آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
استاندار تهران پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ اعلام کرد که از روز شنبه ۱۹ اردیبهشت ماه، تمامی کارکنان وزارتخانهها، سازمانها و دستگاههای اجرایی مستقر در استان تهران به صورت «۱۰۰ درصدی» در محل کار خود حاضر شوند. این تصمیم بر اساس «بخشنامه سازمان امور اداری و استخدامی کشور» و با «هماهنگی معاون رئیسجمهور» برای عادیسازی تدریجی فعالیتهای اداری پس از ماهها تعطیلی و دورکاری اتخاذ شده است. از ابتدای جنگ (اسفند ۱۴۰۴) تاکنون، بسیاری از وزارتخانهها و دستگاههای اجرایی با حداقل نیرو (معمولاً ۳۰ تا ۵۰ درصد) و به صورت دورکاری فعالیت میکردند. دلیل این کاهش حضور، «ناامنی ناشی از حملات هوایی» و «کمبود سوخت و اختلال در حمل و نقل عمومی» بود. با گذشت بیش از دو ماه از جنگ، اکنون دولت به این نتیجه رسیده است که «شرایط تا حدی عادی شده است» و «نیاز به خدمات حضوری دستگاههای اجرایی» بیش از پیش احساس میشود.
استاندار تهران در بخشنامه خود تأکید کرده است که «تمامی کارکنان» (بدون استثنا) موظف به حضور فیزیکی در محل کار هستند. فقط افرادی که دارای «مشکلات پزشکی خاص» (با تأیید پزشک معتمد اداره) یا «دلایل موجه قهری» (مانند تخریب منزل مسکونی در اثر حملات هوایی) باشند، میتوانند از دورکاری استفاده کنند. همچنین «فعالیت آموزشی مدارس و دانشگاهها نیز طبق اعلام وزارتخانههای مربوطه ادامه خواهد یافت.» به عبارت دیگر، مدارس و دانشگاهها کماکان به صورت غیرحضوری (مجازی) یا ترکیبی (حضوری-مجازی) اداره خواهند شد. بازگشت به آموزش حضوری نیازمند مصوبه جداگانه ستاد ملی مدیریت بحران است. این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که نرخ حملات هوایی در تهران در دو هفته اخیر کاهش یافته است (از ۵ حمله در هفته اول اردیبهشت به ۱ حمله در هفته جاری). همچنین وضعیت مترو و اتوبوسها نسبتاً به حالت عادی بازگشته است. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات بخشنامه استاندار تهران، به تحلیل تأثیر این تصمیم بر ترافیک شهری، حمل و نقل عمومی، وضعیت دورکاری و حقوق کارکنان، و واکنش اتحادیههای صنفی میپردازیم.
جزئیات بخشنامه و دستگاههای مشمول (چه کسانی باید برگردند؟)
بخشنامه استاندار تهران خطاب به «تمامی وزارتخانهها، سازمانها، مؤسسات و شرکتهای دولتی، بانکها، شهرداری تهران و دستگاههای اجرایی مستقر در استان تهران» صادر شده است. مستثنیات:
-
نیروهای مسلح و دستگاههای امنیتی
این دستگاهها تابع بخشنامه جداگانه وزارت دفاع و ستاد کل نیروهای مسلح هستند و ممکن است همچنان با حداقل نیرو فعالیت کنند.
-
کارکنان دارای بیماری زمینهای شدید
کسانی که بیماری قلبی، تنفسی مزمن، نقص ایمنی یا سرطان دارند، باید گواهی از پزشک معتمد اداره ارائه دهند. تعداد این افراد حدود ۵-۱۰ درصد از کل کارکنان برآورد میشود.
-
ساعات کاری
از شنبه تا چهارشنبه (بر اساس روال قبل از جنگ) از ساعت ۷:۳۰ تا ۱۵:۳۰. ناهار در محل کار سرو نمیشود و کارکنان باید ناهار را به صورت بستهبندی از منزل بیاورند
تأثیر بر ترافیک و حمل و نقل عمومی (بازگشت به شلوغی عادی؟)
قبل از جنگ، تهران روزانه حدود ۴ میلیون سفر کاری (رفت و برگشت) داشت. با دورکاری، این عدد به ۱.۵ میلیون سفر کاهش یافت. اکنون با بازگشت کارکنان، انتظار میرود که ترافیک به ۳.۵ میلیون سفر (حدود ۸۷ درصد وضعیت قبل از جنگ) بازگردد.
چالشهای حمل و نقل عمومی
-
مترو
خطوط ۱ تا ۷ با ۷۰ درصد ظرفیت (به دلیل کمبود واگن و خرابیهای ناشی از جنگ) فعال هستند. پیشبینی میشود که در ساعات اوج (۷ تا ۹ صبح و ۴ تا ۶ عصر) شاهد ازدحام جمعیت باشیم.
-
اتوبوسهای BRT
تمام خطوط فعال هستند، اما به دلیل کاهش ۲۰ درصدی اتوبوسها (بسیاری از اتوبوسها برای حمل مجروحان به بیمارستانها اختصاص یافته بودند) شلوغی بیشتر از حد معمول خواهد بود.
