قطعات برج نوری
- ستون اصلی برج
- صفحه ستون (بیس پلیت)
- لچکی تقویتی
- سیستم بالابرنده هد
- سیم بکسل فولادی
- هد یا سبد نگهدارنده پروژکتورها
- پروژکتورها
- تابلو برق و تجهیزات کنترلی
- فونداسیون و بولتها
- نردبان
- صاعقهگیر
- چراغ چشمکزن هشدار
جدول مقایسه اجزای برج نوری
| قطعه برج نوری |
وظیفه اصلی |
محل قرارگیری |
| ستون اصلی |
تحمل وزن سازه، هد و فشار باد |
بدنه اصلی برج از پایین تا بالا |
| صفحه ستون (بیس پلیت) |
اتصال برج به فونداسیون و انتقال بار |
پایین برج روی فونداسیون |
| لچکی تقویتی |
تقویت محل اتصال ستون به بیس پلیت |
اطراف صفحه ستون |
| سیستم بالابرنده |
جابهجایی هد در برج متحرک |
داخل یا پایین برج |
| سیم بکسل فولادی |
بالا و پایین بردن هد |
داخل ستون برج |
| هد یا سبد پروژکتورها |
نگهداری و نصب پروژکتورها |
بالاترین قسمت برج |
| پروژکتورها |
تأمین روشنایی محیط |
روی هد برج |
| تابلو برق |
کنترل سیستم روشنایی و موتور |
کنار فونداسیون یا باکس مجزا |
| فونداسیون و بولت |
انتقال بار برج به زمین |
زیر سطح زمین |
| نردبان و پاگرد |
دسترسی برای تعمیرات |
روی بدنه برج |
| صاعقهگیر |
انتقال جریان صاعقه به زمین |
نوک برج |
| چراغ چشمکزن |
هشدار دید در شب |
بالاترین نقطه برج |
1- ستون اصلی برج نوری
ستون اصلی مهمترین بخش برج نوری محسوب میشود و در واقع بدنه مرکزی برج را تشکیل میدهد. تمام وزن هد، پروژکتورها و حتی فشار ناشی از وزش باد از طریق این قسمت به فونداسیون منتقل میشود؛ به همین دلیل طراحی آن باید کاملاً مهندسیشده باشد. بدنه برج معمولاً بهصورت چندوجهی و تلسکوپی تولید میشود تا هم مقاومت بیشتری در برابر نیروهای جانبی داشته باشد و هم قطعات بهراحتی داخل یکدیگر مونتاژ شوند. در تولید برجهای مرتفع، ضخامت ورق و قطر سازه از پایین به بالا تغییر میکند تا وزن نهایی کنترل شده و پایداری برج افزایش پیدا کند.
کاربرد و اهمیت
ستون اصلی وظیفه تحمل کل بار سازه را برعهده دارد و اگر کیفیت طراحی یا ساخت آن پایین باشد، برج در برابر باد دچار لرزش یا تغییر شکل خواهد شد. این بخش تعیینکننده عمر مفید برج نوری است و کوچکترین خطا در جوشکاری، ضخامت ورق یا مونتاژ آن میتواند ایمنی کل پروژه را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل در کارخانههای حرفهای، کنترل ابعاد، تست جوش و بررسی تلرانس قطعات با دقت بالایی انجام میشود.
مشخصات فنی
- فولاد ST37 یا ST52
- ضخامت ورق حدود 2.5 تا 8 میلیمتر
- طراحی چندوجهی
- ساخت تلسکوپی
- اتصال اورلپی یا فلنجی
- پوشش گالوانیزه گرم
محل قرارگیری
از روی فونداسیون شروع میشود و تا بالاترین قسمت برج ادامه دارد.
2- صفحه ستون (بیس پلیت)
صفحه ستون قطعهای فولادی و سنگین است که پایین برج نصب میشود و نقش واسطه بین سازه فلزی و فونداسیون بتنی را دارد. این قطعه باید بتواند فشار و وزن کل برج را بهصورت یکنواخت به بولتها و فونداسیون منتقل کند. در برجهای مرتفع معمولاً ضخامت و قطر بیس پلیت افزایش پیدا میکند تا تنشهای ناشی از باد و وزن سازه بهتر کنترل شوند. دقت سوراخکاری این صفحه اهمیت بسیار زیادی دارد، چون کوچکترین خطا در محل بولتها هنگام نصب مشکل ایجاد میکند.
کاربرد و اهمیت
بیس پلیت یکی از حساسترین بخشهای برج نوری است، زیرا تمام پایداری سازه به نحوه اتصال این قطعه به فونداسیون وابسته است. اگر ضخامت صفحه کافی نباشد یا جوشکاری آن اصولی انجام نشود، به مرور زمان برج دچار لقی و نشست خواهد شد. در پروژههای صنعتی و مناطق بادخیز معمولاً طراحی این قطعه با ضریب ایمنی بالاتری انجام میشود.
