آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
شورای آموزش و پرورش استان قم در جدیدترین تصمیم خود، نحوه برگزاری امتحانات پایان سال تحصیلی را برای پایههای مختلف تعیین کرد. بر اساس بخشنامه این شورا، امتحانات پایههای هفتم، هشتم، نهم و دهم در قم به صورت غیرحضوری (مجازی) برگزار میشود. پیش از این نیز امتحانات پایههای اول تا ششم ابتدایی به صورت غیرحضوری اعلام شده بود. با این تصمیم، تمام پایههای تحصیلی از اول دبستان تا دهم دبیرستان در استان قم، امتحانات غیرحضوری خواهند داشت. نحوه برگزاری امتحانات مقاطع یازدهم و دوازدهم (پایههای پایانی دوره دوم متوسطه) نیز ۲۰ روز پس از اعلام پایان جنگ مشخص خواهد شد.
این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که استان قم به دلیل شرایط خاص امنیتی و نزدیکی به تأسیسات حساس، در ماههای اخیر بارها شاهد هشدارهای امنیتی بوده است. همچنین تراکم بالای جمعیت و احتمال بروز حوادث در تجمعات دانشآموزی، از دیگر دلایل اتخاذ این تصمیم اعلام شده است. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل این تصمیم، نحوه برگزاری امتحانات مجازی و توصیههای لازم به دانشآموزان و والدین را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.
جزئیات تصمیم شورای آموزش و پرورش قم
شورای آموزش و پرورش استان قم که بالاترین نهاد تصمیمگیری در مسائل آموزشی استان است، با توجه به شرایط خاص امنیتی و بهداشتی، تصمیم به برگزاری غیرحضوری امتحانات پایههای هفتم تا دهم گرفته است. پیش از این، امتحانات پایههای اول تا ششم ابتدایی (دوره ابتدایی) نیز به صورت غیرحضوری اعلام شده بود. بنابراین، جمعاً پایههای اول تا دهم (۱۰ پایه تحصیلی) مشمول برگزاری مجازی امتحانات هستند. این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که وزارت آموزش و پرورش پیش از این اختیار نحوه برگزاری امتحانات پایههای هفتم تا دهم را به شوراهای تأمین استانها (که عمدتاً بر مسائل امنیتی تمرکز دارند) واگذار کرده بود. اما شورای آموزش و پرورش استان قم (که بر مسائل آموزشی و تربیتی تمرکز دارد) نیز در این مورد ورود کرده و تصمیم به غیرحضوری گرفتن امتحانات گرفته است.
استان قم به دلیل وجود حرم حضرت معصومه و سایر اماکن مذهبی، همواره جمعیت شناور بالایی دارد. همچنین این استان در ماههای اخیر (به ویژه پس از تشدید جنگ) چندین بار شاهد هشدارهای امنیتی (احتمال حملات هوایی) بوده است. تراکم بالای دانشآموزان در مدارس (به ویژه مدارس پرجمعیت قم) و عدم امکان رعایت کامل فاصلهگذاری اجتماعی، از دیگر دلایل اتخاذ این تصمیم است. جزئیات نحوه برگزاری امتحانات مجازی (سامانه، زمان، قوانین) متعاقباً توسط آموزش و پرورش استان اعلام خواهد شد.
وضعیت پایههای یازدهم و دوازدهم
یکی از مهمترین ابهامات در این تصمیم، وضعیت پایههای یازدهم و دوازدهم است. بر اساس اعلام شورای آموزش و پرورش استان قم، نحوه برگزاری امتحانات مقاطع یازدهم و دوازدهم «۲۰ روز پس از اعلام پایان جنگ» مشخص خواهد شد. این عبارت نشان میدهد که در حال حاضر، حتی خود مسئولان نیز نمیدانند که آیا این امتحانات به صورت حضوری برگزار میشوند یا مجازی. علت این ابهام، اهمیت و حساسیت بالای نمرات پایه یازدهم و دوازدهم است. نمرات امتحانات نهایی پایه دوازدهم، «تأثیر قطعی در کنکور سراسری» (به میزان ۵۰ درصد) دارند. همچنین نمرات پایه یازدهم نیز (بر اساس قوانین جدید) در سابقه تحصیلی دانشآموز تأثیرگذار است (اگرچه با ضریب کمتر). بنابراین، برگزاری امتحانات مجازی (که خطر تقلب در آنها بالاست) میتواند «عدالت آموزشی» را به شدت خدشهدار کند.
