آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
جنایت هولناکی در مشهد، خانوادهای را به سوگ نشاند و افکار عمومی را شوکه کرد. یک نوزاد ۴۰ روزه توسط پدر معتاد خود به قتل رسید. این جنایت وحشیانه در یک سوئیت اجارهای در خیابان نوغان مشهد رخ داده و پدر کودک پس از قتل، جسد نوزاد را در یخچال مسافرخانه پنهان کرده بود. مادر این نوزاد که شاهد این فاجعه بوده، جزئیات تکاندهندهای را بازگو کرده است: «از خوزستان به مشهد آمدیم و سوئیتی را در خیابان نوغان اجاره کردیم. دو روز قبل از حادثه، همسرم که مواد مخدر صنعتی (احتمالاً شیشه یا حشیش صنعتی) مصرف میکند، دچار توهم و بدبینی شد. ناگهان تصور کرد نوزاد متعلق به فرد دیگری است.» مادر نوزاد ادامه میدهد: «همسرم ماهیتابهای که حاوی تخممرغ بود را برداشت و با آن ضربات هولناکی به سر نوزاد زد. سپس با کف دست خود چند ضربه دیگر به سر او کوبید. بعد از آن، نوزاد را به شدت به زمین کوبید و باعث مرگش شد. من در حالت شوک بودم و نمیتوانستم کاری انجام دهم.»
پس از این جنایت، پدر کودک جسد را داخل یخچال مسافرخانه گذاشت و مادر را تهدید کرد که چیزی به کسی نگوید. اما مادر طاقت نیاورد و دو روز بعد، موضوع را به صاحب سوئیت اطلاع داد. صاحب سوئیت نیز بلافاصله پلیس را مطلع کرد. با ورود پلیس به مسافرخانه، جسد بیجان نوزاد در یخچال کشف شد. پلیس مشهد قاتل را دستگیر کرده است. بر اساس اعلام مقامات انتظامی، متهم به مصرف مواد مخدر صنعتی (به ویژه شیشه) اعتیاد دارد و در زمان قتل، در حالت توهم و روانپریشی بوده است. او در بازجوییها به قتل اعتراف کرده است. قاضی پرونده دستور روانپزشکی قانونی برای بررسی سلامت روان متهم صادر کرده است.
این جنایت بار دیگر خطرات مصرف «مواد مخدر صنعتی» (به ویژه شیشه) را نشان میدهد. شیشه (متامفتامین) یک محرک قوی است که باعث توهمات شدید، پارانویا (بدبینی شدید)، پرخاشگری، و رفتارهای خشونتآمیز میشود. مصرف کنندگان شیشه گاهی (مثل این پرونده) توانایی تشخیص واقعیت از خیال را از دست میدهند و دست به اقدامات وحشیانه میزنند. نوزادان و کودکان به دلیل ضعف جسمانی، بیشترین آسیب را میبینند. فعالان حقوق کودکان و روانشناسان خواستار تشدید مجازات برای والدینی شدهاند که در شرایط اعتیاد به مواد مخدر، کودک خود را به قتل میرسانند. همچنین خواستار افزایش تعداد «خانههای امن» برای مادرانی شدهاند که همسر معتاد دارند و قادر به محافظت از فرزندان خود نیستند. به گفته یکی از روانشناسان کودک: «مادران نباید در چنین شرایطی سکوت کنند. اولین نشانه خشونت (حتی کلامی) همسر، باید با مراجعه به اورژانس اجتماعی (۱۲۳) یا کلانتری، منجر به جدایی موقت و حفاظت از کودک شود. سکوت، شریک جرم است.»
قتل هولناک نوزاد ۴۰ روزه در مشهد توسط پدر معتاد، یک فاجعه انسانی است. مصرف مواد مخدر صنعتی، خانوادهها را نابود میکند. قاتل (پدر) باید به اشد مجازات (قصاص یا حبس ابد) محکوم شود. همچنین مادر باید تحت مشاوره روانشناسی قرار گیرد تا از آسیبهای روحی رهایی یابد. از مردم میخواهیم که اگر در همسایگی یا فامیلی خود، موارد خشونت یا اعتیاد شدید مشاهده میکنند، به پلیس (۱۱۰) یا اورژانس اجتماعی (۱۲۳) اطلاع دهند. شاید بتوان از وقوع جنایتی مشابه جلوگیری کرد.
اثرات مواد مخدر صنعتی (شیشه) بر مغز و رفتار خشونتآمیز
شیشه (متامفتامین) یک ماده محرک و توهمزاست که اثرات آن بر مغز تخریبکننده است. مصرف مزمن شیشه باعث:
-
آسیب به سیستم دوپامینرژیک
تخریب سلولهای ترشح کننده دوپامین (ناقل عصبی لذت و پاداش). نتیجه: افسردگی شدید، بیحالی، و آنهدونیا (ناتوانی در احساس لذت).
