​مرحله دهم شارژ کالابرگ الکترونیکی از ۱۵ اردیبهشت: یک میلیون تومان به ازای هر نفر

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که مرحله دهم طرح کالابرگ الکترونیکی از روز سه‌شنبه پانزدهم اردیبهشت ماه آغاز می‌شود و اعتبار مربوطه به حساب سرپرستان خانوار واریز خواهد شد. بر اساس این اطلاعیه، مبلغ شارژ به ازای هر نفر، یک میلیون تومان اعتبار در قالب کالابرگ الکترونیکی تخصیص می‌یابد. این مبلغ نسبت به فازهای قبلی (که ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان بود) افزایش چشمگیری داشته است. هدف از اجرای این طرح، حمایت از اقشار کم‌درآمد و متوسط جامعه در برابر تورم فزاینده (نرخ تورم نقطه به نقطه ۷۳.۵ درصد در فروردین ۱۴۰۵) و کمک به تأمین سبد غذایی خانوارها عنوان شده است. مرحله دهم کالابرگ، گسترده‌ترین مرحله از نظر تعداد مشمولان و مبلغ شارژ است. بر اساس آمار وزارت تعاون، حدود ۶۰ میلیون نفر (حدود ۷۰ درصد جمعیت کشور) مشمول دریافت این مرحله خواهند بود.

مهلت استفاده از اعتبار تخصیص یافته تا پایان خرداد ماه ۱۴۰۵ خواهد بود. به عبارتی، شهروندان تا ۳۱ خرداد فرصت دارند از این اعتبار استفاده کنند. اعتبار استفاده نشده در این بازه زمانی، به حساب دولت بازگردانده می‌شود. در این مرحله، شهروندان می‌توانند علاوه بر یازده قلم کالای اساسی تعیین شده (شامل شیر، پنیر، روغن، ماکارونی، گوشت، مرغ، برنج، قند و شکر، حبوبات، تخم‌مرغ و نان)، نسبت به خرید «صیفی‌جات، سبزیجات و میوه‌جات» نیز با استفاده از اعتبار کالابرگ خود اقدام کنند. این توسعه دامنه کالاهای مشمول، یک گام مثبت در جهت افزایش کارایی طرح و پاسخگویی به نیازهای واقعی خانوارها است. پیش از این، میوه و سبزیجات جزو اقلام مشمول نبودند، که انتقادات زیادی را برانگیخته بود. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات مرحله دهم کالابرگ الکترونیکی، به تحلیل نحوه تخصیص اعتبار، دامنه کالاهای مشمول، و تأثیر این طرح بر معیشت خانوارها می‌پردازیم.

جزئیات مرحله دهم کالابرگ الکترونیکی

مرحله دهم کالابرگ الکترونیکی در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ آغاز می‌شود و به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌گردد. مبلغ شارژ به ازای هر نفر، یک میلیون تومان اعتبار است که نسبت به فازهای قبلی (که ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان بود) افزایش ۱۵۰ تا ۲۳۰ درصدی داشته است. علت این افزایش، جهش نرخ ارز (از ۱۵۰ هزار تومان به ۱۸۸ هزار تومان) و افزایش قیمت کالاهای اساسی (تا ۸۰ درصد در برخی اقلام) است. مهلت استفاده از اعتبار تا پایان خرداد ۱۴۰۵ (حدود ۴۵ روز) تعیین شده است. مشمولان می‌توانند در این بازه زمانی، از اعتبار خود استفاده کنند. اعتبار استفاده نشده در تاریخ ۳۱ خرداد، به طور خودکار منقضی می‌شود و به حساب دولت بازگردانده می‌گردد. بنابراین، شهروندان نباید استفاده از کالابرگ را به روزهای آخر موکول کنند (چون ممکن است فروشگاه‌ها اعتبار کافی نداشته باشند یا صف‌های طولانی ایجاد شود).

نحوه استفاده

مشمولان هنگام خرید از فروشگاه‌های طرف قرارداد (زنجیره‌های بزرگ مانند رفاه، هایپرمی، افق کوروش، و همچنین فروشگاه‌های محلی که به سامانه «شما» متصل هستند)، کد ملی خود را اعلام می‌کنند. سپس مبلغ خرید از اعتبارشان کسر می‌شود. همچنین می‌توانند از طریق تلفن همراه (اپلیکیشن «شما») اعتبار خود را مشاهده و تاریخ انقضای آن را چک کنند.

توسعه دامنه کالاهای مشمول (از ۱۱ قلم به میوه و سبزیجات)

در فازهای قبلی کالابرگ، تنها ۱۱ قلم کالای اساسی مشمول بودند: شیر، پنیر، روغن، ماکارونی، گوشت مرغ، گوشت قرمز، برنج، قند و شکر، حبوبات، تخم‌مرغ و نان. این انتقاد وجود داشت که سبد غذایی خانوارها محدودتر از این ۱۱ قلم است و میوه و سبزیجات (که بخش مهمی از ویتامین‌ها و مواد معدنی را تأمین می‌کنند) در این سبد جای ندارند. در مرحله دهم، این مشکل تا حد زیادی حل شده است. شهروندان می‌توانند با اعتبار کالابرگ، «صیفی‌جات، سبزیجات و میوه‌جات» نیز خریداری کنند. البته هنوز برخی اقلام مانند نوشیدنی‌ها، مواد شوینده، و محصولات سلولزی (دستمال کاغذی، پوشک) مشمول نیستند. وزارت تعاون اعلام کرده است که در مراحل بعدی، دامنه کالاهای مشمول را گسترش خواهد داد (با اولویت شیر خشک و پوشک برای نوزادان).

