امتحانات دانشگاه آزاد مجازی برگزار می‌شود

آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی امروز (شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵) در نشست خبری خود با خبرنگاران، آخرین وضعیت برگزاری امتحانات پایان ترم این دانشگاه را اعلام کرد و گفت: «امتحانات دانشگاه آزاد در شرایط فعلی به‌صورت مجازی برگزار می‌شود.» وی تأکید کرد که «تعیین وضعیت حضوری یا مجازی بودن امتحانات بر عهده شورای عالی امنیت ملی کشور است.» به عبارت دیگر، دانشگاه آزاد به تنهایی نمی‌تواند در این مورد تصمیم بگیرد و تابع مصوبات بالادستی است. در حال حاضر مبنا، برگزاری مجازی امتحانات است. اگر شورا تصمیم دیگری اتخاذ کند، به‌سرعت اجرا خواهد شد.» این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که وزارت علوم هفته گذشته از احتمال حضوری شدن امتحانات برخی دانشجویان (به ویژه مقاطع دکتری و کارشناسی ارشد) خبر داده بود. دلیل اصلی برگزاری مجازی امتحانات، «ادامه شرایط جنگی و ناامنی در برخی استان‌ها» و همچنین «قطع اینترنت بین‌الملل و اختلال در اینترنت داخلی» عنوان شده است. دانشگاه آزاد با بیش از ۱.۵ میلیون دانشجو در سراسر کشور، توانایی برگزاری امتحانات حضوری متمرکز را ندارد.

او در ادامه به «زیرساخت‌های فنی» دانشگاه آزاد برای برگزاری امتحانات مجازی اشاره کرد و گفت: «سامانه «مدآموز» (سامانه آموزش مجازی دانشگاه آزاد) قابلیت برگزاری آزمون‌های آنلاین با نظارت هوشمند (Proctoring) را دارد. تاکنون ۲۵۰ هزار دانشجو در این سامانه ثبت‌نام کرده‌اند. با این حال، نگرانی‌هایی درباره «تقلب در آزمون‌های مجازی» و «عدم دسترسی عادلانه دانشجویان به اینترنت پایدار» وجود دارد. رئیس دانشگاه آزاد در پاسخ به این نگرانی‌ها گفت: «برای دانشجویان ساکن مناطق محروم و روستایی، «بسته‌های کمک آموزشی آفلاین» (فلش مموری حاوی فیلم کلاس‌ها و نمونه سوالات) ارسال شده است. همچنین مراکز مشاوره دانشگاه آزاد به صورت شبانه‌روزی فعال هستند.»

وی همچنین از «تشکیل کمیته ویژه بررسی وضعیت دانشجویان مناطق جنگی» خبر داد و گفت: «دانشجویانی که به دلیل جنگ (تخریب منزل، آوارگی، یا مصدومیت) قادر به شرکت در امتحانات مجازی نیستند، می‌توانند با ارائه مدارک، درخواست «تعویق امتحانات به شهریور» بدهند. نمرات آنها «حذف» نمی‌شود و فرصت جبران خواهند داشت.» در این گزارش، ضمن مرور جزئیات اظهارات رئیس دانشگاه آزاد، به تحلیل علت برگزاری مجازی امتحانات، نحوه ثبت‌نام در سامانه مدآموز، پروتکل‌های ضد تقلب، شرایط دانشجویان مناطق جنگی و پاسخ به سوالات متداول دانشجویان می‌پردازیم.

چرا امتحانات مجازی برگزار می‌شود؟ (دلایل امنیتی و فنی)

سه دلیل اصلی برای برگزاری مجازی امتحانات دانشگاه آزاد وجود دارد:

• دلیل اول (امنیتی)

  ادامه احتمالی «جنگ و حملات هوایی؛ برگزاری امتحانات حضوری در این مناطق، ریسک تلفات جانی بالایی دارد. شورای عالی امنیت ملی هنوز مجوز حضوری شدن امتحانات را صادر نکرده است.

• دلیل دوم (زیرساختی)

  «قطع اینترنت بین‌الملل و اختلال در اینترنت داخلی» در برخی استان‌ها (به ویژه سیستان و بلوچستان، کردستان، آذربایجان غربی). اگرچه دانشگاه آزاد سامانه ای را راه‌اندازی کرده است، اما برای دانشجویان ساکن در مناطقی که اینترنت قطع است، امکان اتصال پایدار وجود ندارد. برگزاری مجازی (با نرم‌افزارهای نظارت آنلاین) برای این گروه عملاً غیرممکن است.