-
تاکسیهای اینترنتی (اسنپ، تپسی)
قیمتها به دلیل افزایش تقاضا و نرخ بنزین (که به دلیل جنگ ۳۰۰ درصد افزایش یافته) احتمالاً ۵۰ درصد گرانتر میشود.
توصیه: کارکنان از حمل و نقل عمومی (مترو و بیآرتی) استفاده کنند و خودروی شخصی را در خانه بگذارند.
حقوق و مزایا (آیا کارکنان خسارت دیده از جنگ حقوق میگیرند؟)
سازمان اداری و استخدامی کشور در بخشنامه جداگانهای به دستگاههای اجرایی ابلاغ کرده است که «حقوق کارکنان به طور کامل و بدون نقصان پرداخت شود، حتی اگر به دلیل جنگ نتوانستهاند به محل کار حاضر شوند». اما نکات مهم:
-
حقوق فروردین و اردیبهشت
به صورت علیالحساب و بر اساس حکم سال ۱۴۰۴ پرداخت شده است. مابهالتفاوت افزایش حقوق (طبق قانون بودجه ۱۴۰۵) در خرداد ماه واریز خواهد شد.
-
حق اولاد و حق مسکن
این موارد کماکان به کارکنان متأهل و دارای فرزند تعلق میگیرد (مشروط به ارائه مدارک).
-
بیمه و بازنشستگی
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که «دورکاری تأثیری در سابقه بیمه ندارد» و روزهای تعطیلی ناشی از جنگ به عنوان «مرخصی استعلاجی با حقوق» محسوب میشود.
اگر کارمندی به دلیل تخریب منزل مسکونی (در اثر حملات هوایی) نتواند در محل کار حاضر شود، باید مدارک (تصاویر، گزارش کمیته امداد، گواهی شهرداری) را به اداره منابع انسانی ارائه دهد. در این صورت، او میتواند حداکثر به مدت ۳ ماه از «دورکاری اجباری» استفاده کند (با حقوق کامل).
واکنش اتحادیههای صنفی (موافقان و مخالفان)
اتحادیههای صنفی کارکنان دولت (مانند کانون بازنشستگان، انجمن صنفی کارمندان وزارت کشور و...) واکنشهای متفاوتی نشان دادهاند.
-
موافقان (اکثریت)
آن ها معتقدند که «دورکاری طولانی مدت باعث کاهش بهرهوری و افزایش انزوا شده است.» بسیاری از فرآیندهای اداری (مثل صدور مجوزها، تنظیم قراردادها و...) به دلیل عدم حضور فیزیکی کارمند دچار اختلال شده است. بازگشت به کار حضوری میتواند به بهبود خدمات عمومی کمک کند.
-
مخالفان (اقلیت)
آن ها از «عدم رعایت فاصله اجتماعی» و «خطر ابتلا به بیماریهای تنفسی (با توجه به وضعیت هوای آلوده تهران)» ابراز نگرانی کردهاند. همچنین نگران ازدحام در مترو و اتوبوسها و عدم رعایت پروتکلهای بهداشتی (ضدعفونی سطوح، فاصله گذاری) هستند.
اتحادیهها در نامهای به رئیسجمهور خواستار «استفاده از سیستم نوبتبندی» (۵۰ درصد حضوری، ۵۰ درصد دورکار) و «تمدید دورکاری برای کارکنان دارای فرزند زیر ۶ سال و مادران باردار» شدهاند. استاندار تهران قول داده است که این موارد را در جلسه بعدی شورای اداری بررسی کند.
تأثیر بر آموزش (چرا مدارس و دانشگاهها باز نمیگردند؟)
بر خلاف ادارات، «مدارس و دانشگاهها» همچنان به صورت غیرحضوری یا ترکیبی اداره میشوند. دلیل این تفاوت چیست؟
-
جمعیت بالا و عدم امکان فاصله گذاری اجتماعی
در مدارس (با ۳۰ دانشآموز در کلاس) و دانشگاهها (با ۵۰ تا ۱۰۰ دانشجو در کلاس) رعایت فاصله ۱.۵ متری تقریباً غیرممکن است.
-
کمبود فضای فیزیکی ایمن
بسیاری از مدارس و دانشگاهها در تهران فاقد «پناهگاه زیرزمینی» یا راههای خروج اضطراری هستند. در صورت وقوع حمله هوایی، احتمال تلفات جانی بالا میرود.
-
نابرابری دسترسی به اینترنت
در حالی که وزارت علوم برای اساتید و دانشجویان دکتری اینترنت بینالملل بازگشایی کرده است، دانشآموزان مدارس عادی هنوز به اینترنت پایدار دسترسی ندارند. بنابراین برگزاری کلاسهای حضوری، عدالت آموزشی را نقض میکند.
وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده است که «امتحانات نهایی پایه دوازدهم» به صورت حضوری (با رعایت پروتکلهای سختگیرانه) برگزار خواهد شد. اما کلاسهای آموزشی تا پایان سال تحصیلی (تیر ۱۴۰۵) به صورت مجازی باقی میماند. دانشگاهها نیز پس از عادی شدن کامل شرایط (احتمالاً مهر ۱۴۰۵) به آموزش حضوری بازمیگردند.