آسیانیوز ایران؛ سرویس سلامت و زیبایی:
بازار ماسکهای صورت در ایران طی هفتههای اخیر با جهش قیمتی شدیدی مواجه شده است. بررسیهای میدانی و تحلیل دادههای اقتصادی نشان میدهد که قیمت ماسکهای با کیفیت متوسط اکنون بین «۷۰۰ هزار تومان تا ۱.۱ میلیون تومان» در نوسان است. این افزایش، فشار مالی قابل توجهی روی مصرفکنندگان وارد کرده است. ماسکهای صورت (شییت ماسک) در سالهای اخیر به بخش جدایینشدنی از روتین زیبایی بسیاری از ایرانیان (به ویژه بانوان) تبدیل شدهاند. اما اکنون خرید یک ماسک ساده پوستی، به یک تصمیم مالی سخت تبدیل شده است:
- یکی از عوامل اصلی گرانی، «افزایش قیمت مواد اولیه» است. ماسکهای صورت حاوی ترکیباتی مانند هیالورونیک اسید، عصارههای گیاهی و ویتامینها هستند که بخش عمده آن وارداتی است. نوسانات نرخ ارز و محدودیتهای وارداتی باعث افزایش هزینه این مواد شده است. به گفته تولیدکنندگان، هزینه خرید این مواد نسبت به سال گذشته بیش از ۵۰ درصد رشد داشته است.
- عامل دوم، «بستهبندی لوکس» است. مصرفکنندگان ایرانی به ویژه در شهرهای بزرگ، محصولات بهداشتی با ظاهر شیک و لوکس را ترجیح میدهند. تولیدکنندگان مجبور شدهاند از ظرفهای شیشهای و پلاستیکی با کیفیت بالا استفاده کنند که قیمت هر ظرف گاهی بیش از ۱۰۰ هزار تومان است و فشار مستقیم روی قیمت نهایی محصول دارد.
- عامل سوم، «تحریمها و مشکلات لجستیکی» است. شرکتهای واردکننده مواد اولیه، هزینههای حمل و نقل بالایی را متحمل میشوند (به دلیل ناامنی در خلیج فارس و افزایش حق بیمه کشتیها). این افزایش هزینه مستقیماً به مصرفکننده منتقل میشود.
در بازار داخلی، تولیدکنندگان بزرگ قادرند با خرید عمده مواد اولیه بخشی از فشار قیمت را کاهش دهند، اما برندهای کوچک و مزونهای محلی با مشکل جدی مواجهاند. یکی از مدیران یک برند معتبر به خبرنگار ما گفت: «ما نمیتوانیم قیمت را بیش از حد افزایش دهیم، زیرا مصرفکنندگان حساس هستند، ولی تثبیت قیمت هم به معنای زیان مستقیم خواهد بود.» مصرفکنندگان به دو گروه اصلی تقسیم شدهاند: گروهی که به دنبال گزینههای اقتصادی با کیفیت قابل قبول هستند و گروهی که حاضرند برای برندهای لوکس و بستهبندی شیک هزینه بالاتری بپردازند. این دوگانگی باعث شده تا بازار همزمان با رشد و چالش مواجه شود. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات جهش قیمت ماسکهای پوستی، به تحلیل سه عامل اصلی گرانی (مواد اولیه، بستهبندی، ارز)، مقایسه برندهای مختلف و پیشبینی آینده بازار میپردازیم.
سه عامل اصلی گرانی؛ از مواد اولیه تا بستهبندی لوکس
دادههای میدانی و اظهارات تولیدکنندگان نشان میدهد که سه عامل اصلی پشت این جهش قیمت وجود دارد:
-
عامل اول (مواد اولیه وارداتی)
ماسکهای صورت حاوی «هیالورونیک اسید» (Hyalu†ronic Acid) هستند که عمدتاً از کشورهای چین و کره جنوبی وارد میشود. قیمت هر کیلوگرم هیالورونیک اسید در بازار جهانی حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ دلار است. با نرخ ارز ۱۸۰ هزار تومانی، قیمت تمام شده آن حدود ۲۷۰ تا ۳۶۰ میلیون تومان در هر کیلوگرم است (قبلاً با دلار ۱۲۰ هزار تومانی، حدود ۱۸۰ تا ۲۴۰ میلیون تومان بود). افزایش ۵۰ درصدی نرخ ارز، مستقیماً هزینه مواد اولیه را بالا برده است.
-
عامل دوم (بستهبندی لوکس)
مصرفکننده ایرانی به شدت به «ظاهر محصول» حساس است. جعبههای کادویی، ظرفهای شیشهای با درب فلزی، و برچسبهای رنگی، قیمت نهایی را تا ۳۰ درصد افزایش میدهند. طبق برآوردها، هزینه بستهبندی یک ماسک (بدون احتساب مواد اولیه) بین ۵۰ تا ۱۲۰ هزار تومان است. در مقایسه با برندهای خارجی (مثل Lancôme یا Estée Lauder) که بستهبندی سادهتری دارند، ایرانیها «زیادهروی» میکنند.
-
عامل سوم (نوسانات ارز و تحریم)
شرکتهای واردکننده مواد اولیه، نه تنها هزینه ارز بالاتری پرداخت میکنند، بلکه به دلیل تحریمها، مجبورند از مسیرهای ثالث (مثلاً از طریق ترکیه یا امارات) مواد را وارد کنند که هزینه حمل را تا ۵۰ درصد افزایش میدهد. همچنین، «کشتیرانی در خلیج فارس» به دلیل محاصره دریایی، با ریسک بالایی روبرو است و حق بیمه کشتیها ۴ برابر شده است.
