آخرین جلسه دادگاه پژمان جمشیدی: بی‌گناهی جمشیدی ثابت شد؟!

آسیانیوز ایران؛ سرویس حقوقی:

آخرین جلسه رسیدگی به اتهام «تجاوز به عنف» پژمان جمشیدی، بازیگر سینما و تلویزیون، امروز (چهارشنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵) در دادگاه کیفری استان تهران برگزار شد. این پرونده که از ماه‌های گذشته جنجال‌های زیادی برانگیخته بود، وارد فاز نهایی خود شد. تیم وکلای پژمان جمشیدی پس از پایان جلسه، در جمع خبرنگاران ادعا کردند که «بی‌گناهی ایشان برای دادگاه احراز شده و نتیجه قطعی دادگاه تا ۱۵ روز دیگر اعلام می‌شود.» با این حال، هیچ مقام رسمی قضایی (قاضی پرونده یا سخنگوی قوه قضائیه) هنوز درباره نتیجه دادگاه و صحت این ادعا اظهار نظری نکرده است. جلسه امروز ساعت ۱۰ صبح آغاز شد و در آن شاهدان (شامل مادر شاکی، یک شاهد میانسال دیگر و...) در دادگاه شرکت کردند. اولین شاهد که خانمی میانسال بود در جلسه دادگاه گفت: «من دختر شاکی را با حال بدی به پزشکی قانونی رساندم و بیشتر از این دیگر اطلاعی ندارم.»

پس از پایان اظهارات شهود، نوبت به پژمان جمشیدی رسید. او در جایگاه قرار گرفت و گفت: «من قسم می‌خورم که هیچ کاری نکردم و اتهام را قبول ندارم. من با این دختر کاری نکردم و اصلا به او دست هم نزدم. به روح مادرم من کاری نکردم.» این لحن قاطعانه و قسم به روح مادر، نشان از دفاع جدی او از بی‌گناهی خود دارد. سپس وکلای پژمان جمشیدی در جایگاه قرار گرفتند و پس از خروج از دادگاه، ادله خود را در جمع خبرنگاران تشریح کردند. آنها ادعا کردند که ادله‌ای به دادگاه ارائه داده‌اند که بی‌گناهی موکل را ثابت می‌کند و تأکید کردند که «آثاری وجود ندارد که تجاوز را تأیید کند.» (مدارک پزشکی قانونی، فیلم دوربین‌های مداربسته، و شهادت شاهدان). در مقابل، شاکی (دختر جوان) پس از خروج از دادگاه، با چشمانی گریان به خبرنگاران گفت: «من به هیچ عنوان گذشت نمی‌کنم. من بدون وکیل در دادگاه حاضر شدم و با دست خالی دارم از خودم دفاع می‌کنم. چون ادله‌ای که دارم محکم است و همچنان از خودم دفاع می‌کنم.» عدم حضور وکیل از سوی شاکی (با توجه به اینکه او یک دختر جوان است) یک نکته قابل توجه و عجیب است.

مادر شاکی نیز بعد از جلسه دادگاه گفت: «یکی از شاهدان که خانم هم بود نکته‌ای را گفت که تا به حال اشاره نکرده بود و دختر من هم اشاره‌ای به آن نکرده بود و نکته مهمی بود. ما بر شکایت خود باقی هستیم. همچنان اتهام تجاوز به عنف به پژمان جمشیدی وارد شد و یکی از وکلایش به جای خودش دفاع کرد.» این جمله آخر (دفاع وکیل به جای موکل) از نظر حقوقی عادی است و جای تعجب ندارد. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات آخرین جلسه دادگاه، به تحلیل اظهارات طرفین، ادله ارائه شده و پیش‌بینی نتیجه نهایی پرونده می‌پردازیم.

