آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر امروز خبر خوشی برای مستمریبگیران خود اعلام کرد. مدیرعامل این صندوق گفت: «حقوق مستمریبگیران این صندوق در سال جاری ۳۰ درصد افزایش یافت.» این افزایش حقوق در حالی اعمال میشود که نرخ تورم نقطه به نقطه در فروردین ۱۴۰۵ به ۷۳.۵ درصد رسیده است. اگرچه ۳۰ درصد افزایش از تورم واقعی کمتر است، اما گامی مثبت در جهت جبران کاهش قدرت خرید بازنشستگان روستایی محسوب میشود. صندوق بیمه کشاورزان، روستاییان و عشایر یکی از صندوقهای بیمه اجتماعی کشور است که حدود ۱.۵ میلیون نفر تحت پوشش آن هستند. این صندوق عمدتاً به افرادی خدمت میدهد که در مناطق روستایی و عشایری زندگی میکنند و شغل اصلی آنها کشاورزی، دامداری و مشاغل مرتبط است.
سیدحسن موسوینژاد، مدیرعامل صندوق بیمه کشاورزان، گفت: «با تلاش و پیگیریهای صورت گرفته، مرحله اول طرح متناسبسازی حقوق بازنشستگان را با همکاری سازمان برنامه و بودجه و پس از تأمین اعتبارات لازم، در نیمه اول سال اجرا خواهیم کرد.» «متناسبسازی حقوق بازنشستگان» به معنای نزدیک کردن حقوق بازنشستگان به حقوق کارگران و کارمندان شاغل در همان رده است. این طرح سالها بود که در مجلس و دولت مطرح بود، اما به دلیل نبود منابع مالی به تعویق افتاده بود. مدیرعامل صندوق بیمه کشاورزان تأکید کرد: «هر مقدار اعتباری که تخصیص یابد، مبنای عملیاتی قرار خواهد گرفت و ما تلاش میکنیم تا حقوق بازنشستگان روستایی را به سطح مناسبی برسانیم.» در سالهای اخیر، به دلیل تورم بالا و افزایش هزینههای زندگی، بسیاری از بازنشستگان روستایی در تأمین نیازهای اولیه (خوراک، درمان، مسکن) دچار مشکل شده بودند. این افزایش حقوق میتواند بخشی از این فشارها را کاهش دهد. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات افزایش ۳۰ درصدی حقوق مستمریبگیران روستایی، به تحلیل تأثیر آن بر معیشت این قشر، برنامههای آینده صندوق و چالشهای پیش روی متناسبسازی حقوق بازنشستگان میپردازیم.
جزئیات افزایش ۳۰ درصدی حقوق مستمریبگیران
بر اساس اعلام مدیرعامل صندوق بیمه کشاورزان، روستاییان و عشایر، حقوق مستمریبگیران این صندوق در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل ۳۰ درصد افزایش یافته است. این افزایش شامل کلیه بازنشستگان، از کارافتادگان و وظیفه بگیران (وراث) میشود.
-
نحوه اعمال افزایش
حقوق فروردین و اردیبهشت بر اساس احکام سال ۱۴۰۴ (قدیم) به صورت علیالحساب پرداخت شده است. مابهالتفاوت این دو ماه (به دلیل افزایش ۳۰ درصدی) به همراه حقوق خرداد (که با احکام جدید محاسبه میشود) در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ به حساب مستمریبگیران واریز خواهد شد.
-
حداقل حقوق مستمریبگیران روستایی
قبل از افزایش، حداقل حقوق ماهانه حدود ۸.۵ میلیون تومان بود. با افزایش ۳۰ درصدی، این رقم به حدود ۱۱ میلیون تومان رسیده است. حداکثر حقوق نیز (برای افرادی که بیشترین سابقه پرداخت حق بیمه را دارند) به حدود ۳۰ میلیون تومان افزایش یافته است. البته میانگین حقوق مستمریبگیران حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان است.
حقوق فعلی در مقایسه با تورم (آیا کافی است؟)
نرخ تورم نقطه به نقطه در فروردین ۱۴۰۵ برابر ۷۳.۵ درصد بود. یعنی اگر یک مستمریبگیر روستایی سال قبل ۱۰ میلیون تومان حقوق میگرفت، برای حفظ قدرت خرید خود در اردیبهشت ۱۴۰۵ باید ۱۷.۳۵ میلیون تومان دریافت کند. اما با افزایش ۳۰ درصدی، حقوق او به ۱۳ میلیون تومان رسیده است. این یعنی «کاهش ۲۵ درصدی قدرت خرید» نسبت به سال قبل (۱۷.۳۵ - ۱۳ = ۴.۳۵ میلیون تومان کمتر). با این حال، این وضعیت برای مستمریبگیران روستایی بهتر از سایر بازنشستگان (مثلاً تأمین اجتماعی) نیست. نقد کارشناسان این است که افزایش حقوق باید با نرخ تورم (حداقل ۵۰ تا ۷۰ درصد) هماهنگ باشد. اما محدودیت منابع مالی صندوق (به دلیل عدم وصول حق بیمه از کشاورزان و دولت) مانع از افزایش بیشتر شده است. به عنوان راهکار جبرانی، صندوق بیمه کشاورزان قول داده است که از نیمه دوم سال، در صورت بهبود منابع، «پاداش افزایش زندگی» (مبلغ ثابت ۱ تا ۲ میلیون تومان) به مستمریبگیران کمدرآمد پرداخت کند. جزئیات آن متعاقباً اعلام خواهد شد.
