آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
وزیر آموزش و پرورش امروز (شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵) در بخشنامه جدید خود، «نحوه برگزاری امتحانات غیرنهایی دانشآموزان» را برای پایههای هفتم تا دهم اعلام کرد و گفت که این امتحانات «با اولویت حضوری» برگزار میشود. دکتر علیرضا کاظمی تأکید کرد که «ارزشیابی در درسهای داخلی و غیرنهایی نوبت دوم، با مجوز شورای تأمین استان/منطقه، با اولویت حضوری و رعایت اصل پراکندگی دانشآموزان و عدم تلاقی و تجمیع پایهها برگزار شود.» به عبارت دیگر، امتحانات دروس غیرنهایی (که در سابقه تحصیلی (معدل) برای کنکور تأثیر ندارند) در پایههای هفتم تا دهم، در صورت تأیید شورای تأمین استان (که بالاترین نهاد امنیتی در استان است)، به صورت «حضوری» و با رعایت فاصله اجتماعی برگزار میشود. اما اگر شورای تأمین استان به دلیل «شرایط جنگی، ناامنی، یا شیوع بیماری» با برگزاری حضوری موافقت نکند، «ارزشیابی به صورت «غیرحضوری» و براساس مستندات عملکرد تحصیلی دانشآموزان خواهد بود.»
دروس «غیرنهایی» شامل تمام دروس پایههای هفتم، هشتم، نهم و دهم است که جزو دروس «نهایی» (مشخص شده توسط سازمان سنجش) نیستند. به عنوان مثال، در پایه دهم، دروس عمومی مانند «تاریخ، جغرافیا، جامعهشناسی، سلامت و بهداشت، هنر، تفکر و سواد رسانهای» غیرنهایی محسوب میشوند. وزیر آموزش و پرورش تأکید کرد که «در ارزشیابی غیرحضوری، ملاک نمره، «مستندات عملکرد تحصیلی» است. یعنی معلمان با استفاده از «تکالیف ارسالی، پروژهها، آزمونهای کوتاه آنلاین (کوییز) و مشارکت در کلاسهای مجازی» نمره دانشآموز را تعیین میکنند. این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم (که در سابقه تحصیلی برای کنکور تأثیر دارند) قبلاً به صورت «حضوری اجباری» اعلام شده بود (منوط به مجوز شورای تأمین). اما برای پایههای پایینتر (هفتم تا دهم)، انعطاف بیشتری در نظر گرفته شده است. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات بخشنامه وزیر آموزش و پرورش، به تشریح تفاوت امتحانات غیرنهایی و نهایی، نحوه ارزشیابی غیرحضوری، نقش شورای تأمین استان، و پاسخ به سوالات متداول دانشآموزان و والدین میپردازیم.
تفاوت امتحانات نهایی و غیرنهایی (تأثیر بر کنکور و معدل)
برای درک این بخشنامه، ابتدا باید تفاوت دو نوع امتحان را دانست:
-
امتحانات نهایی (پایههای یازدهم و دوازدهم)
این دروس توسط وزارت آموزش و پرورش به عنوان «دروس نهایی» اعلام شدهاند (حدود ۱۵ تا ۲۰ درس در هر پایه). نمرات این دروس در «سابقه تحصیلی» محاسبه میشود که ۴۰ درصد از نمره نهایی کنکور سراسری را تشکیل میدهد. به همین دلیل، برگزاری حضوری این امتحانات «اجباری» است (با رعایت پروتکلهای امنیتی). زمان برگزاری: از ۹ خرداد ۱۴۰۵.
-
امتحانات غیرنهایی (پایههای هفتم تا دهم)
این دروس در سابقه تحصیلی برای کنکور تأثیر ندارند (فقط برای قبولی در پایه بالاتر و صدور گواهینامه تحصیلی اهمیت دارند). بنابراین، انعطاف بیشتری در نحوه برگزاری آنها وجود دارد. زمان برگزاری: از ۲۰ خرداد ۱۴۰۵.
