مهدی سپهر، خواننده جاودانه «بهار را صدا بزن»، درگذشت

آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:

خاطره‌انگیزترین صدای دهه هفتاد، آنکه با ترانه «بهار را صدا بزن» بهار را در جان‌های تشنه ایران زمین جاری کرد، دیگر در میان ما نیست. مهدی سپهر، خواننده برجسته موسیقی پاپ ایران، ساعاتی پیش چشم از جهان فروبست و نسلی از علاقه‌مندان موسیقی را در اندوهی عمیق فرو برد. او که سال ۱۳۲۸ در اهواز دیده به جهان گشود، گرچه دانش‌آموخته رشته مهندسی راه و ساختمان بود، اما عشق به موسیقی مسیر زندگی‌اش را برای همیشه تغییر داد. فعالیت هنری این هنرمند فقید در سال ۱۳۵۰ از رادیو در میدان ارگ تهران آغاز شد؛ جایی که استعداد ناب او نظر علی تجویدی، آهنگساز و ویولونیست بزرگ ایران، را به خود جلب کرد. نخستین اثری که توسط مهدی سپهر اجرا شد، آهنگ «در کام امواج» با آهنگسازی علی تجویدی بود؛ شروعی که سرآغاز یک دوران درخشان شد.

اما بی‌تردید ماندگارترین اثر او، ترانه «بهار را صدا بزن» است؛ اثری که از خاطره‌انگیزترین تصنیف‌های ادبیات معاصر ایران محسوب می‌شود و توسط سپهر به قطعه‌ای جاودانه در موسیقی پاپ دهه هفتاد تبدیل شد. این ترانه همچنان در حافظه شنیداری نسل‌های آن دوران زنده است و هر شنونده‌ای را به روزهای بهاری و شیرین زندگی خود می‌برد. آیین خاکسپاری این هنرمند فقید فردا سه‌شنبه ۲۹ اسفند در قطعه هنرمندان بهشت زهرا برگزار خواهد شد. آسیانیوز ایران درگذشت این چهره ماندگار را به خانواده گرامی‌اش و جامعه موسیقی کشور تسلیت می‌گوید.

مروری بر زندگی و مسیر هنری مهدی سپهر

مهدی سپهر در سال ۱۳۲۸ در شهر اهواز چشم به جهان گشود. او در خانواده‌ای متولد شد که اگرچه زمینه هنری چندانی نداشت، اما استعداد و علاقه درونی او به موسیقی از کودکی خود را نشان می‌داد. با این حال، مانند بسیاری از جوانان نسل خود، ابتدا راهی به ظاهر مطمئن‌تر را انتخاب کرد: مهندسی. او در رشته مهندسی راه و ساختمان تحصیل کرد و فارغ‌التحصیل شد، اما هیچ‌گاه نتوانست عشق خود به موسیقی را نادیده بگیرد.

سال ۱۳۵۰ نقطه عطف زندگی او بود. در این سال، او فعالیت هنری خود را از رادیو میدان ارگ تهران آغاز کرد. رادیوی ارگ که در آن سال‌ها یکی از مهم‌ترین مراکز تولید و پخش موسیقی در ایران بود، بستری شد برای ظهور استعدادهای ناب. در همین مکان بود که علی تجویدی، آهنگساز و ویولونیست بزرگ ایران، صدای مهدی سپهر را شنید و بلافاصله استعداد او را تشخیص داد. تجویدی که از چهره‌های شاخص مکتب موسیقی کلاسیک ایرانی بود، نقش مهمی در معرفی و راهنمایی سپهر ایفا کرد.

نخستین اثر رسمی سپهر، آهنگ «در کام امواج» با آهنگسازی علی تجویدی بود. اگرچه این اثر چندان معروف نشد، اما سرآغاز یک همکاری هنری بود. سپهر پس از انقلاب نیز به فعالیت خود ادامه داد و در دهه هفتاد به اوج شهرت خود رسید. ترانه «بهار را صدا بزن» که با شعری از شاعران معاصر و تنظیمی ماندگار اجرا شد، او را به چهره‌ای ملی تبدیل کرد و نامش را برای همیشه در تاریخ موسیقی پاپ ایران حک کرد.