طرح متناسبسازی حقوق بازنشستگان (مرحله اول در نیمه اول سال)
یکی از مهمترین وعدههای دولت و مجلس، «متناسبسازی حقوق بازنشستگان» بود. این طرح به این معناست که حقوق بازنشستگان باید به حداقل ۸۰ درصد حقوق کارگران و کارمندان شاغل در همان رده برسد. به عنوان مثال، اگر یک کارگر ساده روستایی در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۲ میلیون تومان حقوق میگیرد، حقوق بازنشسته روستایی (با ۳۰ سال سابقه) باید حدود ۱۷.۶ میلیون تومان باشد (۸۰ درصد). اما در حال حاضر، همین بازنشسته حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان دریافت میکند. مرحله اول متناسبسازی که قرار است در نیمه اول سال ۱۴۰۵ اجرا شود، شامل دو بخش است:
۱. افزایش ۳۰ درصدی (که اعمال شد).
۲. اضافه کردن «مبلغ ثابت» به حقوق (حدود ۱ تا ۳ میلیون تومان) برای جبران بخشی از اختلاف. این مبلغ بستگی به اعتبار تخصیص یافته از سازمان برنامه و بودجه دارد.
مدیرعامل صندوق تأکید کرده است: «هر مقدار اعتباری که تخصیص یابد، مبنای عملیاتی قرار خواهد گرفت.» یعنی اگر دولت بتواند منابع کافی اختصاص دهد، متناسبسازی کاملتر انجام میشود. اما اگر منابع محدود باشد، فقط بخش کوچکی از وعدهها محقق خواهد شد.
چالشهای مالی صندوق بیمه کشاورزان (منابع و مصارف)
صندوق بیمه کشاورزان، روستاییان و عشایر با دو چالش اساسی مواجه است:
- چالش اول: «عدم پرداخت حق بیمه توسط بیمهشدگان» بسیاری از کشاورزان و روستاییان به دلیل فقر و شرایط سخت اقتصادی، توان پرداخت حق بیمه ماهانه (حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان) را ندارند. در نتیجه، صندوق با کسری منابع مواجه است.
- چالش دوم: «سهم پایین دولت در تأمین منابع» طبق قانون، دولت موظف است هر ساله مبلغی را به عنوان «کمک حمایتی» به صندوق واریز کند. اما در سالهای اخیر، به دلیل کسری بودجه و جنگ، این مبالغ به موقع و کامل پرداخت نشده است. به عنوان نمونه، در سال ۱۴۰۴، دولت تنها ۴۰ درصد از تعهد خود را عملی کرد.
برای جبران این کسری، صندوق مجبور است از «ذخایر احتیاطی» خود استفاده کند. اگر این روند ادامه یابد، صندوق ظرف ۲ تا ۳ سال آینده با ورشکستگی مواجه خواهد شد. کارشناسان پیشنهاد میدهند که دولت یا باید سهم خود را افزایش دهد، یا حق بیمه را (برای کسانی که توانایی دارند) اجباری کند.
توصیه به مستمریبگیران و نحوه پیگیری اعتراضات
مستمریبگیران روستایی و عشایر که در مورد میزان افزایش حقوق خود سوال یا اعتراض دارند، میتوانند از طریق راههای زیر اقدام کنند:
۱. مراجعه به سامانه «سِبــا» (سامانه بیمه کشاورزان): به آدرس saba.roostabime.ir وارد شوید. با وارد کردن کد ملی و شماره تلفن همراه، میتوانید فیش حقوقی جدید (حاوی جزئیات افزایش ۳۰ درصدی) را مشاهده کنید.
۲. تماس با شماره تلفن ۰۲۱-۸۸۹۶ (پشتیبانی صندوق بیمه کشاورزان): این شماره در روزهای کاری (شنبه تا چهارشنبه) از ساعت ۸ صبح تا ۴ بعدازظهر پاسخگو است.
۳. مراجعه حضوری به شعب صندوق در مراکز شهرستانها: فهرست آدرس شعب در سایت صندوق موجود است. حتماً از قبل وقت بگیرید (به دلیل ازدحام).
نکته مهم
اگر حقوق شما در خرداد ۱۴۰۵ با افزایش ۳۰ درصدی محاسبه نشده بود (مثلاً فقط ۲۰ درصد افزایش یافته بود)، میتوانید «اعتراض خود» را از طریق سامانه «سِبــا» ثبت کنید. کارشناسان ظرف ۳۰ روز پاسخ میدهند. همچنین، مستمریبگیرانی که به دلیل عدم پرداخت حق بیمه (در زمان اشتغال) از دریافت مستمری محروم شدهاند، میتوانند با مراجعه به شعب صندوق، درخواست «تقسیط بدهی» بدهند. با پرداخت اقساط ماهانه (که از مستمری آنها کسر میشود)، پس از ۶ ماه، مستمری آنها برقرار میشود.