وزیر آموزش و پرورش در بخشنامه خود تأکید کرده است که «حتی برای امتحانات غیرنهایی، اولویت با برگزاری حضوری است» (به دلیل جلوگیری از تقلب و حفظ اعتبار نمرات). اما به دلیل اهمیت کمتر این دروس، شورای تأمین استان میتواند بنا به شرایط (مثلاً آلودگی هوا، بارش شدید، ناامنی) مجوز برگزاری غیرحضوری صادر کند.
نقش شورای تأمین استان (مرجع تصمیمگیری نهایی)
شورای تأمین استان (متشکل از استاندار، رئیس کل دادگستری، فرمانده انتظامی، رئیس سازمان اطلاعات، مدیرکل آموزش و پرورش و رئیس دانشگاه علوم پزشکی) بالاترین نهاد تصمیمگیری در مسائل امنیتی و بهداشتی استان است. در مورد برگزاری امتحانات، این شورا «ذیصلاحیت نهایی» را دارد. بر اساس دستورالعمل جدید، شورای تأمین استان سه گزینه پیش رو دارد:
- گزینه اول: «برگزاری حضوری کامل» اگر شرایط استان عادی باشد (کاهش حملات هوایی، عدم شیوع بیماری، عادی بودن ترافیک)، شورا مجوز حضوری صادر میکند. در این حالت، حوزههای امتحانی در سالنهای سرپوشیده بزرگ (سالنهای ورزشی، مساجد بزرگ) با رعایت فاصله ۱.۵ متری بین دانشآموزان دایر میشوند.
- گزینه دوم: «برگزاری ترکیبی (حضوری و غیرحضوری)» اگر شرایط استان «نسبتاً ناامن» باشد (مثلاً حملات هوایی محدود، یا شیوع کم بیماری)، شورا میتواند تصمیم بگیرد که فقط دانشآموزان ساکن در مناطق امن، حضوری و بقیه غیرحضوری امتحان بدهند. همچنین دروس اصلی (مثل ریاضی، علوم، زبان انگلیسی) حضوری و دروس فرعی (مثل هنر، تفکر و سواد رسانهای) غیرحضوری برگزار شوند.
- گزینه سوم: «برگزاری غیرحضوری کامل» اگر استان در وضعیت قرمز (جنگ شدید، شیوع بالای بیماری) باشد، شورا مجوز غیرحضوری صادر میکند. در این حالت، نمره دانشآموزان بر اساس «مستندات عملکرد تحصیلی» تعیین میشود. استاندار تهران روز گذشته اعلام کرد که «شرایط تهران عادی است و امتحانات حضوری برگزار خواهد شد» (البته با رعایت فاصله اجتماعی).
ارزشیابی غیرحضوری (مستندات عملکرد تحصیلی)
در صورت برگزاری غیرحضوری امتحانات (گزینه سوم)، معلمان موظفند نمره دانشآموزان را بر اساس «مستندات عملکرد» تعیین کنند. این مستندات عبارتند از:
۱. تکالیف ارسالی (Homeworks)
هر دانشآموز باید حداقل ۵ تکلیف در هر درس (در طول سال تحصیلی) ارسال کرده باشد. نمره هر تکلیف بین ۰ تا ۲۰ است. میانگین تکالیف، ۳۰ درصد نمره نهایی را تشکیل میدهد.
۲. پروژهها
هر دانشآموز باید حداقل یک پروژه در هر نیم سال (در مجموع دو پروژه) ارائه دهد. موضوع پروژه توسط معلم و دانشآموز توافق میشود. نمره پروژه ۴۰ درصد نمره نهایی را تشکیل میدهد.
۳. آزمونهای کوتاه آنلاین (Quizzes)
معلمان میتوانند در طول سال، بدون اطلاع قبلی، آزمونهای ۱۰ تا ۱۵ دقیقهای (تستی) از طریق «شبکه شاد» برگزار کنند. نمره آزمونهای کوتاه ۲۰ درصد نمره نهایی را تشکیل میدهد.