-
توهمات و پارانویا
مصرف کننده شیشه پس از چند روز مصرف (اغلب ۳-۴ روز بیخوابی) دچار توهمات بینایی و شنیداری میشود (مثلاً میبیند سایهها انسان هستند). همچنین پارانویا (بدبینی شدید) باعث میشود که به همسر یا فرزند خود شک کند (مثل این پرونده که پدر تصور کرد نوزاد مال او نیست).
-
پرخاشگری و خشونت
مطالعات نشان میدهد که مصرف کنندگان شیشه ۵ برابر بیشتر از افراد عادی مرتکب خشونت فیزیکی میشوند. دلیل آن افزایش سطح نوراپینفرین (هورمون استرس) و کاهش سطح سروتونین (مهارکننده پرخاشگری) است.
در این پرونده، پدر نوزاد احتمالاً در یک «دوره روانپریشی ناشی از شیشه» قرار داشته است. ویژگیهای این دوره:
-
هذیان (باورهای غلط)
«نوزاد متعلق به فرد دیگری است.»
-
توهم
احتمالاً صداهایی میشنیده که به او میگفته «نوزاد را بکش».
-
بیخوابی طولانی
مصرف کنندگان شیشه گاهی ۵-۷ روز نمیخوابند که باعث تشدید علائم روانپریشی میشود.
اگر قاتل در زمان قتل در حالت روانپریشی بوده باشد، دادگاه ممکن است او را «فاقد مسئولیت کیفری» (به دلیل جنون) تشخیص دهد (طبق ماده ۱۴۹ قانون مجازات اسلامی). اما برای اثبات این ادعا، باید روانپزشکان قانونی تأیید کنند که او در لحظه جنایت، «اراده و اختیار خود را از دست داده است». با این حال، مصرف اختیاری مواد مخدر خود یک جرم است و اکثر حقوقدانان معتقدند که فرد مصرف کننده مسئول عواقب اعمال خود است.
راهکارهای پیشگیری از خشونت والدین معتاد علیه کودکان
این جنایت در حالی رخ داد که مادر از اعتیاد همسر خود آگاه بود، اما نتوانست به موقع واکنش نشان دهد.
راهکارهای پیشگیری
۱. افزایش آگاهی مادران
مادران باید بدانند که اولین نشانه خشونت همسر (هل دادن، کتک زدن، توهین) باید با تماس با «اورژانس اجتماعی (۱۲۳)» پاسخ داده شود. این سامانه ۲۴ ساعته آماده مداخله است (با فرستادن مددکار اجتماعی به محل). اگر مادر بترسد (مثل این پرونده که قاتل او را تهدید کرد)، میتواند با ارسال پیامک به سامانه ۱۲۳ درخواست کمک کند. همچنین میتواند به نزدیکترین کلانتری مراجعه و درخواست «شکایت کیفری» کند.
۲. ایجاد «خانههای امن» (Shelters) برای مادران و کودکان
سازمان بهزیستی در شهرهای بزرگ (تهران، مشهد، اصفهان، شیراز) سرپناههایی برای زنان خشونت دیده دارد. در این مراکز، مادر و کودک به مدت ۶ ماه (قابل تمدید) اقامت رایگان دارند و تحت مشاوره روانشناسی و حقوقی قرار میگیرند. در این مدت، مددکاران اجتماعی از دادگاه «حفظ حضانت» (یا انتقال حضانت به مادر) را درخواست میکنند. اما متأسفانه این مراکز به دلیل کمبود بودجه، ظرفیت محدودی دارند (در کل کشور فقط ۲۰ مرکز وجود دارد). دولت باید تعداد آنها را به ۱۰۰ مرکز افزایش دهد.
۳. آموزش مقابله با خشونت در مدارس و مطبوعات
این آموزشها باید در رسانههای جمعی (صداوسیما، خبرگزاریها) پخش شود. مثلاً: «اگر همسر معتاد دارید و احساس خطر میکنید، این مراحل را طی کنید:
۱) شماره ۱۲۳ را بگیرید.
۲) مدارک شناسایی خود و کودک را در کیف جداگانه بگذارید.
۳) به یکی از اقوام یا همسایههای مطمئن پناه ببرید.
۴) از دادگاه درخواست «دستور حفاظت موقت» کنید که به پلیس اجازه میدهد همسر معتاد را از منزل اخراج کند.»
در نهایت، اگر مادران (و خانوادهها) به موقع واکنش نشان دهند، میتوان از مرگ کودکانی مثل این نوزاد ۴۰ روزه جلوگیری کرد. سکوت، شریک جرم است.