جهش ۳۰ تا ۳۰۰ درصدی قیمت دارو بعد از جنگ / یک بیمار سرطانی: اکسجوا از ۱ به ۳۰ میلیون تومان رسید!

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

 جنگ چه ۱۲ روزه و چه ۴۰ روزه، با خود بحران می‌آورد؛ بحران‌هایی که زندگی عادی افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. یکی از این بحران‌ها، مساله دارو است که هر چند با کمبود و قحطی مواجه نشد، اما بیمارانی که مخاطبان داروهای خاص‌تر بودند را با چالشی بزرگ روبرو کرد؛ چالشی که اغلب مردم از آن با عنوان «افزایش فزاینده قیمت دارو» یاد می‌کنند. سخنگو و عضو هیات مدیره انجمن داروسازان ایران امروز در گفت‌وگو با خبرنگاران اعلام کرد: «محدود شدن منابع ارزی دولت به معنی کاهش امکان اختصاص یارانه به تولید و عرضه دارو است که منجر به افزایش قیمت بین ۳۰ تا ۳۰۰ درصدی قیمت دارو شده است.» این افزایش قیمت، بیماران خاص (سرطانی، ام‌اس، کلیوی، دیابتی) را بیش از همه تحت فشار قرار داده است. داروهایی که قبلاً با حمایت بیمه و ارز ترجیحی (۴۲۰۰ تومانی) با قیمت ناچیز در اختیار بیماران قرار می‌گرفت، اکنون با «نرخ غیریارانه‌ای» (بر اساس دلار ۱۸۰ هزار تومانی) به فروش می‌رسند. یک بیمار سرطانی که نخواست نامش فاش شود، به خبرنگار اعتماد گفت: «داروی اکسجوا (Xgeva) یک داروی موثر است که از متاستاز استخوانی (سرایت سرطان به استخوان) جلوگیری می‌کند. پیش از جنگ این دارو را با حمایت بیمه درمانی «کمتر از یک میلیون تومان» تهیه می‌کردم، اما از زمان شیوع جنگ، با نرخ غیریارانه‌ای «۳۰ میلیون تومان» تهیه می‌کنم.»

اکسجوا (دنوسوماب) یک داروی تزریقی است که برای پیشگیری از شکستگی‌های استخوانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان، پروستات و ریه تجویز می‌شود. قبل از جنگ، هر آمپول اکسجوا حدود ۷۰۰ هزار تومان بود (با پوشش بیمه ۹۰ درصد). اکنون، قیمت آزاد آن به ۳۰ میلیون تومان رسیده است. بیماران باید هر ماه یک آمپول تزریق کنند. دلیل اصلی این افزایش قیمت، «حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی» و جایگزینی آن با «ارز نیمایی (۱۴۶ هزار تومان)» برای واردات داروهای خاص است. با جهش نرخ ارز، قیمت تمام شده داروهای وارداتی ۳۵ برابر شده است. دولت فقط یارانه داروهای «اساسی» (مثل انسولین، آنتی بیوتیک‌های عمومی) را حفظ کرده است. داروهای خاص (مثل اکسجوا، هرسپتین، آواستین) دیگر مشمول یارانه نیستند. سخنگوی انجمن داروسازان تأکید کرد که «دارو با کمبود مواجه نشده است» (یعنی دارو در داروخانه‌ها موجود است)، اما «قیمت آن برای بسیاری از بیماران غیرقابل تحمل شده است.» برخی بیماران مجبورند برای تأمین هزینه دارو، از وام های بانکی، فروش منزل یا کمک‌های خیریه استفاده کنند. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات افزایش قیمت داروهای خاص، به تحلیل دلایل حذف ارز ترجیحی، نقش بیمه‌ها در پوشش هزینه‌ها، و راهکارهای پیشنهادی برای حمایت از بیماران خاص می‌پردازیم.

حذف ارز ترجیحی و جهش ۳۵ برابری قیمت داروهای وارداتی!

