آسیانیوز ایران / یزد ؛
دکتر مسعود شریفی معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد با هشدار درباره وضعیت شاخصهای سلامت در استان اعلام کرد شیوع بیماریهای غیرواگیر به ویژه دیابت و پرفشاری خون در یزد به سطح نگرانکنندهای رسیده و ضرورت مشارکت مردم در برنامههای غربالگری و پیشگیری بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
در جریان بازدید رسانههای استان از مراکز جامع سلامت و خانههای بهداشت یزد که به مناسبت هفته سلامت برگزار شد، گفت: یکی از مهمترین برنامههای حوزه بهداشت انجام خطرسنجی قند خون، چربی خون و بررسی سایر شاخصهای سلامت است که به صورت رایگان در تمامی مراکز خدمات بهداشتی شهری و روستایی ارائه میشود.
وی با بیان اینکه انجام خطرسنجی نخستین گام در مسیر پیشگیری از بیماریهاست، افزود: مرحله مهمتر پس از غربالگری، پیگیری وضعیت سلامت افراد است و کسانی که در گروههای پرخطر قرار میگیرند باید هر سه ماه یک بار برای ارزیابی وضعیت سلامت خود به مراکز بهداشتی مراجعه کنند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یزد با اشاره به مشارکت پایین برخی شهروندان در برنامههای غربالگری گفت: متأسفانه پوشش این خدمات در مناطق شهری کمتر از پنجاه درصد است؛ در حالی که اجرای این طرحها هزینههای قابل توجهی برای دولت دارد و هدف آن ارتقای سلامت عمومی جامعه است.
وی با اشاره به نتایج آخرین پیمایشهای ملی سلامت اظهار کرد: حدود سی و دو درصد افراد بالای سی سال در استان یزد به پرفشاری خون مبتلا هستند و از این نظر استان یزد رتبه دوم کشور را دارد.
شریفی همچنین از وضعیت نگرانکننده دیابت در استان خبر داد و گفت: بر اساس آخرین بررسیها حدود هجده درصد جمعیت بالای بیست و پنج سال یزد به دیابت نوع دو مبتلا هستند و از این نظر استان یزد رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داده است.
وی افزود: مهمترین راهکار برای پیشگیری از این بیماریها اصلاح سبک زندگی است و عواملی مانند افزایش تحرک بدنی، کاهش مصرف نمک و چربی، تغذیه سالم و مدیریت استرس میتواند نقش مؤثری در کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مزمن داشته باشد.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یزد با اشاره به زیرساختهای بهداشتی استان گفت: در حال حاضر حدود نود مرکز خدمات جامع سلامت و صد و هفتاد خانه بهداشت در استان فعال هستند که خدمات مختلفی از مراقبتهای نوزادی تا سالمندی، واکسیناسیون، پایش رشد کودکان و مراقبت از بیماریهای مزمن را به صورت رایگان ارائه میدهند.
در جریان این بازدید همچنین کارشناسان حوزه بهداشت بر اهمیت تشخیص زودهنگام سرطانها تأکید کردند. به گفته مسئولان حوزه بهداشت، سرطان سینه، سرطان دهانه رحم و سرطان روده بزرگ از مهمترین سرطانهای قابل پیشگیری با غربالگری هستند و خدمات تشخیصی اولیه برای این بیماریها نیز در مراکز بهداشتی استان ارائه میشود.
معاون فنی مرکز بهداشت استان یزد در این باره گفت: انجام آزمایشهای غربالگری مانند معاینات بالینی سینه، آزمایش دهانه رحم و آزمایش تشخیص خون مخفی در مدفوع برای افراد در گروههای سنی مشخص انجام میشود تا در صورت مشاهده علائم اولیه، اقدامات درمانی به سرعت آغاز شود.
وی همچنین از فعالیت مراکز تخصصی سلامت روانی و اجتماعی در استان خبر داد و گفت: این مراکز با هدف ارائه خدمات مشاوره روانشناسی، درمان روانپزشکی و حمایتهای اجتماعی برای افراد دارای مشکلات روانی، خانوادگی و اعتیاد فعالیت میکنند.
در حاشیه این برنامه نیز آزمایشهای سنجش قند خون، چربی خون و فشار خون برای خبرنگاران حاضر در بازدید انجام شد تا اهمیت خودمراقبتی و بررسی دورهای سلامت به صورت عملی برای آنان تبیین شود.
کارشناسان حوزه بهداشت معتقدند اطلاعرسانی دقیق رسانهها میتواند نقش مهمی در افزایش آگاهی عمومی و ترغیب مردم به استفاده از خدمات پیشگیرانه ایفا کند و به کاهش بار بیماریهای مزمن در جامعه کمک کند.
الگوی نگرانکننده بیماریهای غیرواگیر در یزد
افزایش شیوع بیماریهای غیرواگیر مانند دیابت و پرفشاری خون در استان یزد نشاندهنده تغییر الگوی سلامت در این منطقه است. این بیماریها برخلاف بیماریهای عفونی، به تدریج و در نتیجه سبک زندگی ناسالم شکل میگیرند و معمولاً سالها بدون علامت باقی میمانند. همین موضوع سبب میشود بسیاری از افراد تا زمان بروز عوارض جدی از ابتلای خود آگاه نشوند.
