیز آسیب دیده است. هزاران خانواده ایرانی که اعضای آنها در خارج از کشور زندگی میکنند، عملاً از تماس تصویری و ارتباط عادی با عزیزان خود محروم شدهاند. این آسیبهای روانی و اجتماعی، در آمارهای رسمی کمتر دیده میشود اما بسیار عمیقتر از خسارتهای اقتصادی است.
چرا شورای عالی امنیت ملی اصرار به قطع اینترنت دارد؟
بر اساس اظهارات ثابتی، دستور قطع اینترنت از سوی شورای عالی امنیت ملی صادر شده است. اما چرا این شورا اصرار دارد که اینترنت بینالملل را حتی پس از گذشت ۶۰ روز همچنان قطع نگه دارد؟ تحلیلگران سه عامل را مطرح میکنند.
- عامل نخست، «امنیت اطلاعات و جلوگیری از نشت اطلاعات نظامی» است. در شرایط جنگی، تبادل اطلاعات میان نیروهای نظامی و مردم از طریق اینترنت میتواند به نفوذ دشمن کمک کند. شورای عالی امنیت ملی ترجیح میدهد که در این شرایط حساس، تمام کانالهای ارتباطی را تحت کنترل کامل خود داشته باشد.
- عامل دوم، «جلوگیری از انتشار اخبار جعلی و فضای ملتهب رسانهای» است. تجربه ماههای اخیر نشان داده که در زمان قطع اینترنت، فضای مجازی داخلی بسیار قابل کنترلتر است و شایعات ضد جنگ با سرعت کمتری پخش میشوند. شورای عالی امنیت ملی اعتقاد دارد که قطع اینترنت، به ثبات روانی جامعه در شرایط جنگ کمک میکند.
- عامل سوم، «فشار به کاربران برای مهاجرت به شبکه ملی اطلاعات» است. دولت سالهاست که روی «شبکه ملی اطلاعات» سرمایهگذاری کرده و میخواهد نشان دهد که این شبکه میتواند جایگزین اینترنت جهانی شود. ادامه قطع اینترنت، کاربران را ناچار میکند که از خدمات داخلی استفاده کنند.
پیامدهای اظهارات ثابتی؛ از ناامیدی عمومی تا شوک اقتصادی
اظهارات صریح ثابتی مبنی بر اینکه «اینترنت بینالملل فعلاً وصل نخواهد شد»، موجی از ناامیدی را در میان کاربران ایرانی ایجاد کرده است. در شبکههای اجتماعی داخلی (که هنوز فعال هستند)، بسیاری از کاربران نوشتهاند که «دیگر امیدی به بازگشت اینترنت نداریم» و «باید خودمان را با شرایط جدید وفق دهیم.» بخش اقتصادی کشور نیز با شوک جدیدی روبرو شده است. بسیاری از شرکتها و کسبوکارها که هنوز امیدوار بودند اینترنت در روزهای آینده بازگردد، حالا میدانند که باید برنامه خود را برای یک دوره طولانیمدت بدون اینترنت بینالملل تنظیم کنند. این یعنی استخدام نیروی جدید لغو میشود، پروژههای توسعه متوقف میگردد و برخی شرکتها احتمالاً به طور کامل تعطیل خواهند شد. برخی فعالان سیاسی و رسانهای از ثابتی به دلیل اظهارات شفافش تشکر کردهاند و میگویند: «حداقل مردم دیگر در بلاتکلیفی به سر نمیبرند و میدانند که باید با قطع اینترنت کنار بیایند.» در مقابل، برخی دیگر ثابتی را متهم کردهاند که «با این اظهارات، به جنگ روانی دشمن کمک کرده و روحیه مردم را تضعیف کرده است.» به نظر میرسد اظهارات ثابتی هر چه بود، حداقل یک چیز را روشن کرد: اینترنت بینالملل در کوتاهمدت باز نخواهد گشت و همه باید خود را برای روزهای سختتری آماده کنند.