• دلیل سوم (عدالت آموزشی)

  «عدم دسترسی عادلانه دانشجویان به اینترنت پرسرعت و رایانه شخصی.» حدود ۲۰ درصد از دانشجویان دانشگاه آزاد (عمدتاً ساکن مناطق روستایی و محروم) به اینترنت پایدار دسترسی ندارند. برگزاری حضوری امتحانات (در حالی که آموزش مجازی بوده) این دانشجویان را با مشکل مواجه می‌کند.

رئیس دانشگاه آزاد تأکید کرده است که «تا زمانی که شورای عالی امنیت ملی وضعیت را عادی اعلام نکند، امتحانات به صورت مجازی برگزار می‌شود.»

نحوه برگزاری امتحانات مجازی

دانشگاه آزاد برای برگزاری امتحانات مجازی از «سامانه معینی استفاده می‌کند. این سامانه قابلیت‌های زیر را دارد:

۱. تنظیم زمان امتحان (Time-limited): اساتید می‌توانند زمان امتحان را مشخص کنند (مثلاً ۹۰ دقیقه). پس از اتمام زمان، سامانه به طور خودکار پاسخ‌ها را ذخیره می‌کند.

۲. نظارت هوشمند (AI Proctoring): سامانه از «وب‌کم دانشجو» فیلم ضبط می‌کند و حرکات چشم، دست و صدا را تحلیل می‌کند. در صورت تشخیص تقلب (مثلاً نگاه به گوشی موبایل، صحبت با شخص دیگر، جابجایی مکرر) به استاد اخطار می‌دهد. نمره دانشجو در صورت تکرار تقلب «صفر» می‌شود.

۳. سوالات تصادفی (Randomized Questions): هر دانشجو سوالات متفاوتی (از یک بانک سوالات بزرگ) دریافت می‌کند. این کار احتمال تقلب را کاهش می‌دهد.

۴. مرورگر امن (Secure Browser): دانشجو نمی‌تواند در حین امتحان، تب مرورگر را عوض کند یا برنامه دیگری باز کند.

نکته منفی: نرم‌افزار Proctor نیاز به «وب‌کم با کیفیت» و «اینترنت با سرعت حداقل ۵ مگابیت» دارد. دانشجویانی که این امکانات را ندارند، باید از «مراکز امتحانی مجازی» (کتابخانه‌های دانشگاه، کافی نت‌های منتخب) استفاده کنند.

نحوه اعتراض به نمرات و درخواست بازبینی

اگر دانشجویی به نمره امتحان مجازی خود اعتراض دارد، می‌تواند ظرف «۴۸ ساعت پس از اعلام نتیجه» درخواست بازبینی دهد. مراحل:

۱. ورود به سامانه

۲. انتخاب بخش «اعتراض به نمرات» و انتخاب درس مورد نظر.

۳. بارگذاری «مستندات» (اسکرین شات از پاسخ‌های خود، فیلم ذخیره شده از وب‌کم در حین امتحان، یا توضیح مشکل فنی مانند قطع اینترنت).

نکته مهم: فقط یک بار اعتراض مجاز است. نتیجه اعتراض ظرف ۷ روز کاری اعلام می‌شود و «قطعی» است (قابل اعتراض مجدد نیست).

توصیه به دانشجویان برای شرکت در امتحانات مجازی (از آمادگی فنی تا روحی روانی)

به دانشجویان دانشگاه آزاد توصیه می‌شود:

۱. از یک هفته قبل، وب‌کم و میکروفون خود را تست کنید. مطمئن شوید که تصویر واضح است و صدا ضبط می‌شود. اگر وب‌کم ندارید، از گوشی موبایل خود (به عنوان وب‌کم) استفاده کنید (نصب نرم‌افزار DroidCam).

۲. محل ساکت و بدون مزاحم انتخاب کنید. به خانواده خود اطلاع دهید که در زمان امتحان، مزاحم شما نشوند (در را ببندید). صدای تلویزیون، اذان، و صدای بچه‌ها را حذف کنید.

۳. اینترنت خود را با کابل (LAN) وصل کنید (نه وای فای). وای فای ناپایدارتر است و احتمال قطعی دارد. یک «مودم همراه» (به عنوان پشتیبان) نیز آماده داشته باشید.

۴. قبل از شروع، «حالت پرواز» گوشی خود را فعال کنید (تا تماس ورودی مزاحمتان نشود). گوشی را در جای دیگری (نه روی میز) قرار دهید تا مظنون به تقلب نشوید.

۵. در صورت بروز مشکل فنی (قطع اینترنت، خاموشی برق)، فوراً با استاد خود تماس بگیرید (از طریق تلفن). مدرک (اسکرین شات از پیام خطا، عکس از خاموشی برق) را ذخیره کنید.

در پایان، به همه دانشجویان آرزوی موفقیت در امتحانات داریم.

به یاد داشته باشید که «نمره» فقط یک عدد است؛ تلاش و پشتکار شما ارزشمندتر است.