آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
در تازهترین تصمیم دانشگاه پیام نور، نحوه برگزاری امتحانات پایان نیمسال جاری تغییر کرد. معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام نور با صدور اطلاعیهای اعلام کرد که آزمونهای پایان نیمسال به صورت غیرحضوری برگزار خواهد شد. پیش از این، دانشگاه بر برگزاری «یکپارچه و حضوری» امتحانات تأکید داشت، اما با توجه به مشکلات و موانع منعکس شده، این تصمیم اصلاح شد. یکسان نبودن شرایط استانهای مختلف کشور و همچنین شرایط عمومی حاکم بر کشور که موجب نگرانی برخی خانوادههای دانشجویان شده بود، از جمله دلایل این تغییر اعلام شده است.
دانشگاه پیام نور تأکید کرده است که این تصمیم به منظور «حفظ آرامش مردم و دانشگاهیان در سراسر کشور» اتخاذ شده است. این تصمیم در تاریخ ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ توسط ستاد امتحانات و هیأت رئیسه دانشگاه به تصویب رسیده است. جزئیات نحوه برگزاری آزمونها در مقاطع مختلف تحصیلی و برای دروس عملی، تئوری و عمومی در روزهای آینده تصمیمگیری و اطلاعرسانی خواهد شد. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل این تصمیم، علت تغییر رویکرد و نحوه برگزاری امتحانات غیرحضوری را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.
علت تغییر تصمیم از حضوری به غیرحضوری
دانشگاه پیام نور تا ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ بر برگزاری «یکپارچه و حضوری» امتحانات پایان نیمسال تأکید داشت. حتی در اطلاعیههای قبلی، معاون آموزشی دانشگاه اعلام کرده بود که آزمونها از ۱۶ خرداد به صورت حضوری برگزار میشود. اما با فاصله کمتر از یک روز، دانشگاه موضع خود را به طور کامل تغییر داد. چه عواملی باعث این تغییر شد؟
-
یکسان نبودن شرایط استانها
استانهای مختلف ایران در شرایط جنگی (تهران،خوزستان، ایلام، کرمانشاه، هرمزگان، سیستان و بلوچستان) در وضعیت قرمز امنیتی قرار دارند و برگزاری امتحانات حضوری در این مناطق بسیار پرخطر بود. از سوی دیگر، استانهای مرکزی (اصفهان، یزد، کرمان، سمنان) نیز با طوفانهای گرد و خاک و آلودگی شدید هوا مواجه بودند. برخی استانها (مازندران، گیلان، گلستان) نیز درگیر بارشهای سیلآسا و رعد و برق بودند. بنابراین، برگزاری «یکپارچه» و «حضوری» برای تمام استانها غیرممکن بود.
-
نگرانی خانوادههای دانشجویان
پس از اعلام خبر برگزاری حضوری امتحانات، موجی از نگرانی در میان والدین دانشجویان (به ویژه دانشجویان غیربومی) ایجاد شد. بسیاری از والدین از ترس حملات هوایی، تصادفات جادهای (به دلیل بارش و مه گرفتگی)، و هزینههای بالای سفر (بلیت، سوخت، اقامت) با دانشگاه تماس گرفتند و خواستار برگزاری غیرحضوری شدند. دانشگاه پس از بررسی درخواستهای متعدد، به این جمعبندی رسید که «حفظ آرامش مردم» اولویت دارد.
-
شرایط عمومی حاکم بر کشور
جنگ، قطعی مکرر اینترنت و برق (به دلیل ناترازی انرژی) و تورم بیسابقه، شرایط روانی و اقتصادی دشواری را برای دانشجویان و خانوادههایشان ایجاد کرده است. برگزاری امتحانات حضوری در چنین شرایطی، استرس و فشار را دوچندان میکرد. دانشگاه با پذیرش درخواست دانشجویان، سعی کرد تا حدی این فشار را کاهش دهد.
-
فشار از سوی اساتید
برخی از اساتید دانشگاه پیام نور (به ویژه اساتید شاغل در مناطق جنگی و یا اساتید مسن که در معرض بیماریهای واگیر هستند) از برگزاری حضوری امتحانات ابراز نارضایتی کرده بودند. آنها با استناد به «سلامت خود و دانشجویان»، خواستار برگزاری مجازی شده بودند. هیأت رئیسه دانشگاه با توجه به این فشارها، تصمیم به تغییر رویکرد گرفت.
