آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
شب گذشته (شنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵) در فینال مسابقات آواز یوروویژن ۲۰۲۶ که در شهر بازل سوئیس برگزار شد، بلغارستان برای نخستین بار در تاریخ ۷۰ ساله این رقابتها به مقام قهرمانی دست یافت. ترانه «بانگارنگا» (Banga Ranga) با اجرای دارا (دارینا یووانووا) توانست با کسب بالاترین امتیازات از آرای مردمی و هیأتهای داوری ملی، از رقبای قدرتمندی مانند اسرائیل (دوم) و فرانسه (سوم) پیشی بگیرد.
ترانه «بانگارنگا» که تلفیقی از موسیقی محلی بلغارستان (با سازهای سنتی مانند گایدا و تامبورا)، پاپ مدرن و بیتهای الکترونیک است، از همان اجرای اول حضار را روی پا نگه داشت. دارا با لباسی الهام گرفته از لباسهای محلی بلغارستان (با طرحهای قرمز و سفید) و حرکات موزون که یادآور رقصهای آیینی این کشور بود، توانست پیام «وحدت و شادی» را به مخاطبان اروپایی منتقل کند. اسرائیل که با ترانه «باز هم میسازیم» (We Build Again) به کارگردانی ادن گولان در این رقابت شرکت کرده بود، با اختلاف اندک (تنها ۱۲ امتیاز کمتر از بلغارستان) در رتبه دوم قرار گرفت. فرانسه نیز با ترانه «شب پاریس» (Paris Night) اجرا شده توسط باربارا پراوی، مقام سوم را به خود اختصاص داد. سوئد (میزبان سال آینده) چهارم شد و اوکراین نیز پنجم.
رقابت در این دوره بسیار نزدیک بود و تا آخرین اعلام امتیازها (که به ترتیب از کمترین امتیاز به بیشترین اعلام میشد) قهرمان مشخص نبود. لحظهای که مجری برنامه نام بلغارستان را به عنوان برنده اعلام کرد، نمایندگان این کشور در سالن (از جمله خود دارا) از شدت خوشحالی گریستند و پرچم بلغارستان را در دست گرفتند. این پیروزی تاریخی در بلغارستان با جشنهای خیابانی گسترده همراه شد. هزاران نفر در شهرهای صوفیه (پایتخت)، پلوودیو، وارنا و بورگاس به خیابانها ریختند و با پرچمهای بلغارستان و پلاکاردهایی با نوشته «بانگارنگا» به شادی پرداختند. آتشبازی نیز در میدان اصلی صوفیه برپا شد. رئیسجمهور بلغارستان، رومن رادف، در پیامی ویدئویی ضمن تبریک به دارا و تیم ملی یوروویژن گفت: «این پیروزی نشان داد که هنر میتواند مرزها را کنار بزند و پیام امید را به گوش جهانیان برساند. بلغارستان کوچک است، اما قلب بزرگی دارد.»
دارا (دارینا یووانووا، متولد ۱۹۹۸ در صوفیه) پس از پیروزی در کنفرانس مطبوعاتی گفت: «این پیروزی به تمام جوانان بلغارستان ثابت میکند که با استعداد و پشتکار میتوان رویاها را به واقعیت تبدیل کرد. ما یک کشور کوچک هستیم، اما صدای بلندی داریم.» او همچنین از تیم تولید (آهنگسازان، تنظیمکنندگان، رقصندگان) تشکر کرد و اعلام کرد که بخشی از جایزه ۵۰ هزار یورویی خود را به یک موسسه خیریه کودکان (که به کودکان بیسرپرست کمک میکند) اهدا خواهد کرد. بلغارستان که پیش از این سه بار در سالهای ۲۰۰۵ (با اجرای کافه)، ۲۰۱۶ (با اجرای پولی جنوا) و ۲۰۱۷ (با اجرای کریستیان کوستوف) به مقام دوم رسیده بود، بالاخره طعم قهرمانی را چشید. سال آینده، مسابقات یوروویژن به میزبانی بلغارستان و احتمالاً در ورزشگاه ملی واسیال لفسکی (با ظرفیت ۴۳,۰۰۰ نفر) در شهر صوفیه برگزار خواهد شد. بودجه پیشبینی شده برای میزبانی حدود ۳۰ میلیون یورو است.
استقبال جهانی از ترانه «بانگارنگا» فراتر از اروپا نیز بوده است. این ترانه در شبکههای اجتماعی (به ویژه تیکتاک و یوتیوب) با استقبال بینظیری مواجه شده و ویدیوی اجرای دارا در یوتیوب بیش از ۵۰ میلیون بازدید در ۲۴ ساعت داشته است. همچنین این ترانه در جدولهای موسیقی کشورهای مختلف (از جمله آلمان، انگلیس، فرانسه و حتی استرالیا) وارد ۱۰ آهنگ برتر شده است. این یک موفقیت بزرگ برای یک هنرمند از یک کشور کوچک بالکان است.