ترانه «بهار را صدا بزن» و دلایل ماندگاری آن

1. ترانه «بهار را صدا بزن» بی‌شک مهم‌ترین اثر مهدی سپهر و یکی از نمادین‌ترین قطعات موسیقی پاپ ایران در دهه هفتاد است. این اثر از چند جهت ماندگار شده است:
   نخست، شعر آن که از خاطره‌انگیزترین آثار ادبی شاعران معاصر ایران محسوب می‌شود، حاوی مفاهیم عمیق امید، زندگی و تازه شدن است. در سال‌های پس از جنگ تحمیلی و در فضای بازسازی کشور، چنین ترانه‌ای طنینی ویژه در روح و جان مردم پیدا کرد.
2. دوم، تنظیم موسیقی اثر که تلفیقی ماهرانه از ملودی‌های اصیل ایرانی با سازبندی مدرن است. استفاده از سازهای زهی و بادی به همراه ریتم‌های شاد و پویا، فضایی بهاری و سرزنده به قطعه بخشیده است. این تنظیم هوشمندانه باعث شد اثر هم برای نسل جوان آن دوران جذاب باشد و هم برای نسل قدیم‌تر که به موسیقی اصیل ایرانی عادت داشتند، دلنشین و مأنوس.
3. سوم، صدای گرم، احساسی و صمیمی مهدی سپهر که با این ترانه عجین شده است. سپهر صدایی داشت که به خوبی می‌توانست حس امید و شادابی را منتقل کند بدون اینکه به سطحی‌نگری یا اغراق بیفتد. همین صدای خاص باعث شد «بهار را صدا بزن» نه فقط یک ترانه معمولی، بلکه یک «خاطره شنیداری» برای میلیون‌ها ایرانی شود؛ خاطره‌ای که هر بار با شنیدن آن، روزهای بهاری و شیرین زندگی در ذهن زنده می‌شود.
4. نقش علی تجویدی در شکل‌گیری هنر سپهر

علی تجویدی، آهنگساز و ویولونیست برجسته ایرانی، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌ها بر مهدی سپهر بود. تجویدی که از شاگردان برجسته ابوالحسن صبا و از نوازندگان نامدار رادیو بود، در دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ نقش مهمی در کشف و پرورش استعدادهای جوان ایفا می‌کرد. او کسی بود که صدای سپهر را شناخت و او را به عنوان خواننده به جامعه هنری معرفی کرد. نخستین همکاری جدی این دو، آهنگ «در کام امواج» بود. تجویدی که خود آهنگساز این قطعه بود، با حساسیت بالایی روی اجرای سپهر کار کرد و او را با ظرایف خواندن موسیقی اصیل ایرانی آشنا ساخت. این همکاری هرچند کوتاه بود (زیرا تجویدی در سال ۱۳۵۵ درگذشت)، اما تأثیر عمیقی بر سبک و نگرش هنری سپهر گذاشت. سپهر همیشه در مصاحبه‌های خود با احترام و قدردانی از استاد تجویدی یاد می‌کرد.

باید توجه داشت که علی تجویدی یکی از حلقه‌های واسط میان نسل طلایی موسیقی ایران (نسل صبا، محجوبی، خالدی) و نسل پس از انقلاب بود. او با شاگردان خود، از جمله مهدی سپهر، سعی کرد سنت موسیقی اصیل ایرانی را به نسل‌های بعد منتقل کند. اگرچه سپهر بعدها بیشتر به سمت موسیقی پاپ رفت، اما نشانه‌های تأثیر تجویدی در اجراهای او، به ویژه در تحریرها و کشش‌های آوازی، همواره قابل تشخیص بود.