پیش از جنگ (اسفند ۱۴۰۴)، دولت برای واردات دارو و مواد اولیه دارویی، «ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی» اختصاص می‌داد. به عنوان مثال، داروی اکسجوا که از آمریکا وارد می‌شد، با نرخ ۴۲۰۰ تومانی محاسبه می‌شد: قیمت جهانی اکسجوا حدود ۱۵۰۰ دلار (هر آمپول) است. با نرخ ۴۲۰۰ تومان، قیمت تمام شده حدود ۶.۳ میلیون تومان می‌شد. بیمه ۹۰ درصد را پوشش می‌داد (۵.۶۷ میلیون تومان) و سهم بیمار حدود ۶۳۰ هزار تومان بود. اما پس از جنگ و به دلیل کاهش درآمدهای نفتی و کسری بودجه، دولت مجبور شد ارز ترجیحی را حذف کند. اکنون داروهای خاص با «ارز نیمایی (۱۴۶ هزار تومان)» وارد می‌شوند. همان اکسجوا با نرخ ۱۴۶ هزار تومان: ۱۵۰۰ دلار × ۱۴۶,۰۰۰ = ۲۱۹ میلیون تومان. بیمه اکنون فقط ۱۰ درصد (۲۱.۹ میلیون تومان) را پوشش می‌دهد و سهم بیمار ۱۹۷ میلیون تومان است! (۳۰۰ برابر قیمت قبلی؟ اما بیمار می‌گوید ۳۰ میلیون تومان می‌پردازد). تفاوت به دلیل این است که شرکت‌های دارویی موفق شده‌اند تخفیف‌های عمده بگیرند (قیمت واقعی اکسجوا با تخفیف حدود ۲۰۰ دلار است). حتی با تخفیف، قیمت برای بیمار غیرقابل تحمل است.

نتیجه: جهش ۳۵ برابری نرخ ارز (از ۴۲۰۰ به ۱۴۶ هزار تومان)، قیمت داروهای وارداتی را ۳۵ برابر کرده است. تنها راه کاهش قیمت، «بازگشت ارز ترجیحی» یا «افزایش پوشش بیمه» است که هر دو به دلیل کسری بودجه دشوار است.

نقش بیمه‌ها در پوشش هزینه‌های دارویی (چرا سهم بیمار افزایش یافته؟)

سازمان بیمه سلامت ایران و صندوق بیمه سلامت روستاییان پوشش دارویی را به سه دسته تقسیم کرده‌اند:

1. دسته اول (داروهای اساسی - تحت پوشش کامل)

   انسولین، آنتی بیوتیک‌های عمومی (آموکسی سیلین، سفالکسین)، داروهای فشار خون، دیابت (متفورمین)، تیروئید (لووتیروکسین). این داروها با ارز ترجیحی وارد می‌شوند و بیمه ۹۰ تا ۱۰۰ درصد هزینه را تقبل می‌کند. قیمت برای بیمار حداکثر ۱۰ تا ۵۰ هزار تومان است.

2. دسته دوم (داروهای خاص - تحت پوشش جزئی)

   داروهای شیمی درمانی (اکسجوا، هرسپتین، آواستین) و داروهای ام‌اس (اینترفرون بتا). این داروها با ارز نیمایی وارد می‌شوند و بیمه فقط ۱۰ تا ۳۰ درصد هزینه را پوشش می‌دهد. سهم بیمار (بسته به نوع دارو) بین ۱۰ تا ۵۰ میلیون تومان در ماه است.

3. دسته سوم (داروهای بدون پوشش)

   داروهای آزمایشی، مکمل‌های غذایی، داروهای زیبایی. بیمه هیچ هزینه‌ای را تقبل نمی‌کند.

سخنگوی انجمن داروسازان گفت: «بیمه‌ها توان مالی خود را از دست داده‌اند. به دلیل جنگ، تعداد بیمه شدگان بیکار افزایش یافته و درآمد سازمان‌های بیمه‌گر (که از حق بیمه کارگران و کارفرمایان تأمین می‌شود) کاهش یافته است. بنابراین، نمی‌توانند پوشش دارویی را افزایش دهند.»