نکته دیگر

قیمت کالاهای مشمول، «قیمت سقف» تعیین شده است. یعنی فروشگاه‌های طرف قرارداد موظف هستند کالا را با قیمتی کمتر یا مساوی قیمت سقف (نه بالاتر) به مشمولان بفروشند. این سیاست برای جلوگیری از سوءاستفاده فروشندگان و افزایش سود آنهاست. مغازه‌داران متخلف به سازمان تعزیرات معرفی و جریمه خواهند شد.

نحوه تخصیص و مشمولان (چه کسانی یک میلیون تومان دریافت می‌کنند؟)

بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حدود ۶۰ میلیون نفر (۷۰ درصد جمعیت کشور) مشمول دریافت کالابرگ مرحله دهم هستند. افراد مشمول، سرپرستان خانوارهایی هستند که در دهک‌های اول تا نهم درآمدی قرار دارند (دهک دهم (پردرآمد) مشمول نیست). برای شناسایی دهک، از پایگاه داده وزارت تعاون (که بر اساس اظهارنامه مالیاتی، دارایی‌ها، خودرو، منزل و...) استفاده می‌شود. افراد مشمول نیازی به ثبت‌نام مجدد ندارند. همان حسابی که در فازهای قبلی کالابرگ برای آنها فعال شده بود (حساب بانکی به نام سرپرست خانوار)، مجدداً شارژ خواهد شد. افرادی که تاکنون کالابرگ دریافت نمی‌کردند، اما خود را واجد شرایط می‌دانند، می‌توانند از طریق سامانه «حمایت» به آدرس hemayat.mcls.gov.ir درخواست بررسی و اضافه شدن به لیست مشمولان را ثبت کنند. فرآیند بررسی حدود ۳۰ روز طول می‌کشد. مبلغ یک میلیون تومان به ازای هر نفر است. یعنی اگر خانوار ۴ نفره باشد (پدر، مادر، ۲ فرزند)، جمعاً ۴ میلیون تومان اعتبار دریافت می‌کند (نه یک میلیون تومان برای کل خانوار). این یک تحول بزرگ در طراحی کالابرگ است و قدرت خرید خانوارها را به شدت افزایش می‌دهد. البته این مبلغ به صورت نقدی قابل برداشت نیست و صرفاً برای خرید کالاهای تعیین شده قابل استفاده می‌باشد.

تأثیر کالابرگ بر معیشت خانوارها و کنترل تورم

با افزایش مبلغ کالابرگ از ۳۰۰ هزار تومان (برای دهک‌های متوسط) به یک میلیون تومان به ازای هر نفر، قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد و متوسط به شدت افزایش پیدا می‌کند. حالا یک خانوار ۴ نفره، ماهانه ۴ میلیون تومان اعتبار برای خرید کالاهای اساسی و میوه و سبزیجات در اختیار دارد. این مبلغ، حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از هزینه سبد غذایی یک خانواده معمولی را پوشش می‌دهد. از نظر اقتصادی، کالابرگ یک انتقال نقدی شرطی است. برخلاف یارانه نقدی (که مردم می‌توانند هرطور بخواهند خرج کنند)، کالابرگ فقط برای خرید کالاهای اساسی قابل استفاده است. به همین دلیل، کارشناسان معتقدند که کالابرگ تورم‌زایی کمتری نسبت به یارانه نقدی دارد. چون مردم نمی‌توانند این پول را صرف کالاهای غیرضروری (که باعث افزایش تقاضا و تورم می‌شود) کنند. همچنین کالابرگ به رکود کسب‌وکارهای خرد (فروشگاه‌های مواد غذایی) کمک می‌کند. فروشگاه‌های طرف قرارداد، با مراجعه مشمولان، شاهد افزایش فروش هستند. این امر به چرخه اقتصادی کمک می‌کند. نکته منفی: احتمال افزایش قیمت کالاهای مشمول توسط فروشندگان نادرست وجود دارد (انتظار می‌رود سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان به شدت با این پدیده برخورد کند).

نحوه استفاده، استعلام و مهلت اعتبار

شهروندان مشمول برای استفاده از اعتبار کالابرگ، نیازی به همراه داشتن کارت خاصی ندارند. فقط کافی است هنگام خرید، «کد ملی سرپرست خانوار» را به فروشنده اعلام کنند. سپس فروشنده با وارد کردن کد ملی در پایانه فروش (کارتخوان)، موجودی اعتبار را مشاهده و مبلغ خرید را کسر می‌کند. لازم به ذکر است که خرید فقط از فروشگاه‌های طرف قرارداد امکان‌پذیر است. برای اطلاع از موجودی و تاریخ انقضای اعتبار، سه راه وجود دارد:

1. اپلیکیشن «شما» (ویژه کالابرگ الکترونیکی). نصب و فعال‌سازی با کد ملی و شماره تلفن همراه.
2. سامانه اینترنتی به آدرس hemayat.mcls.gov.ir (بخش «بررسی اعتبار کالابرگ»).
3. تماس با شماره تلفن ۰۲۱-۶۱۹۳ (سامانه پاسخگویی وزارت تعاون).

مهلت استفاده از اعتبار

از ۱۵ اردیبهشت تا ۳۱ خرداد ۱۴۰۵. پس از این تاریخ، اعتبار باقی مانده منقضی و به حساب دولت بازگردانده می‌شود. بنابراین، به شهروندان توصیه می‌شود که خرید خود را به روزهای آخر موکول نکنند (به دلیل احتمال ازدحام و ترافیک). همچنین در صورت مشاهده هرگونه تخلف (فروش کالا با قیمت بالاتر از قیمت سقف، امتناع از پذیرش کالابرگ، کیفیت پایین کالا)، می‌توانند با شماره ۱۲۴ (سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان) تماس گرفته و گزارش دهند.