آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش با صدور اطلاعیهای، ابهامات موجود درباره تأثیر امتحانات داخلی و غیرنهایی بر نتیجه کنکور سراسری را برطرف کرد و گفت: «نتایج امتحانات غیرنهایی صرفاً برای اعمال در مدارک تحصیلی و صدور پایان تحصیلات است و هیچ تأثیری در سابقه تحصیلی (معدل مؤثر در کنکور) ندارد.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که بسیاری از دانشآموزان و والدین در روزهای اخیر نگران این بودند که برگزاری امتحانات غیرنهایی در شرایط جنگی (که ممکن است به صورت مجازی یا با کیفیت پایین برگزار شوند) بر معدل و در نتیجه بر رتبه کنکور آنها تأثیر منفی بگذارد. بر اساس قوانین فعلی، سابقه تحصیلی (معدل پایه دوازدهم) ۴۰ درصد از نمره نهایی کنکور را تشکیل میدهد (۶۰ درصد مربوط به نمره آزمون سراسری است). بنابراین، هرگونه تغییر در نحوه برگزاری امتحانات نهایی، مستقیماً بر شانس قبولی دانشآموزان در رشتههای خوب دانشگاهی تأثیر میگذارد. دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش تأکید کرد: «در صورتی که آزمون دروس نهایی، به صورت غیرنهایی برگزار شود، سابقه تحصیلی محسوب نخواهد شد.» به عبارت دیگر، اگر به هر دلیلی (مثلاً شرایط جنگ) نتوان امتحانات نهایی را به صورت استاندارد و سراسری برگزار کرد، آن آزمون «اعتبار سابقه تحصیلی» را نخواهد داشت.
این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که وزارت آموزش و پرورش هفته گذشته اعلام کرده بود که «امتحانات نهایی پایه دوازدهم به صورت حضوری و با رعایت پروتکلهای بهداشتی-امنیتی برگزار میشود». اما ابهام در مورد امتحانات داخلی (که در طول سال تحصیلی برگزار میشوند) همچنان پابرجا بود. شورای عالی آموزش و پرورش همچنین اعلام کرده است که «برگزاری امتحانات داخلی به صورت مجازی یا غیرحضوری، در صورت تصمیم مدرسه یا منطقه، بلامانع است». اما این امتحانات هیچ ارزشی در سابقه تحصیلی ندارند و صرفاً برای ارتقای دانشآموز به پایه بالاتر یا صدور گواهینامه پایان تحصیلات استفاده میشوند. این شفافسازی با استقبال معلمان و والدین روبرو شده است. بسیاری از آنها معتقدند که در شرایط جنگی و قطع اینترنت، برگزاری امتحانات مجازی (که احتمال تقلب در آنها بالاست) نمیتواند ملاک سنجش عادلانه برای رتبه کنکور باشد. در این گزارش، ضمن مرور اظهارات دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، به تشریح تفاوت بین «امتحانات نهایی» و «امتحانات داخلی»، تأثیر هرکدام بر کنکور، و نکات مهم برای دانشآموزان پایه دوازدهم میپردازیم.
تفاوت امتحانات نهایی و امتحانات داخلی (غیرنهایی)
برای درک این خبر، ابتدا باید دو نوع امتحان را از هم تفکیک کنیم. امتحانات نهایی (پایانی) به امتحاناتی گفته میشود که در پایه دوازدهم (متوسطه دوم) و برای دروس «عمومی و تخصصی» که توسط وزارت آموزش و پرورش به عنوان «دروس نهایی» اعلام شده، برگزار میگردد. این امتحانات به صورت «سراسری» (تمامی دانشآموزان کشور در یک ساعت مشخص، یک سوال واحد) و «حضوری» برگزار میشوند. نمرات این امتحانات ۴۰ درصد از نمره کنکور را تشکیل میدهد (سابقه تحصیلی).