تأثیر سپهر بر موسیقی پاپ دهه هفتاد ایران

دهه هفتاد را می‌توان دوران طلایی موسیقی پاپ پس از انقلاب در ایران نامید. پس از سال‌ها سکوت نسبی و محدودیت‌های پس از انقلاب، در این دهه شاهد ظهور نسلی جدید از خوانندگان پاپ بودیم. مهدی سپهر یکی از چهره‌های شاخص این نسل بود. او در کنار هنرمندانی مانند فرهاد مهراد، داریوش اقبالی (مقیم خارج) و خوانندگان نسل میانی، توانست فضای جدیدی در موسیقی پاپ ایران ایجاد کند.

نوآوری اصلی سپهر، توانایی او در «ایرانی کردن» موسیقی پاپ بود. در حالی که بسیاری از خوانندگان پاپ آن سال‌ها به شدت تحت تأثیر موسیقی غربی (به ویژه پاپ انگلیسی و آمریکایی) بودند، سپهر سعی کرد با تلفیق ملودی‌های اصیل ایرانی، ریتم‌های محلی و شعرهای غنی فارسی، سبکی منحصر به فرد خلق کند. «بهار را صدا بزن» بهترین نمونه این سبک است؛ اثری که نه غربی به نظر می‌رسد و نه کپی از گذشته، بلکه کاملاً ایرانی و معاصر است. به همین دلیل، مهدی سپهر نه فقط یک خواننده پاپ، بلکه یک «نوآور» و «سبک‌ساز» در تاریخ موسیقی ایران محسوب می‌شود. او نشان داد که می‌توان با حفظ هویت ایرانی، موسیقی جذاب و عامه‌پسند خلق کرد. بسیاری از خوانندگان نسل بعد (دهه هشتاد و نود) از سپهر به عنوان یکی از الهام‌بخش‌های اصلی خود نام برده‌اند. امروز، با درگذشت او، یکی از آخرین حلقه‌های اتصال به آن دوران طلایی گسسته شده است.

مراسم خاکسپاری و پیام‌های تسلیت

آیین خاکسپاری زنده‌یاد مهدی سپهر فردا سه‌شنبه ۲۹ اسفند برگزار خواهد شد. پیکر این هنرمند فقید در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (قطعه ۸۸ یا قطعه نام آوران) به خاک سپرده خواهد شد. زمان دقیق برگزاری مراسم متعاقباً از سوی خانواده آن مرحوم یا خانه موسیقی ایران اعلام خواهد شد. از عموم علاقه‌مندان، هنرمندان و دوستداران موسیقی دعوت شده است در این مراسم حضور یابند و با این هنرمند خداحافظی کنند. پیش از این، پیام‌های تسلیت متعددی از سوی شخصیت‌های فرهنگی و هنری منتشر شده است.

خانه موسیقی ایران در پیامی ضمن ابراز همدردی با خانواده سپهر، او را «صدای ماندگار بهار» و «چهره بی‌ادعای موسیقی پاپ» خواند. همچنین برخی از خوانندگان مطرح نسل جوان نیز در شبکه‌های اجتماعی خود از این ضایعه ابراز تأسف کرده و برای آن مرحوم آرامش ابدی آرزو کرده‌اند. آسیانیوز ایران نیز درگذشت این هنرمند بزرگ را به خانواده گرامی ایشان، جامعه هنری کشور و تمام دوستداران موسیقی اصیل ایرانی تسلیت می‌گوید. یاد و خاطره مهدی سپهر، به ویژه آن ترانه ماندگار «بهار را صدا بزن»، برای همیشه در حافظه جمعی ایرانیان زنده خواهد ماند. روحش شاد و یادش گرامی باد.

آسیانیوز ایران(روزنامه آسیا سابق)، درگذشت این عزیز گرانسنگ را

به خانواده محترم ایشان، و تمامی هنردوستان ایران زمین، تسلیت گفته

و آرزوی صبر برای بازماندگان محترم ایشان دارد.

یادش گرامی؛