واکنش وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو (برنامه حمایتی)

وزارت بهداشت در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، «بسته حمایت از بیماران خاص» را ابلاغ کرد. این بسته شامل سه محور است:

• «بیمه تکمیلی رایگان برای بیماران خاص» (سرطانی، ام‌اس، تالاسمی، هموفیلی، کلیوی)

  دولت تعهد کرده است که حق بیمه تکمیلی این بیماران را (به میزان ۵ میلیون تومان در سال) به سازمان بیمه سلامت پرداخت کند. طبق آمار، حدود ۵۰۰ هزار بیمار خاص مشمول این طرح می‌شوند. هزینه اجرای طرح: ۲,۵۰۰ میلیارد تومان در سال.

• توزیع داروهای خاص از طریق داروخانه‌های بیمارستانی (نه آزاد)

  تا قیمت‌ها کنترل شود. در داروخانه‌های آزاد، فروشندگان می‌توانند تا ۱۰۰ درصد گران‌تر از قیمت مصوب بفروشند. در داروخانه‌های بیمارستانی، قیمت‌ها «مصوب و ثابت» است. وزارت بهداشت اعلام کرده است که از اول خرداد، تمام داروهای خاص فقط از طریق داروخانه‌های بیمارستانی توزیع می‌شود.

• تولید داخلی داروهای خاص» برای کاهش وابستگی به واردات

  شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی در حال تولید «بیوسیمیلار» (نسخه ژنریک داروهای بیولوژیک) هستند. به عنوان مثال، «هرسپتین ایرانی» با نام تجاری «هرسیتا» توسط شرکت داروسازی سیمرغ تولید شده و قیمت آن ۱۵ میلیون تومان است (یک سوم نمونه خارجی). اما هنوز برای اکسجوا جایگزین ایرانی وجود ندارد. وزارت بهداشت از محققان خواسته است که روی تولید اکسجوا متمرکز شوند.

توصیه به بیماران و خانواده‌ها برای کاهش هزینه‌ها

به بیماران سرطانی و ام‌اس و خانواده‌های آنها توصیه می‌شود:

۱. از «صندوق بیماری‌های خاص» (وابسته به وزارت بهداشت) کمک بگیرید. این صندوق برای بیمارانی که توانایی مالی ندارند (دهک‌های ۱ تا ۵) ماهانه «مبلغ ثابتی» (۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان) به عنوان کمک هزینه دارو اختصاص می‌دهد. برای ثبت نام، به نزدیک‌ترین «خانه بهداشت» یا «مرکز جامع سلامت» مراجعه کنید.

۲. از «انجمن خیریه حمایت از بیماران سرطانی» (مثل محک، امید، یا انجمن ام‌اس ایران) درخواست کمک کنید. این انجمن‌ها با جذب کمک‌های مردمی، داروهای خاص را با قیمت «۵۰ درصد تخفیف» در اختیار بیماران نیازمند قرار می‌دهند. مدارک مورد نیاز: معرفی‌نامه پزشک، آخرین نسخه، و برگه استطاعت مالی.

۳. از پزشک خود بخواهید که «داروی جایگزین ایرانی (بیوسیمیلار)» تجویز کند (در صورت وجود). به عنوان مثال، به جای هرسپتین خارجی (۴۵ میلیون تومان)، هرسپتین ایرانی (هرسپیتا) با ۱۵ میلیون تومان. تفاوت کیفیت: ناچیز (کمتر از ۵ درصد).

۴. اگر توانایی خرید دارو را ندارید، هرگز دارو را قطع نکنید. قطع داروی شیمی درمانی (حتی برای چند هفته) می‌تواند باعث پیشرفت سریع سرطان و متاستاز شود. با پزشک خود مشورت کنید تا «دوز دارو را کاهش دهد» یا «فاصله بین دوزها را افزایش دهد» (مثلاً به جای هر ماه، هر ۶ هفته یک بار).

در پایان، از دولت و مجلس تقاضا داریم که هرچه سریع‌تر «بازگشت ارز ترجیحی برای داروهای خاص» را تصویب کنند.

زندگی بیماران سرطانی و ام‌اس نباید قربانی سیاست‌های ارزی مشتی بیسواد شود!