امتحانات داخلی (غیرنهایی) به دو دسته تقسیم میشوند: امتحانات دروس پایه دهم و یازدهم (که تأثیری در کنکور ندارند) و امتحانات دروس دوازدهم که جزو دروس نهایی نیستند (مثل برخی دروس تخصصی که صرفاً توسط مدرسه برگزار میشوند). این امتحانات به صورت محلی (مدرسهای یا منطقهای) و معمولاً با سوالات تألیفی معلمان برگزار میشوند. نمرات این امتحانات فقط برای «ارتقای پایه» (رفتن به پایه بالاتر) و «صدور گواهینامه پایان تحصیلات» استفاده میشود. سردرگمی اخیر به دلیل ابهام در مورد «دروس نهایی دوازدهم» بود که اگر به هر دلیلی (مثلاً شرایط قرمز کرونایی یا جنگی) نتوان آنها را به صورت سراسری و حضوری برگزار کرد، آیا میتوان به صورت محلی (مدرسهای) یا مجازی برگزار کرد؟ دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش پاسخ داد: «اگر چنین شود، آن آزمون معتبر نیست و سابقه تحصیلی محسوب نمیشود.»
تأثیر سابقه تحصیلی بر کنکور (۴۰ درصد نمره)
از سال ۱۴۰۳، نظام جدیدی برای کنکور سراسری اجرایی شده است که بر اساس آن، «سابقه تحصیلی» (معدل نمرات پایه دوازدهم) ۴۰ درصد و «نمره آزمون سراسری» (کنکور) ۶۰ درصد در نمره نهایی تأثیر دارد. سابقه تحصیلی خود به دو بخش تقسیم میشود:
۱. «نمرات دروس نهایی دوازدهم» (همان امتحانات نهایی که گفتیم).
۲. «نمرات دروس غیرنهایی دوازدهم» (که تأثیری ندارند).
هدف از این نظام، کاهش فشار کنکور و افزایش اهمیت سابقه تحصیلی و معدل بود. ولی در عمل، این نظام باعث افزایش استرس دانشآموزان در مورد امتحانات نهایی شد (زیرا هر نمره پایین، ضربه سنگینی به رتبه کنکور میزند). حالا در شرایط جنگ، نگرانی دوچندان شده است. اگر امتحانات نهایی در استانهای جنگی (مثلاً خوزستان) تعطیل شود و با تأخیر برگزار گردد، چه بر سر عدالت آموزشی میآید؟
دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش در پاسخ به این نگرانی، تأکید کرد که وزارت آموزش و پرورش متعهد است که «امتحانات نهایی را به صورت حضوری و با رعایت پروتکلهای امنیتی (پناهگاه، آژیر خطر، هماهنگی با نیروهای دفاعی) در سراسر کشور برگزار کند». ولی اگر به دلیل شدت جنگ این کار ممکن نبود، آن دروس از لیست دروس نهایی حذف میشوند و سابقه تحصیلی بر اساس دروس نهایی باقیمانده محاسبه میگردد.
استفاده از سوابق تحصیلی سال قبل (ترمیم معدل)
یکی از سوالات متداول دانشآموزان: «اگر امتحانات نهایی امسال به درستی برگزار نشود، چه کنیم؟»
پاسخ: «ترمیم معدل» یا «استفاده از سوابق تحصیلی سال قبل». طبق قوانین فعلی، دانشآموزان میتوانند در دو مرحله (خرداد و شهریور) در امتحانات نهایی شرکت کنند (مرحله شهریور، «ترمیم معدل» محسوب میشود). بالاترین نمره در سوابق تحصیلی ثبت میشود. در شرایط جنگی، اگر دانشآموزی به دلیل حملات هوایی یا تعطیلی حوزه امتحانی نتواند در خرداد امتحان بدهد، میتواند در شهریور (یا حتی دی ماه) در امتحانات تجدید نظر شرکت کند. وزارت آموزش و پرورش قول داده است که «مهلت ثبتنام ترمیم معدل برای دانشآموزان مناطق جنگی تمدید شود».