مشخصات فنی
- فولاد با ضخامت بالا
- ضخامت حدود 10 تا 30 میلیمتر
- طراحی دایرهای یا چندضلعی
- دارای سوراخ بولت دقیق
محل قرارگیری
پایینترین بخش برج، روی فونداسیون بتنی.
3- لچکی تقویتی
لچکیها صفحات فولادی مثلثیشکلی هستند که بین ستون اصلی و بیس پلیت جوش داده میشوند تا استحکام محل اتصال افزایش پیدا کند. در برجهای بلند، بیشترین تنش معمولاً در قسمت پایینی سازه ایجاد میشود و لچکیها کمک میکنند این فشار بهتر توزیع شود. تعداد و ضخامت لچکیها با توجه به ارتفاع برج، وزن هد و شرایط محیطی تعیین میشود.
کاربرد و اهمیت
وظیفه اصلی لچکی جلوگیری از تمرکز تنش در پایین برج است. اگر این بخش بهدرستی طراحی نشود، در بلندمدت امکان ایجاد ترک در محل اتصال ستون و صفحه ستون وجود دارد. در برجهای مرتفع و پروژههای بزرگ، طراحی لچکیها یکی از مهمترین بخشهای محاسبات سازهای محسوب میشود.
مشخصات فنی
- فولاد سنگین
- جوشکاری CO2 یا زیرپودری
- طراحی مثلثی
- ضخامت متناسب با ارتفاع برج
محل قرارگیری
اطراف صفحه ستون در پایین برج.
4- سیستم بالابرنده هد
در برجهای متحرک، برای پایین آوردن هد و انجام سرویس پروژکتورها از سیستم بالابر استفاده میشود. این سیستم میتواند دستی یا برقی باشد و شامل گیربکس، وینچ و تجهیزات حرکتی است. در برجهای بلند یا پروژههایی که تعداد پروژکتورها زیاد است، معمولاً از سیستم برقی استفاده میشود تا عملیات جابهجایی هد سریعتر و ایمنتر انجام شود.
کاربرد و اهمیت
سیستم بالابر باعث میشود تعمیر و نگهداری برج بدون نیاز به جرثقیل یا بالابرهای سنگین انجام شود. در پروژههایی که سرویس دورهای اهمیت زیادی دارد، کیفیت این سیستم نقش مستقیم در کاهش هزینههای نگهداری دارد. همچنین وجود سیستم ترمز و قفل ایمنی در برجهای متحرک اهمیت بسیار بالایی دارد.
به گفته سایت globalspec درباره کاربرد برج های روشنایی:
Lighting towers serve an important function for military use in forward operating bases (FOB). Major sporting events utilize light towers when additional safety measures are taken to account for increased pedestrian traffic inside the venue or outside the area. In addition, transportation improvement projects require light towers for late evening work performed during minimal traffic times.
برجهای روشنایی نقش مهمی در استفاده نظامی در پایگاههای عملیاتی خط مقدم (FOB) دارند. رویدادهای ورزشی بزرگ زمانی از برجهای روشنایی استفاده میکنند که اقدامات ایمنی اضافی برای افزایش ترافیک عابر پیاده در داخل محل برگزاری یا خارج از منطقه در نظر گرفته شود. علاوه بر این، پروژههای بهبود حمل و نقل برای کارهای اواخر عصر که در زمانهای کم ترافیک انجام میشوند، به برجهای روشنایی نیاز دارند.
مشخصات فنی
- گیربکس دستی یا برقی
- الکتروموتور صنعتی
- وینچ فولادی
- سیستم ترمز ایمنی
محل قرارگیری
داخل بدنه برج یا قسمت پایینی سازه.
5- سیم بکسل فولادی
سیم بکسل یکی از اصلیترین قطعات برج متحرک است که وظیفه جابهجایی هد را برعهده دارد. این قطعه باید توان تحمل وزن هد و پروژکتورها را داشته باشد و در برابر کشش، رطوبت و تغییرات دمایی مقاوم باشد. در برجهای حرفهای معمولاً از سیم بکسلهای فولادی گالوانیزه با ضریب ایمنی بالا استفاده میشود.
کاربرد و اهمیت
کیفیت سیم بکسل مستقیماً با ایمنی برج در ارتباط است، زیرا تمام وزن هد هنگام حرکت روی این بخش قرار میگیرد. استفاده از سیم بکسل نامرغوب میتواند باعث استهلاک سریع یا حتی خطر سقوط هد شود. به همین دلیل در برجهای استاندارد، بازدید دورهای و تعویض بهموقع این قطعه اهمیت زیادی دارد.
مشخصات فنی
- فولادی گالوانیزه
- مقاوم در برابر کشش
- چندرشته صنعتی
- دارای مغزی فولادی
محل قرارگیری
داخل برج و متصل به هد و گیربکس.