ادله وکلای پژمان جمشیدی (ادعای بی‌گناهی)

وکلای پژمان جمشیدی پس از جلسه امروز، سه ادله اصلی را برای اثبات بی‌گناهی موکل خود مطرح کردند:

• یک. «نبود آثار تجاوز در معاینات پزشکی قانونی»

  طبق قانون مجازات اسلامی، اثبات تجاوز به عنف نیاز به «معاینه پزشکی قانونی» و احراز «آثار زخم، پارگی، خون‌آلودی» در ناحیه تناسلی یا سایر نقاط بدن شاکی دارد. وکلای پژمان ادعا کردند که پزشکی قانونی «آسیب متناسبی با ادعای تجاوز» پیدا نکرده است (یعنی هیچ اثری از زخم یا خونریزی نبوده). این یک ادله قوی برای دفاع است.

• دو. «فیلم دوربین‌های مداربسته»

  وکلای پژمان ادعا کردند که فیلم دوربین‌های اطراف محل وقوع حادثه (که زمان وقوع را نشان می‌دهد) پژمان را در حال ترک محل نشان می‌دهد، در حالی که شاکی در حالت عادی (بدون نشانه‌های ناراحتی یا آسیب) بوده است. (البته جزئیات فیلم محرمانه است و به رسانه‌ها ارائه نشده است).

• سه. «شهادت شاهدان»

  وکلای پژمان به شهادت یکی از شاهدان (که در دادگاه حاضر شد) اشاره کردند که گفته است: «من دختر شاکی را با حال بدی به پزشکی قانونی رساندم» (بدون آنکه مشخص کند این «حال بد» ناشی از تجاوز است یا عوامل دیگر). وکلای پژمان این شهادت را «دال بر عدم وجود رابطه جنسی اجباری» تفسیر کرده‌اند.

نکته مهم: تا زمانی که دادگاه رأی خود را اعلام نکند، هیچ‌یک از این ادله «قطعی» نیست.

دفاعیات پژمان جمشیدی (قسم به روح مادر و انکار قاطع)

در نظام حقوقی ایران، «سوگند» یکی از ادله اثبات دعوا است (ماده ۱۲۵۸ قانون مدنی). در جرایم سنگین مانند تجاوز به عنف (مجازات آن اعدام یا حبس طولانی است)، متهم می‌تواند با «سوگند» (قسم خوردن به نام خدا یا معاد) خود را تبرئه کند. البته سوگند زمانی معتبر است که متهم هیچ مدرک دیگری علیه خود نداشته باشد و شاکی نیز مدرک قطعی ارائه ندهد. جمشیدی در دادگاه گفت: «به روح مادرم قسم که هیچ کاری نکردم.» او نمی‌توانست به جای «خدا» به «روح مادر» سوگند یاد کند (چون سوگند باید به نام خدا باشد). اما این یک «قسم عرفی» بود و نه «سوگند شرعی». قاضی ممکن است این قسم را به عنوان اظهارات عادی (و نه سند معتبر) تلقی کند.

نکته دیگر: جمشیدی در دفاعیات خود جزئیات بیشتری ارائه نکرد (مثلاً اگر با شاکی رابطه داشته، آیا رضایت داشته؟) و صرفاً به انکار کلی اکتفا کرد. این یک استراتژی دفاعی پذیرفته شده است («اصل برائت»: تا خلافش ثابت نشود، متهم بی‌گناه است).

اظهارات شاکی و مادرش (اصرار بر شکایت و نبود وکیل)

