پیش بینی هوای فردا: دوشنبه ۲۸ اردیبهشت ماه 1405

آسیانیوز ایران، سرویس اجتماعی:

اگر فکر می‌کردید بهار یعنی هوای معتدل و خنک، این روزها باید تجدید نظر کنید؛ دمای هوا در چندین شهر کشور از مرز ۴۰ درجه سلسیوس عبور کرده است. سازمان هواشناسی کشور از ثبت دماهای بالاتر از ۴۰ درجه در شهرهای بستک هرمزگان، بندر دیر بوشهر، شهداد کرمان و زهک و زابل سیستان و بلوچستان خبر داده است. در نقطه مقابل، ارتفاعات و دامنه‌های البرز امروز دمای کمتر از ۱۰ درجه را تجربه کردند؛ اختلاف دمایی حیرت‌انگیز ۳۰ درجه‌ای میان شمال و جنوب کشور. اما گرمای شدید تنها مخاطره امروز نیست؛ وزش باد شدید و گرد و خاک، آسمان حداقل ۱۰ استان کشور را غبارآلود کرده و کیفیت هوا را به شدت کاهش داده است.

استان‌های اصفهان، سمنان، یزد، فارس، کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و خوزستان درگیر توده گرد و خاک شده‌اند. در نقطه دیگر کشور، آسمان شمال شرق و شرق امروز ابری بود و از شیروان و مانه و سملقان خراسان شمالی رعد و برق و رگبار ملایم باران گزارش شده است. سازمان هواشناسی برای فردا (جمعه) در شمال غرب و استان‌های کرمانشاه، همدان، قزوین، زنجان و ارتفاعات البرز، افزایش ابر و بارندگی پیش‌بینی کرده است. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل دمای شهرهای مختلف، هشدارهای هواشناسی، مناطق درگیر گرد و خاک و توصیه‌های ضروری برای روزهای پیش رو را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.

جزئیات کامل دمای ثبت‌شده در شهرهای مختلف کشور

بر اساس گزارش سازمان هواشناسی، امروز شاهد پراکندگی شدید دمایی در نقاط مختلف کشور بودیم. گرم‌ترین نقاط کشور در استان‌های جنوبی و شرقی قرار دارند. شهرستان بستک در استان هرمزگان با ثبت دمای بالاتر از ۴۰ درجه، یکی از داغ‌ترین نقاط کشور محسوب می‌شود. بندر دیر در استان بوشهر نیز دمایی فراتر از ۴۰ درجه را تجربه کرده است. در استان کرمان، شهر شهداد که به عنوان یکی از گرم‌ترین نقاط ایران شناخته می‌شود، دمای بالای ۴۰ درجه را ثبت کرده است. همچنین در استان سیستان و بلوچستان، شهرهای زهک و زابل نیز از این موج گرما در امان نمانده‌اند و دمای هوا در این مناطق از مرز ۴۰ درجه عبور کرده است.

در مقابل، استان‌های خوزستان، بوشهر، هرمزگان، کرمان و سیستان و بلوچستان نیز دمای ۴۰ درجه را تجربه کرده‌اند، هرچند در برخی نقاط این استان‌ها دما از این مرز عبور نکرده است. نکته قابل توجه، اختلاف دمایی شدید میان مناطق کوهستانی و جنوب کشور است. در ارتفاعات و دامنه‌های البرز، دمای هوا امروز به کمتر از ۱۰ درجه سلسیوس رسیده است. این یعنی اختلاف دمایی حدود ۳۰ درجه میان شمال و جنوب کشور که پدیده‌ای نادر اما در فصول انتقالی رخ می‌دهد. در شمال شرق و شرق کشور، وضعیت متفاوت است. آسمان این مناطق امروز ابری بوده و از شیروان و مانه و سملقان در خراسان شمالی، رعد و برق و رگبار ملایم باران گزارش شده است. این بارش‌ها هرچند اندک، اما برای مناطق خشک شمال شرق خبری خوش محسوب می‌شود و می‌تواند تا حدودی از شدت گرد و خاک بکاهد.