۴. مشارکت در کلاسهای مجازی
حضور فعال در کلاسهای شاد (پرسش و پاسخ، ارائه نظرات) و تماشای ویدئوهای آموزشی «مدرسه تلویزیونی» نیز ۱۰ درصد نمره را به خود اختصاص میدهد.
وزیر آموزش و پرورش تأکید کرده است که «مدارس حق ندارند نمره ۲۰ را به همه دانشآموزان بدهند» و «ارزشیابی باید واقعی و مبتنی بر مستندات باشد». در صورت بروز تخلف (مثل نمره دادن بدون مدرک)، مدیر مدرسه به هیأت تخلفات اداری معرفی میشود.
پراکندگی دانشآموزان و عدم تلاقی پایهها (برای برگزاری حضوری)
یکی از نکات مهم بخشنامه، تأکید بر «رعایت اصل پراکندگی دانشآموزان و عدم تلاقی و تجمیع پایهها» است. این بدان معناست که در حوزههای امتحانی حضوری، نباید دانشآموزان چند پایه تحصیلی (مثلاً هفتم، هشتم و نهم) همزمان در یک سالن جمع شوند.
راهکارهای پیشنهادی برای جلوگیری از ازدحام
- حوزههای امتحانی مجزا: هر پایه در یک سالن جداگانه امتحان بدهد.
- زمانبندی متفاوت: امتحانات پایه هفتم در شیفت صبح (۸ تا ۱۱)، پایه هشتم در شیفت ظهر (۱۱ تا ۱۴) و پایه نهم در شیفت عصر (۱۴ تا ۱۷) برگزار شود.
- حوزههای متعدد: مدارس بزرگ (با بیش از ۵۰۰ دانشآموز) میتوانند از «حوزههای فرعی» (مثلاً مسجد محله، حسینیه، فرهنگسرا) نیز استفاده کنند.
مدیرکل آموزش و پرورش تهران گفته است که «برای جلوگیری از تراکم، امتحانات در ۳۰۰ حوزه (به جای ۵۰ حوزه سال قبل) برگزار میشود» و «از همه ظرفیت سالنهای ورزشی سرپوشیده استفاده خواهد شد.»
توصیه به دانشآموزان و والدین (آمادگی برای هر دو سناریو)
با توجه به اینکه تصمیم نهایی شورای تأمین استان ممکن است در «دو هفته قبل از امتحانات» تغییر کند، به دانشآموزان و والدین توصیه می شود:
۱. خود را برای هر دو سناریو آماده کنید: حتی اگر فعلاً استان شما وضعیت عادی دارد، ممکن است به دلیل حملات هوایی یا شیوع بیماری، امتحانات غیرحضوری شود. بنابراین، کلیه تکالیف و پروژههای خود را (به صورت فایل) ذخیره کنید تا در صورت نیاز ارائه دهید.
۲. در کلاسهای مجازی شرکت کنید: حتی اگر حضوری باشید، نمره مشارکت در کلاسهای شاد و تماشای مدرسه تلویزیونی همچنان در کارنامه شما درج میشود (و برای قبولی در پایه بالاتر اهمیت دارد). از این فرصت غافل نشوید.
۳. ارتباط با معلم را حفظ کنید: از طریق سامانه «شاد» یا تماس تلفنی، با معلم خود در ارتباط باشید. اگر مشکلی (مثل قطع اینترنت) دارید، فوراً اطلاع دهید تا راهکار جایگزین (مثل ارسال تکالیف به صورت کاغذی) در نظر گرفته شود.
۴. سلامت خود را جدی بگیرید: اگر علائم بیماری (تب، سرفه، ضعف) دارید، به هیچ عنوان در امتحانات حضوری شرکت نکنید. از طریق مدرسه درخواست «امتحان غیرحضوری» بدهید. هیچ نمرهای ارزش به خطر انداختن سلامتی را ندارد.
در پایان، برای همه دانشآموزان آرزوی موفقیت در امتحانات داریم.
امیدواریم که با عادی شدن اوضاع، شاهد بازگشت کامل به آموزش حضوری در سال تحصیلی آینده باشیم.