شاکی که یک دختر جوان است، در دادگاه بدون وکیل حاضر شد. این موضوع از نظر حقوقی بسیار عجیب است. چرا؟ زیرا پیگیری یک پرونده سنگین (تجاوز به عنف) بدون وکیل متخصص، ریسک بزرگی است. شاکی ممکن است ناآگاهانه شهادت نادرست بدهد یا نتواند ادله خود را به درستی ارائه کند. شاکی گفت: «ادله‌ای که دارم محکم است.» اما نامی از آن ادله نبرد. شاید این ادله شامل «پیامک‌های تهدیدآمیز» (اگر وجود داشته)، یا «شهادت شاهدان دیگری» باشد. بدون ارائه مدرک، اظهارات شاکی «صرفاً ادعا» محسوب می‌شود. مادر شاکی نیز گفت: «یکی از شاهدان نکته‌ای را گفت که تا به حال اشاره نشده بود و دختر من هم اشاره‌ای به آن نکرده بود.» در دادگاه‌های کیفری، کشف یک حقیقت جدید توسط شاهد می‌تواند شهادت شاکی را زیر سوال ببرد (مثلاً اگر شاهد بگوید «دختر شاکی با رضایت وارد رابطه شده» در حالی که شاکی ادعای «اجبار» دارد). بنابراین، این اظهارات مادر شاکی نشان می‌دهد که پرونده پیچیده است.

نقش رسانه‌ها در قضاوت عمومی (سنگسار پیش از دادگاه!)

یکی از حاشیه‌های مهم این پرونده، نقش پررنگ رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در محکومیت پیش از موعد پژمان جمشیدی بود. بلافاصله پس از طرح شکایت، بسیاری از کاربران با استناد به «فرهنگ تجاوز» و «باور به گفته قربانی» (معروف به "#MeToo")، پژمان را «مذیب و تکرارشونده» معرفی کردند. این در حالی است که در حقوق ایران، «اصل برائت» (شما بی‌گناه هستید تا خلافش ثابت شود) یک اصل بنیادین است. دادگاه باید بی‌طرفانه حکم کند. وکلای پژمان به این نکته اشاره کردند که «هیئت منصفه» (در دادگاه‌های ایران، جرایم مطبوعاتی و سیاسی منصفه دارند. جرایم جنسی منصفه ندارند. پس اشاره درستی نیست). در هر صورت، قضاوت عمومی ممکن است بر رأی قاضی تأثیر بگذارد (حتی اگر ناخودآگاه). قاضی نیاز به شجاعت دارد تا اگر واقعاً بی‌گناهی پژمان احراز شد، با شهامت رأی «برائت» صادر کند و گرنه ممکن است به خاطر جو رسانه‌ای، حکم ناعادلانه صادر کند.

سناریوهای محتمل آینده (برائت، محکومیت، یا اعلام جرم جدید)

سه سناریو تا ۱۵ روز آینده (زمان اعلام رأی) قابل پیش‌بینی است:

1. سناریوی اول (برائت - تبرئه)

   دادگاه مدارک پزشکی قانونی و فیلم دوربین‌ها را برای اثبات جرم کافی نداند و قرار «برائت» صادر کند. در این صورت، پژمان جمشیدی آزاد خواهد شد (در حال حاضر با قرار وثیقه آزاد است؟ خبر دقیق نیست). اما شاکی می‌تواند به رأی اعتراض کند و پرونده به دیوان عالی کشور برود.

2. سناریوی دوم (محکومیت)

   دادگاه شهادت شاهدان (مادر شاکی و...) را کافی بداند و پژمان جمشیدی را به حبس و شلاق محکوم کند. در این صورت، وکلای پژمان به رأی اعتراض خواهند کرد و پرونده به دیوان عالی کشور می‌رود. روند اعتراض ۶ ماه تا یک سال طول می‌کشد.

3. سناریوی سوم (اشاره به اتهام جدید)

   مادر شاکی اشاره کرد که «شاهد نکته مهمی گفت». ممکن است این نکته مهم، منجر به «اعلام جرم جدید» علیه پژمان جمشیدی (مثلاً تهدید، اخاذی یا افترا) از سوی شاکی یا شخص دیگر شود. اگر این اتفاق بیفتد، پرونده جدید گشوده خواهد شد و باز هم جنجال‌ها ادامه می‌یابد. تا ۱۵ روز دیگر منتظر باشید.