از سوی دیگر، برگزاری امتحانات حضوری در شرایط جنگ (با وجود خطر حملات هوایی) نیز بسیار دشوار و پرخطر است. به نظر میرسد که آموزش و پرورش استان قم منتظر است تا ببیند «آتشبس» یا «پایان جنگ» چه زمانی اعلام میشود. اگر جنگ طی هفتههای آینده به پایان برسد، احتمال برگزاری حضوری امتحانات (حتی با تأخیر) وجود دارد. اگر جنگ ادامه یابد، احتمالاً امتحانات یازدهم و دوازدهم نیز به صورت مجازی (با تمهیدات ویژه ضد تقلب) برگزار خواهد شد. دانشآموزان پایه یازدهم و دوازدهم قم باید از هم اکنون خود را برای هر دو حالت (حضوری و مجازی) آماده کنند و مطالعات خود را ادامه دهند.
نحوه برگزاری امتحانات مجازی در قم
آموزش و پرورش استان قم برای برگزاری امتحانات مجازی، از ترکیبی از سامانههای موجود و جدید استفاده خواهد کرد. بستر اصلی، «سامانه شاد» (شبکه اجتماعی دانشآموزی) خواهد بود که در دوران کرونا توسعه یافته و اکنون قابلیت برگزاری آزمونهای آنلاین با نظارت هوشمند را دارد. همچنین از «سامانه آزمونساز» مرکز ارزشیابی وزارت آموزش و پرورش نیز استفاده خواهد شد که امکان طراحی سوالات تشریحی و تستی، تنظیم زمان، و نمرهدهی خودکار را فراهم میکند.
برای جلوگیری از تقلب، تمهیدات زیر در نظر گرفته شده است:
۱. تنوع در سوالات: هر دانشآموز مجموعه سوالات متفاوتی دریافت میکند (بانک سوالات تصادفی).
۲. محدودیت زمانی: پاسخ به هر سوال در زمان محدود (مثلاً ۶۰ ثانیه برای تستی، ۵ دقیقه برای تشریحی) انجام میشود.
۳. نظارت تصادفی از طریق دوربین: در برخی دروس مهم (ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست، زبان)، از دانشآموز خواسته میشود دوربین خود را روشن کند و ناظر (معلم یا مراقب) به صورت زنده بر نحوه پاسخگویی نظارت کند.
۴. بررسی ناهنجاریهای آماری: تشخیص پاسخهای مشابه و کپیکاری (تقلب) با الگوریتمهای هوشمند. اگر دو دانشآموز بیش از ۸۰ درصد پاسخهای یکسان داشته باشند (غیر از سوالات تصادفی)، برگه آنها بررسی ویژه میشود.
۵. ممنوعیت چند تب مرورگر: سامانه از طریق کدهای جاوااسکریپت، تلاش دانشآموز برای باز کردن تبهای دیگر یا خروج از صفحه امتحان را تشخیص میدهد و به ناظر هشدار میدهد.
دانشآموزانی که به اینترنت پرسرعت یا تجهیزات هوشمند دسترسی ندارند، نگران نباشند. مدارس مجهز به سایتهای کامپیوتری (آزمایشگاه) در روزهای امتحان باز خواهند بود و دانشآموزان میتوانند با رعایت فاصله اجتماعی و پروتکلهای بهداشتی، در آنجا در امتحان شرکت کنند. همچنین امکان شرکت در امتحان با گوشی هوشمند (موبایل) نیز وجود دارد.
واکنش والدین و دانشآموزان
تصمیم شورای آموزش و پرورش قم برای غیرحضوری شدن امتحانات، با واکنشهای متفاوتی از سوی والدین و دانشآموزان مواجه شده است. والدین (به ویژه مادران شاغل) تا حدودی نگران هستند که فرزندانشان در خانه به درستی مطالعه نکنند یا در زمان امتحان با مشکل فنی مواجه شوند. با این حال، اکثر والدین از این تصمیم «استقبال کردهاند»؛ چراکه نگرانی اصلی آنها «امنیت فرزندانشان» در شرایط جنگ است. یک والد در شبکههای اجتماعی نوشته است: «حضوری یا مجازی، مهم نیست. مهم این است که بچهها سالم باشند و زنده. از مسئولان تشکر میکنم که به فکر ایمنی بچهها هستند.»
