آسیانیوز ایران؛ سرویس حقوقی:
پس از ۱۲ ماه انتظار و پیگیریهای مستمر خانواده، حکم قصاص قاتل الهه حسیننژاد، دختر ۲۴ ساله اسلامشهری، صبح امروز اجرا شد. بهمن فرزانه، مردی که در خرداد ۱۴۰۴ الهه را با ضربات چاقو به قتل رسانده بود، با درخواست اولیای دم و تأیید حکم در دیوان عالی کشور، به سزای اعمال خود رسید. پرونده الهه حسیننژاد از همان روزهای نخست ناپدید شدنش در ۴ خرداد ۱۴۰۴، توجه افکار عمومی را به خود جلب کرد؛ دختر جوانی که پس از سوار شدن بر خودرویی در میدان آزادی، دیگر هرگز به خانه بازنگشت. جسد الهه ۱۲ روز بعد، در ۱۵ خرداد ۱۴۰۴، در بیابانهای اطراف تهران کشف شد و قاتل نیز در همان روز دستگیر شد.
متهم که به عنوان مسافرکش فعالیت میکرد، در اعترافات خود ابتدا انگیزه قتل را سرقت تلفن همراه عنوان کرد، اما بعداً به انگیزه دیگری نیز اعتراف کرد. دادگاه کیفری یک استان تهران در مرداد ۱۴۰۴، با توجه به مستندات موجود از جمله اعتراف متهم، گزارش پزشکی قانونی و آثار خون در خودرو، حکم قصاص نفس را صادر کرد. دیوان عالی کشور نیز پس از بررسی فرجامخواهی متهم، حکم قصاص را «عیناً تأیید» کرد. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل این پرونده، روند قضایی آن و ابعاد مختلف این جنایت را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.
مرور پرونده و نحوه وقوع جنایت
الهه حسیننژاد، متولد ۲۷ مهر ۱۳۷۹، دختر ۲۴ ساله اهل اسلامشهر بود که به عنوان ناخنکار در یک سالن زیبایی در شهرک غرب تهران فعالیت میکرد. او در روز حادثه (۴ خرداد ۱۴۰۴)، به درخواست مادرش زودتر محل کار را ترک کرد تا از برادر معلولش مراقبت کند. آخرین تماس او با پدرش در ساعت ۱۹:۴۰ بود که اعلام کرد در میدان نماز اسلامشهر است و ۲۰ دقیقه دیگر به خانه میرسد، اما پس از آن هیچ خبری از او نشد. بر اساس تحقیقات پلیس، الهه در مسیر بازگشت به منزل، سوار یک خودروی سمند نقرهای میشود. راننده خودرو که بهمن فرزانه نام داشت و به عنوان مسافرکش فعالیت میکرد، با انگیزهای که بعداً در اعترافاتش تغییر کرد، به او حمله میکند. بر اساس گزارش میزان، وابسته به قوه قضائیه، «راننده سمند قصد و نیت شومی داشته است که به دلیل مقاومت وی با وارد آوردن دو ضربه چاقو به قفسه سینه او را به قتل رسانده و پیکر او را بین بیابانهای اطراف تهران رها میکند.» جسد الهه ۱۲ روز بعد، در ۱۵ خرداد ۱۴۰۴، در بیابانهای اطراف تهران کشف شد. دادستان تهران در همان روز از پیدا شدن جسد و دستگیر شدن قاتل خبر داد. دو متهم به قتل او در ۱۵ خرداد دستگیر شدند. پیکر حسیننژاد در روز عصر روز ۱۶ خرداد با حضور گسترده مردم در دارالسلام اسلامشهر به خاک سپرده شد.
روند رسیدگی قضایی و صدور حکم قصاص
پس از تشکیل پرونده در دادسرای جنایی تهران و صدور دستورات ویژه قضایی برای تحقیقات، متهم دستگیر و به قتل اعتراف کرد. پس از اعتراف متهم، کیفرخواست پرونده برای رسیدگی به دادگاه کیفری یک استان تهران ارجاع شد. جلسه دادگاه پرونده قتل الهه حسیننژاد روز ۶ مردادماه ۱۴۰۴ در شعبه یکم دادگاه کیفری یک تهران با حضور هیئت قضایی، نماینده دادستان، متهم، اولیای دم و وکلای طرفین برگزار شد. نماینده دادستان در جلسه دادگاه با تشریح جزئیات پرونده، اتهام متهم را مباشرت در قتل عمدی، مخفی کردن جسد، تخریب اموال مقتول و ایراد صدمات عنوان کرد و با استناد به مستندات موجود از جمله اقرار متهم، گزارش پزشکی قانونی، آثار خون کشفشده در خودرو و گزارشهای پلیسی، خواستار اشد مجازات شد.
متهم پرونده نیز در جریان دادگاه ضمن تشریح روز حادثه، به وارد کردن ضربات چاقو به مقتول اعتراف کرد. وی در اظهارات خود عنوان کرد در جریان مشاجره با مرحومه الهه حسیننژاد، با چاقو به وی ضربه زده است. اولیای دم نیز در جلسه دادگاه، ضمن درخواست قصاص نفس، اعلام کردند که خواستار اجرای مجازات قانونی هستند. پس از رسیدگی به پرونده و با توجه مستندات و اعترافات متهم، رأی دادگاه مبنی بر محکومیت متهم به قصاص نفس صادر شد. در ادامه روند قضایی، دیوان عالی کشور حکم صادره را بررسی و «عیناً تأیید» کرد. وکیل خانواده الهه حسیننژاد اعلام کرد که حکم اعدام متهم «پس از فرجامخواهی، در دیوان عالی کشور مورد رسیدگی قرار گرفت و عیناً تأیید شد.»