6- سبد یا هد نگهدارنده پروژکتورها
هد برج بخشی است که پروژکتورها روی آن نصب میشوند و در واقع مرکز اصلی نورپردازی سازه محسوب میشود. این قسمت بسته به نوع پروژه میتواند بهصورت دایرهای، چندضلعی یا استادیومی طراحی شود. طراحی هد باید بهگونهای باشد که وزن پروژکتورها را تحمل کند و در عین حال تعادل برج حفظ شود.
کاربرد و اهمیت
نوع طراحی هد تأثیر مستقیمی روی نحوه پخش نور و حتی میزان فشار باد روی برج دارد. در پروژههای استادیومی، زاویه قرارگیری پروژکتورها روی هد اهمیت زیادی دارد تا نور بهصورت یکنواخت توزیع شود. همچنین در برجهای متحرک، هد باید وزن کمی داشته باشد تا فشار اضافی به سیستم بالابر وارد نشود.
مشخصات فنی
- ساختهشده از پروفیل فولادی
- پوشش گالوانیزه گرم
- طراحی ثابت یا متحرک
- ظرفیت نصب چند پروژکتور
محل قرارگیری
بالاترین بخش برج نوری.
7- پروژکتورهای روشنایی
پروژکتورها منبع اصلی تأمین نور در برج نوری هستند و بسته به نوع پروژه، توان و تعداد آنها متفاوت است. امروزه بیشتر پروژهها از پروژکتورهای LED استفاده میکنند، زیرا مصرف برق پایینتر و طول عمر بیشتری دارند. زاویه پخش نور و نوع لنز نیز با توجه به فضای پروژه انتخاب میشود.
کاربرد و اهمیت
کیفیت پروژکتورها مستقیماً روی شدت روشنایی، مصرف انرژی و هزینه نگهداری تأثیر دارد. در پروژههای بزرگ مثل فرودگاه یا استادیوم، انتخاب اشتباه پروژکتور میتواند باعث ایجاد سایه یا افت نور در محیط شود. به همین دلیل طراحی سیستم روشنایی معمولاً بهصورت تخصصی انجام میشود.
مشخصات فنی
- LED یا متال هالید
- توانهای مختلف
- IP بالا
- بدنه آلومینیومی
محل قرارگیری
روی هد یا سبد برج.
8- صاعقهگیر
در برجهای مرتفع، احتمال برخورد صاعقه افزایش پیدا میکند؛ به همین دلیل از صاعقهگیر برای انتقال جریان الکتریکی به زمین استفاده میشود. این سیستم معمولاً شامل میله فلزی، کابل ارت و تجهیزات تخلیه جریان است.
کاربرد و اهمیت
وجود صاعقهگیر از آسیب دیدن پروژکتورها، تابلو برق و حتی خود سازه جلوگیری میکند. در مناطق با رعدوبرق زیاد، نبود این سیستم میتواند خسارت سنگینی به تجهیزات وارد کند. به همین دلیل در برجهای بالای ۱۵ متر معمولاً استفاده از آن ضروری است.
مشخصات فنی
- میله فولادی یا مسی
- کابل ارت
- سیستم تخلیه جریان
محل قرارگیری
نوک برج نوری.
9- چراغ چشمکزن هشدار
چراغ چشمکزن در برجهای مرتفع نصب میشود تا سازه در شب یا شرایط مهآلود بهتر دیده شود. این چراغها معمولاً بهصورت سولار یا LED کممصرف تولید میشوند.
کاربرد و اهمیت
این قطعه بیشتر در پروژههای نزدیک فرودگاه، جاده یا مناطق صنعتی کاربرد دارد و باعث افزایش ایمنی محیط میشود. در برجهای بلند، چراغ هشدار نقش مهمی در جلوگیری از برخورد احتمالی تجهیزات پروازی یا جرثقیلها دارد.
مشخصات فنی
- LED کممصرف
- مدل سولار یا برقی
- مقاوم در برابر بارندگی
محل قرارگیری
بالاترین نقطه برج.
سوالات متداول
-
مهمترین قطعه در برج نوری کدام است؟
مهمترین بخش برج نوری ستون اصلی سازه است، زیرا تمام وزن برج، هد، پروژکتورها و فشار ناشی از باد توسط این قسمت تحمل میشود. اگر طراحی ستون از نظر ضخامت ورق، نوع فولاد یا ساختار چندوجهی اصولی نباشد، کل ایمنی و عمر مفید برج تحت تأثیر قرار میگیرد.
-
چرا در برج نوری از سیستم بالابر استفاده میشود؟
سیستم بالابر در برجهای متحرک برای پایین آوردن هد و انجام تعمیرات پروژکتورها استفاده میشود. این سیستم باعث میشود سرویس و نگهداری برج بدون نیاز به جرثقیل یا بالابرهای سنگین انجام شود و عملیات تعمیرات سریعتر، ایمنتر و کمهزینهتر باشد./