آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
ساعاتی پیش، آسمان ایالت آیداهوی آمریکا صحنه یک حادثه هولناک هوایی بود؛ دو فروند جنگنده پیشرفته EA-18 گراولر نیروی دریایی آمریکا با یکدیگر برخورد کردند. این حادثه در جریان یک نمایش هوایی رخ داده است؛ جایی که خلبانان ماهر تیم نمایش «گراولر» نیروی دریایی آمریکا مشغول اجرای مانورهای هوایی بودند. طبق ویدئوهایی که از این حادثه منتشر شده، دو جنگنده در میانه نمایش با یکدیگر برخورد کرده و هر دو فروند به طور کامل از بین رفتهاند.
خبر خوب اینکه هر چهار خلبان این دو جنگنده موفق شدهاند پیش از سقوط، صندلی پرتاب (اجکت) را فعال کرده و با چتر نجات فرود آیند. تیم نمایش «گراولر» از جنگندههای مخصوص جنگ الکترونیک EA-18 استفاده میکند که یکی از پیشرفتهترین و گرانقیمتترین هواپیماهای نیروی دریایی آمریکا محسوب میشود. این حادثه در حالی رخ میدهد که جنگندههای گراولر در ماههای اخیر و در جریان حمله نظامی علیه جمهوری اسلامی، حضور فعالی در آسمان منطقه داشتهاند. نیروی دریایی آمریکا هنوز بیانیه رسمی درباره علت وقوع این حادثه منتشر نکرده است و تحقیقات برای تعیین دلیل برخورد دو جنگنده آغاز شده است. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل این حادثه، مشخصات فنی جنگندههای گراولر، پیشینه تیم نمایش و واکنشهای رسمی را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.
مشخصات فنی جنگنده EA-18 گراولر و اهمیت استراتژیک آن
جنگنده EA-18 گراولر که بر پایه بدنه F/A-18 سوپر هورنت ساخته شده، یکی از پیشرفتهترین جنگندههای جنگ الکترونیک جهان است. این هواپیما که توسط شرکت بوئینگ ساخته میشود، جایگزین جنگنده قدیمی EA-6 پراولر در نیروی دریایی آمریکا شده است. مأموریت اصلی گراولر، اختلال در رادارها و سیستمهای ارتباطی دشمن، شناسایی سیگنالهای دشمن و پشتیبانی الکترونیکی از سایر جنگندهها در میدان نبرد است. از نظر فنی، EA-18 مجهز به سامانه پیشرفته ALQ-99 است که میتواند فرکانسهای راداری دشمن را شناسایی کرده و با ارسال امواج مختل کننده، رادارها را کور کند. همچنین این جنگنده قابلیت حمل موشکهای ضد رادار HARM را دارد که به طور خودکار به سمت منابع سیگنال دشمن هدایت میشوند. هر فروند گراولر معمولاً ۲ خلبان دارد: یک خلبان جلو که هواپیما را هدایت میکند و یک افسر جنگ الکترونیک در صندلی عقب که مسئول عملیات الکترونیکی است. ارزش هر فروند EA-18 گراولر حدود ۷۰ میلیون دلار تخمین زده میشود و نیروی دریایی آمریکا حدود ۱۵۰ فروند از آن را در اختیار دارد. از دست دادن همزمان دو فروند از این جنگندههای پیشرفته، ضربه سنگینی به توان رزمی و اعتباری نیروی دریایی آمریکا محسوب میشود، به ویژه در شرایطی که این جنگندهها در ماههای اخیر در جنگ علیه جمهوری اسلامی نقش فعالی در منطقه داشتهاند.
جزئیات حادثه و ویدئوهای منتشرشده
طبق ویدئوهایی که از این حادثه در شبکههای اجتماعی منتشر شده، دو فروند EA-18 گراولر در حال اجرای مانورهای نزدیک به هم در ارتفاع پایین بودند. ناگهان یکی از جنگندهها مسیر خود را تغییر میدهد و بال خود را به دماغه جنگنده دیگر میزند. برخورد در کسری از ثانیه رخ میدهد و هر دو هواپیما بلافاصله دچار آتشسوزی و از هم پاشیدگی میشوند. در همان لحظات اولیه پس از برخورد، خلبانان هر دو جنگنده صندلی پرتاب را فعال میکنند. در ویدئوها چهار چتر نجات در آسمان دیده میشود که به آرامی به سمت زمین فرود میآیند. محل سقوط قطعات هواپیماها در یک منطقه باز و کمجمعیت گزارش شده است که خوشبختانه تلفات زمینی در پی نداشته است. این حادثه یادآور سوانح مشابه در نمایشهای هوایی سالهای گذشته است. نزدیکترین نمونه، برخورد دو جنگنده F-18 نیروی دریایی آمریکا در سال ۲۰۱۷ در جریان یک نمایش هوایی در فلوریدا بود. در آن حادثه نیز خلبانان موفق به اجکت شدند. با این حال، از دست دادن همزمان دو فروند گراولر در یک حادثه، بیسابقه و بسیار نادر است.