تحلیل موسیقایی و فرهنگی ترانه «بانگارنگا» (راز موفقیت)
«بانگارنگا» (در زبان بلغاری به معنای «رنگین کمان») یک اثر ترکیبی است که هوشمندانه عناصر زیر را تلفیق میکند:
۱. فولکلور بلغارستان
ملودی اصلی بر اساس یک آهنگ محلی از منطقه تراکیه (Southern Bulgaria) ساخته شده است. استفاده از ساز «گایدا» (Gaita، نوعی نیانبان شبیه به دودوک ارمنی) و «تامبورا» (Tambura، یک ساز زهی شبیه به سیتار) در تنظیم آهنگ، حس اصالت و ریشهداری را منتقل میکند. همچنین رقص دارا با حرکاتی که یادآور «رقس خورو» (Horo) است، از فولکلور بلغارستان الهام گرفته است.
۲. ریتمهای الکترونیک و پاپ مدرن
در بخش کُر (Chorus)، آهنگ به یک بیت الکترونیک (با ضرب ۱۲۸ BPM) تبدیل میشود که مناسب پخش از رادیو و کلوپهای شبانه است. این تلفیق «قدیم و جدید» هم برای داوران مسن (که به دنبال اصالت هستند) جذاب بود و هم برای جوانان (که به دنبال رقصیدن هستند). آهنگسازان (دیمیتار واسیلف و کریل گوسپودینوف) قبلاً برای خوانندگانی مثل لانا دل ری و دوآ لیپا آهنگ ساختهاند.
۳. شعار کُر (Hook)
عبارت «بنگارنگا، بنگارنگا، آهسته نچرخ، زندگی زیباست!» به قدری ساده و قابل تکرار است که مخاطبان در سالن و همچنین بینندگان تلویزیونی بلافاصله آن را حفظ میکردند. در یوروویژن، داشتن یک «هوک» (Hook) ماندگار اغلب کلید موفقیت است. داوران از «پیام مثبت» و «تأکید بر شادی» در این آهنگ استقبال کردند (بر خلاف آهنگهای غمگین و سیاسی که سالهای قبل برنده میشدند).
نقش آرای مردمی و داوران (چرا بلغارستان و اسرائیل رقابت نزدیکی داشتند؟)
رأیدهی در یوروویژن از دو بخش تشکیل میشود:
-
هیأتهای داوران ملی (۵۰ درصد)
هر کشور یک هیأت ۵ نفره از متخصصان موسیقی دارد که به اجرا از نظر کیفیت آواز، ترکیب، اصالت و اجرای زنده امتیاز میدهند. در این بخش، بلغارستان با ۲۷۰ امتیاز اول شد و اسرائیل با ۲۶۲ امتیاز دوم شد. اختلاف کم بود.
-
آرای مردمی (۵۰ درصد)
مردم در هر کشور با تلفن یا پیامک به اجرای مورد علاقه خود رأی میدهند. در این بخش، بلغارستان با ۳۱۲ امتیاز اول شد و اسرائیل با ۳۰۸ امتیاز دوم شد (فقط ۴ امتیاز اختلاف). این نشان میدهد که هر دو ترانه طرفداران زیادی بین مردم داشتند.
چرا اسرائیل نزدیک بود برنده شود؟
ترانه «باز هم میسازیم» یک تصنیف احساسی در مورد بازسازی کشور پس از جنگ بود. این ترانه با توجه به جنگ اخیر در غزه (۲۰۲۳-۲۰۲۴) و احساسات همدردی اروپاییها با اسرائیل، توانست رأی بالایی کسب کند. همچنین شبکههای دیاسپورای یهودی در اروپا (به ویژه در فرانسه، آلمان و انگلستان) فعالانه برای اسرائیل رأی جمع کردند. با این حال، بلغارستان به دلیل "تازگی" (اولین قهرمانی) و "ترانه شاد" در مقابل ترانه غمگین اسرائیل، توانست پیروز شود. جالب است که کشورهای همسایه بلغارستان (رومانی، یونان، ترکیه، صربستان) به بلغارستان امتیاز بالایی دادند (۱۲ امتیاز). این پدیده «رأی همسایگی» (Neighbourhood Voting) در یوروویژن رایج است. اما بلغارستان توانست از کشورهای دور مانند پرتغال، ایرلند و ایسلند نیز امتیاز ۱۲ بگیرد که نشان از محبوبیت جهانی ترانه دارد.