تحلیل پدیده گرد و خاک و استان‌های درگیر

یکی از مهم‌ترین مخاطرات جوی امروز، وزش باد شدید و گسترش توده گرد و خاک در ده‌ها استان کشور است. بر اساس گزارش سازمان هواشناسی، وزش باد شدید و گرد و خاک، آسمان استان‌های اصفهان، سمنان، یزد، فارس، کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و خوزستان را غبارآلود کرده است. این پدیده منجر به افت شدید کیفیت هوا در این مناطق شده و شهروندان را با مشکلات تنفسی و کاهش دید مواجه کرده است. منشأ اصلی این توده گرد و خاک، وزش باد شدید در جنوب کشور عراق و عربستان است. این بادها ذرات ریز خاک را از بیابان‌های عربی به سمت ایران حمل می‌کنند. با توجه به پیش‌بینی سازمان هواشناسی، فردا نیز این روند ادامه خواهد داشت و حتی احتمال ورود توده گرد و خاک تازه‌ای به نواحی غرب و جنوب غرب کشور وجود دارد. استان‌های خوزستان، ایلام، کرمانشاه و لرستان باید برای فردا آماده کاهش کیفیت هوا باشند. نکته نگران‌کننده، همزمانی پدیده گرد و خاک با گرمای شدید در برخی استان‌هاست. برای مثال در استان کرمان، همزمان با گرمای بالای ۴۰ درجه در شهداد، شهرهای دیگر این استان نیز درگیر گرد و خاک هستند. این ترکیب (گرما + گرد و خاک) یکی از خطرناک‌ترین وضعیت‌های جوی برای سلامت شهروندان به ویژه سالمندان، کودکان و بیماران تنفسی محسوب می‌شود.

پیش‌بینی هواشناسی برای فردا جمعه

سازمان هواشناسی برای فردا (جمعه) پیش‌بینی‌های متنوعی برای نقاط مختلف کشور ارائه کرده است. خبر خوش برای ساکنان شمال غرب و غرب کشور: افزایش ابر و بارندگی در استان‌های شمال غرب (آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل) و همچنین استان‌های کرمانشاه، همدان، قزوین، زنجان و ارتفاعات البرز پیش‌بینی می‌شود. این بارش‌ها می‌تواند دمای هوا را در این مناطق کاهش دهد و هوای مطبوعی را برای آخر هفته به ارمغان آورد. اما خبر ناخوش برای ساکنان غرب و جنوب غرب: وزش باد در جنوب کشور عراق همچنان ادامه دارد و پیش‌بینی می‌شود توده گرد و خاک جدیدی وارد نواحی غرب و جنوب غرب کشور شود. استان‌های خوزستان، ایلام، کرمانشاه و لرستان در معرض خطر این توده هستند. همچنین احتمال شکل‌گیری توده گرد و خاک در خود مناطق بیابانی ایران (مانند کویر مرکزی و نمک) نیز وجود دارد. برای سایر مناطق کشور، وضعیت نسبتاً پایدار پیش‌بینی می‌شود. اما افرادی که قصد سفر به استان‌های درگیر گرد و خاک را دارند، توصیه می‌شود تجهیزات ایمنی (مانند ماسک، عینک) همراه داشته باشند و در صورت امکان سفر خود را به روز دیگری موکول کنند. سازمان هواشناسی همچنین هشدار داده که وزش باد شدید ممکن است در برخی مناطق به خسارت به سازه‌های موقت، تابلوهای تبلیغاتی و درختان منجر شود.