دانشآموزان قمی نیز واکنش دوگانهای نشان دادهاند. برخی (اغلب دانشآموزان زرنگ و منظم) از امتحانات مجازی استقبال میکنند، زیرا استرس کمتری دارند و میتوانند در محیط آرام خانه خودشان امتحان دهند. برخی دیگر (اغلب دانشآموزان کمانگیزه یا با دسترسی ضعیف به اینترنت) نگران هستند که نتوانند به خوبی خود را آماده کنند یا در حین امتحان با قطعی اینترنت مواجه شوند. یک دانشآموز قمی در گفتگو با خبرنگار ما گفت: «اینترنت ما در منطقه پردیسان (قم) پر از قطعی و کندی است. میترسم وسط امتحان اینترنت برود و نمرهام خراب شود. کاش میشد در مدرسه امتحان بدهیم.» برخی از معلمان نیز نگران «عدالت آموزشی» هستند. آنها معتقدند دانشآموزانی که امکانات بهتری (اینترنت پرسرعت، لپتاپ، اتاق اختصاصی) دارند، نسبت به دانشآموزان محروم، مزیت ناعادلانهای کسب میکنند. آموزش و پرورش استان قم قول داده است که برای جبران این نابرابری، از روشهای ارزیابی جایگزین (مانند سوالات تشریحی با پاسخ باز به جای تستی، و تأکید بر نمرات کارنامه سالانه به جای امتحان پایانی) استفاده کند. با این حال، در عمل، ممکن است برخی نابرابریها همچنان باقی بماند.
توصیههای مهم به دانشآموزان و والدین قمی
با توجه به برگزاری مجازی امتحانات در قم، رعایت چند نکته میتواند به موفقیت دانشآموزان کمک کند:
۱. آمادگی فنی
پیش از روز امتحان، حتماً سامانه شاد یا پلتفرم تعیین شده را روی دستگاه خود نصب و تست کنید. از سلامت اینترنت، وبکم (در صورت نیاز)، و میکروفن اطمینان حاصل کنید. یک شارژر همراه (پاوربانک) و کابل یدکی نیز کنار دست داشته باشید. یک روز قبل از امتحان، در زمان مشابه، یک جلسه شبیهسازی برگزار کنید تا با محیط امتحان آشنا شوید.
۲. آمادگی درسی
برنامه مطالعه خود را از هم اکنون تنظیم کنید و به جای مطالعه شب امتحانی، مطالعه مستمر در طول هفته را در پیش بگیرید. در امتحانات مجازی، سوالات معمولاً تحلیلیتر و مفهومیتر هستند تا تستی و حفظی. پس به جای حفظ کردن طوطیوار، روی درک مفاهیم تمرکز کنید. از منابع کمک آموزشی آنلاین (وبسایتهای آموزشی، کانالهای تلگرامی، ویدئوهای آموزشی) استفاده کنید.
۳. محیط آرام و بدون حواسپرتی
یک میز تمیز و مرتب در اتاقی آرام و به دور از سر و صدا (تلویزیون، صحبت اعضای خانواده، صدای خیابان) آماده کنید. به اعضای خانواده بگویید در ساعات امتحان مزاحم شما نشوند. گوشی موبایل خود را روی حالت مزاحم نشوید قرار دهید (مگر اینکه با همان گوشی امتحان میدهید). یک لیوان آب کنار دست بگذارید، اما از خوردن غذاهای سنگین و نوشیدنیهای کافئیندار قبل از امتحان خودداری کنید.
۴. مدیریت زمان و استرس
در امتحانات مجازی، زمان محدود است. ابتدا سوالات آسان را پاسخ دهید، سپس به سراغ سوالات دشوار بروید. اگر با سوالی گیر کردید، بیش از چند دقیقه وقت تلف نکنید. تایمر (زمان سنج) کنار دست بگذارید. اگر دچار اضطراب شدید، نفس عمیق بکشید (۳ ثانیه دم، ۳ ثانیه حبس، ۳ ثانیه بازدم) و چند بار تکرار کنید. به خودتان بگویید «من آماده هستم» و «تنها چیزی که میتوانم انجام دهم، تلاش خودم است.»