چالش تفاضل دیه و نقش رئیس قوه قضاییه
یکی از مسائل حاشیهای این پرونده مربوط به پرداخت مبلغ تفاضل دیه بود. اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه در پاسخ به سوالی در مورد رد شدن درخواست ماده ۴۲۸ در رابطه با پرداخت تفاضل دیه پرونده قتل الهه حسین نژاد از بیت المال گفت: «پس از بررسیهای انجامشده مشخص شد که پرونده مذکور واجد تمامی شرایط مقرر در موازین قانونی و فقهی برای اعمال ماده ۴۲۸ قانون مجازات اسلامی نبوده است.» وی افزود: «همانگونه که در فرآیند رسیدگی قضایی مقرر است، تشخیص تحقق شرایط قانونی و شرعی برای اعمال این ماده، بر عهده مرجع رسیدگیکننده است و در این پرونده، پس از بررسی دقیق، شرایط لازم احراز نشد. با این حال، با دستور رئیس قوه قضاییه مقرر شد تفاضل دیه از طریق دیگری تأمین شود تا امکان اجرای حکم بدون پرداخت تفاضل از بیتالمال فراهم شود.» با دستور رئیس قوه قضاییه، این مبلغ تأمین و مانع اجرای حکم برطرف شد. سخنگوی قوه قضاییه پیشتر نیز اعلام کرده بود که هیچ مانعی برای اجرای حکم قصاص وجود ندارد و مبلغ دیه این پرونده با دستور رئیس کل قوه قضاییه تأمین و به حساب دادگستری تهران واریز شده است.
واکنش افکار عمومی و بیانیه مقامات
از زمانی که خبر مفقود شدن الهه حسیننژاد منتشر شد، توجه افکار عمومی به این پرونده جلب شد و واکنش مقامهای جمهوری اسلامی را هم در پی داشت. وزیر کشور ایران دستور داد وضعیت حملونقل عمومی غیررسمی و اینترنتی بررسی شود و سخنگوی دولت گفت که زمان پر کردن خلأهای قانونی حمایت از زنان فرا رسیده است. پدر الهه حسیننژاد هم از مقامهای قضائی خواسته بود که با اشد مجازات قاتل دخترش در «سریعترین زمان» نگذارند که «الهههای دیگر گرفتار این طور آدمهای پست فطرت» شوند. کشف جسد الهه حسیننژاد ۱۲ روز پس از قتل، خشم افکار عمومی برانگیخت و کاربران در شبکههای اجتماعی نوشتند: «این پرونده یک کشته و ۹۰ میلیون زخمی داشت.» پدر الهه حسیننژاد در گفتوگو با همشهری گفت: «پرونده قاتل به اجرای احکام دادسرای اسلامشهر فرستاده شده و به ما گفتهاند که تا آخر هفته تاریخ اجرای حکم را اعلام میکنند. بر اساس ماده ۴۷۰ قانون مجازات اسلامی، مسئولیت پرداخت دیه بر عهده بیتالمال قرار گرفته است و ما تقاضای اجرای حکم در ملاعام را داریم و به هیچ عنوان حاضر به بخشش نیستیم. همه جامعه منتظرند تا هرچه زودتر قاتل الهه به سزای اعمالش برسد و به دار مجازات آویخته شود.»
تحلیل ابعاد حقوقی و اجتماعی پرونده
پرونده قتل الهه حسیننژاد از ابعاد مختلف قابل بررسی است. از نظر حقوقی، این پرونده نشاندهنده روند نسبتاً سریع رسیدگی قضایی در ایران است؛ پروندهای که در خرداد ۱۴۰۴ تشکیل شد، در مرداد همان سال حکم بدوی آن صادر گردید و پس از تأیید دیوان عالی و رفع موانع مالی، حکم قصاص در اردیبهشت ۱۴۰۵ اجرا شد. علی القاصی مهر، رئیس کل دادگستری استان تهران، گفته بود رسیدگی به این پرونده بهصورت «ویژه» و «خارج از نوبت» انجام شد. از نظر اجتماعی، این پرونده بار دیگر بحث ایمنی حملونقل عمومی غیررسمی و خطرات سوار شدن زنان به خودروهای شخصی نامعلوم را برجسته کرد. الهه حسیننژاد به عنوان یک زن جوان که به دلیل عدم تمایل به پوشش اجباری شناخته میشد و از حامیان جنبشهای اجتماعی بود، توجهات را به خود جلب کرد. همچنین اعترافات متهم درباره انگیزه قتل (با تغییر روایت از سرقت به مشاجره بر سر نوع پوشش) ابعاد جدیدی به این پرونده بخشید. پس از تأیید حکم قصاص توسط دیوان عالی کشور، وکیل خانواده الهه حسیننژاد اعلام کرد: «پرونده جهت اجرای حکم به مرجع اجرای احکام ارسال خواهد شد.» سرانجام صبح امروز، حکم قصاص قاتل الهه حسیننژاد با درخواست اولیای دم و پس از طی تمامی مراحل قانونی و قضایی اجرا شد. این پایان تلخی برای پروندهای بود که یک سال تمام افکار عمومی ایران را تحت تأثیر قرار داده بود.