توصیه‌های بهداشتی و ایمنی برای روزهای گرم و گرد و خاکی

با توجه به همزمانی گرمای شدید و گرد و خاک در چندین استان کشور، رعایت نکات بهداشتی و ایمنی ضروریست:

1. نخستین توصیه به شهروندان ساکن در مناطق گرم (خوزستان، بوشهر، هرمزگان، کرمان و سیستان و بلوچستان): از خروج غیرضروری در ساعات اوج گرما (۱۱ صبح تا ۴ بعدازظهر) خودداری کنید. در صورت ناچاری به خروج، حتماً از کلاه لبه‌دار، عینک آفتابی و کرم ضدآفتاب استفاده کنید و مایعات فراوان (ترجیحاً آب و دوغ بدون نمک) بنوشید. از نوشیدنی‌های کافئین‌دار (چای، قهوه، نوشابه) و الکل که باعث کم‌آبی بدن می‌شوند، پرهیز کنید.
2. دومین توصیه به شهروندان ساکن در مناطق درگیر گرد و خاک (۱۰ استان ذکرشده): حتماً از ماسک استاندارد (N95 یا بالاتر) هنگام خروج از منزل استفاده کنید. در منزل، درها و پنجره‌ها را ببندید و در صورت وجود دستگاه تصفیه هوا، آن را روشن کنید. بیماران تنفسی (آسم، برونشیت، COPD) و بیماران قلبی بهتر است اصلاً از منزل خارج نشوند. کودکان و سالمندان نیز جزو گروه‌های آسیب‌پذیر هستند و باید در محیط بسته و دارای تهویه مناسب باقی بمانند.
3. توصیه سوم به رانندگانی که قصد تردد در جاده‌های مناطق گرد و خاکی را دارند: در هنگام کاهش دید (کمتر از ۵۰ متر)، خودرو را در محل امنی متوقف کنید و از ادامه حرکت خودداری کنید. چراغ‌های خودرو را روشن نگه دارید و از بوق زدن‌های بی‌مورد خودداری کنید. فاصله طولی با خودروی جلویی را حداقل دو برابر حالت عادی افزایش دهید. در صورت مواجهه با طوفان گرد و خاک ناگهانی، شیشه‌های خودرو را بالا بکشید و سیستم تهویه را روی «گردش داخلی» تنظیم کنید تا ورود گرد و خاک به کابین به حداقل برسد.

تحلیل اقلیمی؛ آیا این گرما و گرد و خاک نرمال است یا ناشی از تغییر اقلیم؟

پرسش مهمی که این روزها ذهن بسیاری از کارشناسان را درگیر کرده، این است: آیا موج گرما و گرد و خاک فعلی یک پدیده طبیعی و فصلی است یا نشانه‌ای از تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین؟ پاسخ: هر دو. بخشی از این پدیده‌ها طبیعی و نرمال است. ایران در فصول انتقالی (بهار و پاییز) همواره با نوسانات شدید دما و پدیده گرد و خاک مواجه بوده است. وزش بادهای ۱۲۰ روزه سیستان در این فصل، امری عادی است و همیشه با گرد و خاک همراه بوده. اما بخش دیگری از این پدیده‌ها غیرعادی و نگران‌کننده است. شدت و تواتر (تکرار) این پدیده‌ها در سال‌های اخیر افزایش یافته است.

بر اساس داده‌های سازمان هواشناسی، میانگین دمای ایران در ۵۰ سال اخیر حدود ۱.۵ درجه افزایش یافته که سریع‌تر از میانگین جهانی (۱.۱ درجه) است. این افزایش دما، تبخیر آب از تالاب‌ها و دریاچه‌ها (مانند هامون، بختگان، ارومیه) را تشدید کرده و خشکی خاک را افزایش داده است. خاک خشک‌تر، مستعدتر برای تولید گرد و خاک است. همچنین کاهش بارندگی در مناطق غربی عراق و سوریه (که منشأ اصلی بسیاری از توده‌های گرد و خاک ایران هستند) به دلیل تغییر اقلیم، باعث شده این مناطق خشک‌تر از قبل شوند و در نتیجه طوفان‌های گرد و خاک با شدت بیشتر و فراوانی بیشتر شکل بگیرند. به عبارت دیگر، آنچه امروز می‌بینیم، آمیزه‌ای از پدیده‌های طبیعی و تشدیدشده توسط تغییر اقلیم انسانی است. هشدار کارشناسان این است: اگر روند انتشار گازهای گلخانه‌ای و تخریب طبیعت ادامه یابد، این پدیده‌ها در آینده شدیدتر و مکررتر خواهند شد.