نکته دیگر: «آیا دانشآموزان سال قبل (۱۴۰۴) هم میتوانند سوابق تحصیلی خود را با شرکت در امتحانات امسال ترمیم کنند؟» پاسخ: بله، فارغالتحصیلان پایه دوازدهم سال ۱۴۰۴ نیز میتوانند در امتحانات نهایی خرداد و شهریور ۱۴۰۵ شرکت کرده و معدل خود را ارتقا دهند. این نمرات جدید در کنکور ۱۴۰۵ تأثیر خواهد داشت (اما در کنکور ۱۴۰۶، خیر). بنابراین، داوطلبان آزاد و نظام قدیم هم نگران نباشند.
وضعیت امتحانات نهایی در استانهای جنگی
استانهای تهران، خوزستان، بوشهر، ایلام، کرمانشاه و هرمزگان به دلیل حملات هوایی و موشکی در شرایط جنگی قرار دارند. وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده است که «امتحانات نهایی در این استانها به صورت متمرکز و حضوری برگزار میشود، اما حوزههای امتحانی با فاصله زیاد از مناطق نظامی انتخاب میشوند و پناهگاههای امن در دسترس هستند». اگر در روز امتحان، آژیر خطر به صدا درآید، حوزه امتحانی تعطیل و امتحان به روز دیگر موکول خواهد شد. دانشآموزان نباید نگران «افت نمره» باشند، چرا که نمرات امتحانات عقب افتاده را با نمرات امتحانات سایر دانشآموزان مقایسه میکنند و «نرمالیزه میکنند» تا عدالت آموزشی رعایت شود (یعنی نمرات به گونهای تعدیل میشود که اگر سوال امتحان در یک استان سختتر بود، تأثیر منفی بر رتبه دانشآموز نداشته باشد). همچنین در صورت تخریب مدرسه یا حوزه امتحانی به دلیل حمله هوایی، امتحانات در مدارس مجاور یا به صورت غیرحضوری (با نظارت شدید) برگزار خواهد شد. آخرین راهکار، «تعویق امتحانات نهایی تا پس از پایان جنگ» است که ستادمدیریت بحران(که اکنون مسئول مدیریت بحران جنگ است) ممکن است این گزینه را فعال کند. تاریخ دقیق اعلام خواهد شد.
توصیه به دانشآموزان و والدین در شرایط بحران
دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش در پایان توصیههای زیر را به دانشآموزان و والدین ارائه کرده است:
توصیه به دانشآموزان
۱. «فقط بر روی دروس نهایی (که در کنکور تأثیر دارند) تمرکز کنید». نمرات امتحانات داخلی، تأثیرگذار نیست، پس استرس آن را نداشته باشید.
۲. «در کلاسهای جبرانی و رفع اشکال که وزارت آموزش و پرورش برگزار میکند، شرکت کنید». این کلاسها برای جبران عقبماندگی ناشی از جنگ طراحی شدهاند.
۳. «سوابق تحصیلی خود را منظم و به روز نگه دارید». هر تغییری در نمرات یا شرکت مجدد در امتحانات، در سامانه سنجش (سایت سازمان سنجش) ثبت میشود.
توصیه به والدین
۱. «محیطی آرام و بدون تنش برای مطالعه فرزندتان فراهم کنید». اخبار ۲۴ ساعته جنگ را خاموش کنید و به جای آن، برنامه مطالعاتی منظمی طراحی کنید.
۲. «با مدیر مدرسه و مشاور در ارتباط باشید». از آخرین تصمیمات وزارت آموزش و پرورش (تغییر زمان امتحانات، نحوه برگزاری) مطلع شوید.
۳. «در صورت بروز مشکلات روحی (اضطراب، افسردگی)، از خدمات مشاورهای مدارس یا مراکز مشاوره آموزش و پرورش استفاده کنید». سلامت روان بر عملکرد تحصیلی تأثیر مستقیم دارد.