فشار بر تولیدکنندگان کوچک (مزونها و برندهای محلی)
تولیدکنندگان کوچک (که سهم قابل توجهی از بازار را در اختیار دارند) با دو دردسر بزرگ روبرو هستند:
-
اول، «عدم توانایی در خرید عمده مواد اولیه»
برندهای بزرگ سالانه هزاران کیلوگرم هیالورونیک اسید وارد میکنند و از تخفیف عمده بهرهمند میشوند. اما برندهای کوچک تنها چند کیلوگرم نیاز دارند و مجبورند با قیمت خردهفروشی (تا ۵۰ درصد گرانتر) خرید کنند. در نتیجه، حاشیه سود آنها به شدت کاهش مییابد.
-
دوم، «رقابت نابرابر با برندهای خارجی تقلبی»
در بازار ایران، ماسکهای تقلبی با برندهای معروف خارجی (مثل «اوریفلیم» و «نیوآ» و «لانکوم») به وفور یافت میشود. این ماسکهای تقلبی با قیمت ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان فروخته میشوند و مشتریان فریب میخورند. تولیدکنندگان داخلی قانونی، با این رقابت نابرابر مواجه هستند (زیرا ماسک تقلبی نه مالیات میدهد، نه استاندارد را رعایت میکند و نه هزینه بستهبندی شیک دارد).
یک تولیدکننده مزون در شمال تهران به خبرنگار ما گفت: «ما نمیتوانیم قیمت را بیش از حد افزایش دهیم، زیرا مصرفکنندگان حساس هستند ولی تثبیت قیمت هم به معنای زیان مستقیم خواهد بود. سال گذشته ۱۰۰۰ عدد ماسک میفروختیم، امسال کمتر از ۳۰۰ عدد.» این نشان از رکود در بازار است.
دوگانگی مصرفکنندگان؛ لوکسگرایی در برابر اقتصاد
مصرفکنندگان ایرانی به دو دسته تقسیم شدهاند:
-
دسته اول (اکثریت)
«قیمت برایشان اولویت است». این افراد به دنبال ماسکهای پلاستیکی یا کیسهای با قیمت ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان هستند. آنها حاضرند از بستهبندی لوکس صرف نظر کنند، اما کیفیت را فدا نمیکنند. مشکل اصلی آنها «اطمینان از اصالت مواد اولیه» است. آنها از خرید ماسکهای ارزانقیمت میترسند که ممکن است حاوی مواد حساسیتزا (مثل پارابنها، سولفاتها) باشند.
-
دسته دوم (اقلیت)
«برند و بستهبندی برایشان اولویت است». این افراد معمولاً در طبقات بالای درآمدی قرار دارند و حاضرند ۱.۱ میلیون تومان برای یک ماسک ۵۰ میلیلیتری (شیشهای) بپردازند. برای آنها، «ظاهر شیک» و «احساس خاص بودن» بخشی از تجربه خرید است. این گروه در طول جنگ و تورم، قدرت خرید خود را حفظ کردهاند (زیرا عمدتاً دهکهای ۸ تا ۱۰ درآمدی هستند).
این دوگانگی باعث شده که بازار به دو قطب تقسیم شود: برندهای لوکس (با فروش کم اما سود بالا) و برندهای اقتصادی (با فروش بالا اما سود ناچیز). برندهای متوسط که نه لوکس هستند و نه اقتصادی، در این بین حذف میشوند.
پیشبینی آینده؛ آیا قیمتها کاهش مییابد؟
کارشناسان سه سناریو را محتمل میدانند:
-
سناریوی اول (خوشبینانه - ۲۰٪ احتمال)
«کاهش قیمت تا ۳۰ درصد با ورود مواد اولیه جایگزین» . اگر شرکتهای دانشبنیان ایرانی بتوانند «هیالورونیک اسید» را در داخل تولید کنند (تحت لیسانس یا با مهندسی معکوس)، وابستگی به چین و کره کاهش مییابد. همچنین اگر بستهبندی از شیشه به پلاستیک قابل بازیافت تغییر کند، هزینه تولید کاهش مییابد. این سناریو حداقل ۲ سال زمان نیاز دارد.
-
سناریوی دوم (واقعبینانه - ۶۰٪ احتمال)
«تثبیت قیمت در محدوده فعلی» . با توجه به ادامه جنگ و نوسانات ارز، انتظار کاهش قیمت محتمل نیست. اما افزایش بیشتر نیز نخواهیم داشت، زیرا در آستانه کشش بازار رسیدهایم. مصرفکنندگان دیگر توان خرید ندارند و فروش برندهای لوکس کاهش یافته است. این سناریو محتملترین است.
-
سناریوی سوم (بدبینانه - ۲۰٪ احتمال)
«افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی دیگر تا پایان سال» . اگر دلار به ۲۰۰ هزار تومان برسد و محاصره دریایی تشدید شود، مواد اولیه گرانتر خواهد شد. در این صورت، قیمت ماسکها به ۱.۵ میلیون تومان (برای لوکس) و ۹۰۰ هزار تومان (برای اقتصادی) خواهد رسید. در این سناریو، فروش برندهای لوکس تقریباً به صفر میرسد و فقط برندهای اقتصادی باقی میمانند.
توصیه به مصرفکنندگان: با توجه به اینکه ماسکهای صورت معمولاً تاریخ انقضای ۲ ساله دارند، اگر توان مالی دارید، میتوانید همین الان (قبل از افزایش بیشتر) چند عدد ماسک از برندهای معتبر (با بستهبندی پلاستیکی، نه شیشهای) خریداری کنید. همچنین از خرید ماسکهای کیسهای نایلونی (فاقد استاندارد) خودداری کنید. بهتر است کمی بیشتر هزینه کنید، اما سلامت پوست خود را به خطر نیندازید.