رتبه نخست دیابت و رتبه دوم پرفشاری خون در کشور بیانگر آن است که عوامل خطر در این استان به شکل قابل توجهی افزایش یافتهاند. عواملی مانند کمتحرکی، مصرف بالای غذاهای پرنمک و پرچرب، افزایش وزن و استرسهای روزمره از مهمترین دلایل این وضعیت محسوب میشوند.
تداوم این روند میتواند فشار سنگینی بر نظام سلامت وارد کند زیرا بیماریهای مزمن علاوه بر هزینههای درمانی، موجب کاهش کیفیت زندگی، افزایش ناتوانی و کاهش بهرهوری اجتماعی نیز میشوند.
نقش سبک زندگی در افزایش دیابت و فشار خون
مطالعات سلامت نشان میدهد سبک زندگی مهمترین عامل در بروز بیماریهای غیرواگیر است. در سالهای اخیر تغییر الگوی تغذیه، مصرف غذاهای فرآوری شده، کاهش فعالیت بدنی و افزایش ساعات کمتحرکی در زندگی شهری نقش مهمی در افزایش این بیماریها داشته است.
در استانهایی مانند یزد که آب و هوای گرم و شرایط اقلیمی خاص دارند، کاهش فعالیت بدنی به ویژه در فصول گرم سال بیشتر مشاهده میشود. این مسئله میتواند یکی از عوامل تشدیدکننده بیماریهای متابولیک مانند دیابت باشد.
از سوی دیگر، افزایش مصرف نمک و غذاهای آماده نیز از عوامل مهم پرفشاری خون محسوب میشود. بنابراین اصلاح الگوی تغذیه و افزایش فعالیت بدنی میتواند مهمترین راهبرد پیشگیری در سطح جامعه باشد.
اهمیت غربالگری و خطرسنجی رایگان
برنامههای غربالگری یکی از مهمترین ابزارهای نظام سلامت برای شناسایی زودهنگام بیماریها هستند. انجام آزمایشهای ساده مانند سنجش قند خون و فشار خون میتواند در مدت کوتاهی افراد در معرض خطر را شناسایی کند.
در استان یزد خدمات خطرسنجی به صورت رایگان در مراکز بهداشتی ارائه میشود که اقدامی مهم در جهت عدالت سلامت و دسترسی همگانی به خدمات پیشگیرانه محسوب میشود. با این حال مشارکت پایین مردم در این برنامهها چالشی جدی برای نظام سلامت است.
افزایش مشارکت مردم در غربالگری میتواند از بروز عوارض جدی مانند سکتههای قلبی و مغزی، نارسایی کلیه و نابینایی جلوگیری کند و هزینههای درمانی جامعه را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
ظرفیت شبکه بهداشت در استان یزد
وجود حدود نود مرکز خدمات جامع سلامت و صد و هفتاد خانه بهداشت نشان میدهد شبکه بهداشت استان از زیرساخت مناسبی برای ارائه خدمات پیشگیرانه برخوردار است. این شبکه امکان دسترسی گسترده شهروندان به خدمات سلامت را فراهم کرده است.
خانههای بهداشت در مناطق روستایی و مراکز جامع سلامت در مناطق شهری نقش مهمی در ارائه مراقبتهای اولیه، واکسیناسیون، آموزش سلامت و پایش بیماریهای مزمن دارند. این ساختار یکی از مهمترین دستاوردهای نظام سلامت کشور به شمار میرود.
اگر این ظرفیت به درستی با مشارکت مردم و اطلاعرسانی مؤثر رسانهها همراه شود، میتواند نقش مهمی در کاهش بار بیماریهای مزمن در استان ایفا کند.
اهمیت اطلاعرسانی و فرهنگسازی سلامت
یکی از مهمترین عوامل موفقیت برنامههای سلامت، افزایش آگاهی عمومی است. بسیاری از افراد هنوز از خدمات رایگان مراکز بهداشت یا ضرورت غربالگریهای دورهای اطلاع کافی ندارند.
رسانهها میتوانند با انتشار گزارشها، آموزشهای سلامت و معرفی خدمات بهداشتی، نقش مؤثری در ارتقای فرهنگ پیشگیری ایفا کنند. آگاهیبخشی باعث میشود افراد پیش از بروز بیماری به فکر مراقبت از سلامت خود باشند.
تقویت فرهنگ خودمراقبتی در جامعه میتواند به کاهش بیماریهای مزمن، افزایش طول عمر سالم و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان منجر شود و در نهایت نظام سلامت را نیز از فشار هزینههای سنگین درمانی رها سازد.
جمع بندی
استان یزد بر اساس آخرین پیمایشهای سلامت کشور در شیوع دیابت رتبه نخست و در پرفشاری خون رتبه دوم را دارد. معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یزد اعلام کرد خدمات رایگان خطرسنجی قند، چربی و فشار خون در مراکز بهداشتی استان ارائه میشود و از مردم خواست برای پیشگیری از بیماریهای مزمن در برنامههای غربالگری مشارکت کنند.