تیم نمایش گراولر و سابقه فعالیت آن
تیم نمایش «گراولر» (Growler) وابسته به نیروی دریایی آمریکا یکی از جدیدترین تیمهای نمایش هوایی این نیرو محسوب میشود. این تیم که با جنگندههای EA-18 گراولر اجرا میکند، برای نخستین بار در سال ۲۰۲۱ فعالیت خود را آغاز کرد. هدف از تشکیل این تیم، نمایش قدرت و توانمندیهای جنگندههای جنگ الکترونیک نیروی دریایی به عموم مردم و همچنین جذب نیروهای جوان به این شاخه تخصصی از نیروهای مسلح است. برخلاف تیم مشهور «بلو آنجل» (Blue Angels) که از جنگندههای F/A-18 استفاده میکند، تیم گراولر تمرکز بیشتری بر نمایش قابلیتهای جنگ الکترونیک دارد. این تیم معمولاً در نمایشهای هوایی بزرگ در سراسر آمریکا شرکت میکند و مانورهایی مانند پرواز نزدیک، شیرجههای عمودی، چرخشهای تند و شبیهسازی مأموریتهای اختلال راداری را اجرا مینماید. خلبانان تیم گراولر از مجربترین خلبانان نیروی دریایی آمریکا انتخاب میشوند که هزاران ساعت پرواز با انواع جنگندهها را در کارنامه دارند. حادثه امروز اولین سانحه جدی در تاریخ فعالیت این تیم محسوب میشود. نیروی دریایی آمریکا اعلام کرده که تمامی نمایشهای هوایی این تیم تا اطلاع ثانوی متوقف خواهد شد و تحقیقات گستردهای برای تعیین علت برخورد آغاز شده است.
واکنشهای رسمی و وضعیت خلبانان
نیروی دریایی آمریکا تا لحظه تنظیم این گزارش، بیانیه رسمی مفصلی درباره حادثه منتشر نکرده است. با این حال، یک سخنگوی نیروی دریایی در گفتگوی کوتاه با خبرگزاریها تأیید کرده که دو فروند EA-18 گراولر در یک سانحه هوایی در ایالت آیداهو از بین رفتهاند و هر چهار خلبان توانستهاند با موفقیت اجکت کنند. وضعیت جسمانی خلبانان هنوز به طور رسمی اعلام نشده است، اما منابع اولیه گزارش میدهند که همه خلبانان پس از فرود با چتر نجات، توسط تیمهای امدادی به مراکز درمانی منتقل شدهاند. به نظر میرسد شدت جراحات آنها جدی نباشد، هرچند انجام معاینات کامل پزشکی و ارزیابیهای روانشناختی پس از چنین حوادثی معمولاً چند روز طول میکشد. هیئت تحقیق نیروی دریایی آمریکا برای بررسی علت حادثه تشکیل شده است. سه محور اصلی در این تحقیق دنبال میشود: نقص فنی در یکی از هواپیماها، خطای انسانی خلبانان در حین مانورهای نزدیک، و شرایط جوی نامساعد. گزارش مقدماتی احتمالاً طی چند روز آینده منتشر خواهد شد، اما گزارش نهایی و دقیق ممکن است ماهها طول بکشد. در صورت اثبات خطای انسانی، خلبانان ممکن است با مجازاتهای انضباطی تا اخراج از خدمت مواجه شوند.
تأثیر حادثه بر توان رزمی آمریکا در منطقه
از دست دادن همزمان دو فروند EA-18 گراولر، یک ضربه عملیاتی و روانی مهم برای نیروی دریایی آمریکا محسوب میشود. این جنگندهها به دلیل قابلیتهای منحصر به فرد در جنگ الکترونیک، جزو داراییهای راهبردی و حیاتی نیروی دریایی به شمار میروند. هر فروند گراولر سالها طول میکشد تا ساخته شود و خلبانان و افسران جنگ الکترونیک آن نیز سالها آموزش تخصصی میبینند. این حادثه در شرایطی رخ میدهد که آمریکا و اسرائیل درگیر جنگ تحمیلی سوم علیه ایران هستند و ناوگان نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس و دریای عمان حضور گسترده دارد. گراولرها یکی از مهمترین داراییهای آمریکا برای مقابله با سامانههای راداری و پدافندی ایران محسوب میشوند. کاهش تعداد گراولرهای عملیاتی، هرچند به میزان دو فروند، میتواند در کوتاهمدت بر توان عملیاتی آمریکا در منطقه تأثیر بگذارد. از سوی دیگر، ویدئوهای منتشرشده از این حادثه به سرعت در شبکههای اجتماعی پخش شده است. برخی تحلیلگران معتقدند این حادثه میتواند از نظر روانی و تبلیغاتی به نفع ایران و جبهه مقاومت تمام شود، زیرا تصویر «ارتش شکستناپذیر» آمریکا را خدشهدار میکند. با این حال، نیروی دریایی آمریکا سابقه بازیابی سریع از چنین حوادثی را دارد و بعید است این سانحه تأثیر راهبردی بلندمدتی بر توان رزمی این کشور داشته باشد.