جزئیات برگزاری امتحانات غیرحضوری
با اعلام غیرحضوری شدن امتحانات، دانشجویان دانشگاه پیام نور باید خود را برای شرکت در آزمونهای آنلاین (مجازی) آماده کنند. جزئیات فنی و اجرایی به شرح زیر است:
-
سامانه برگزاری
آزمونها از طریق «سامانه آموزش مجازی دانشگاه پیام نور» (lms.pnu.ac.ir) برگزار میشود. دانشجویان باید با ورود به این سامانه، رمز عبور خود را از قبل فعال کرده باشند.
-
نوع سوالات
با توجه به اینکه امکان نظارت مستقیم بر دانشجویان در آزمونهای مجازی محدود است، اساتید احتمالاً از «سوالات تشریحی با پاسخ باز» به جای سوالات تستی استفاده خواهند کرد (چون احتمال تقلب در تستی بالاست). سوالات تشریحی نیازمند تحلیل و استدلال هستند و پاسخ دادن به آنها از روی جزوه (بدون درک مطلب) دشوار است. همچنین ممکن است از سوالات «پروژه محور» (تحقیق کوچک، حل مسئله، تحلیل داده، تهیه گزارش) استفاده شود.
-
مدت زمان
زمان هر جلسه امتحان توسط استاد تعیین میشود (معمولاً ۱.۵ تا ۲ ساعت). محدودیت زمانی شدید اعمال میشود (مثلاً ۱ دقیقه برای هر سوال تستی، ۵ دقیقه برای هر سوال تشریحی). پس از پایان زمان، سامانه به طور خودکار امتحان را بسته و پاسخهای ذخیره نشده ثبت نخواهد شد.
-
نظارت و جلوگیری از تقلب
سامانه از تکنیکهای زیر برای کاهش تقلب استفاده میکند:
-
تنوع سوالات
بانک سوالات تصادفی (هر دانشجو سوالات متفاوتی دریافت میکند).
- ممنوعیت چند تب مرورگر: سامانه از طریق جاوااسکریپت، تلاش دانشجو برای باز کردن تبهای دیگر (مرورگر) را تشخیص میدهد.
-
نظارت با دوربین (اختیاری)
در برخی دروس مهم، استاد ممکن است از دانشجویان بخواهد وبکم خود را روشن کنند و از طریق نرمافزار «اسکای روم» یا «بیگ بلو باتن» (BigBlueButton) بر آنها نظارت داشته باشد. این روش اجباری نیست و در اطلاعیه جداگانه اعلام میشود.
-
تحلیل آماری
پس از آزمون، سیستم پاسخهای دانشجویان را تحلیل میکند. اگر دو دانشجو بیش از ۸۰ درصد پاسخهای مشابه (و اشتباهات مشابه) داشته باشند، به عنوان تقلب شناسایی میشوند.
وضعیت دروس عملی و کارگاهی
یکی از چالشهای اصلی برگزاری امتحانات غیرحضوری، نحوه ارزشیابی از «دروس عملی و کارگاهی» (مانند آزمایشگاه شیمی، فیزیک، زیست، الکترونیک، نرمافزار، و...) است. دانشگاه پیام نور هنوز تصمیم نهایی در این مورد را اعلام نکرده است، اما سه سناریو محتمل است:
-
سناریوی اول
برگزاری حضوری دروس عملی (به صورت محدود). برخی دروس عملی (مانند آزمایشگاه شیمی که نیاز به مواد شیمیایی و تجهیزات خاص دارد) اصلاً به صورت مجازی قابل برگزاری نیست. دانشگاه ممکن است تصمیم بگیرد که این دروس را به صورت حضوری و با رعایت پروتکلهای بهداشتی و با ظرفیت محدود (مثلاً ۵۰ درصد) برگزار کند. دانشجویان باید در زمان معین به آزمایشگاه مراجعه کنند و تحت نظارت استاد، آزمایش را انجام دهند.
-
سناریوی دوم
ارزشیابی مبتنی بر پروژه (Project-Based). استاد به جای امتحان عملی، یک پروژه تحقیقاتی (مانند شبیهسازی با نرمافزار، تحلیل داده، ساخت یک دستگاه کوچک، تهیه فیلم آموزشی، و...) به دانشجویان میدهد و آنها باید تا تاریخ مشخصی پروژه را تحویل دهند (از طریق بارگذاری در سامانه). این روش خلاقانه است و یادگیری عمیقتری ایجاد میکند، اما زمانبر است و ممکن است برخی دانشجویان توانایی انجام آن را نداشته باشند (به دلیل کمبود تجهیزات در منزل).
-
سناریوی سوم
برگزاری امتحان شفاهی (آنلاین). استاد با هر دانشجو به صورت جداگانه (از طریق اسکایپ، گوگل میت، واتساپ یا تلفن) تماس میگیرد و سوالات عملی (مثلاً عیبیابی یک مدار، تشخیص یک واکنش شیمیایی، تحلیل یک قطعه کد) میپرسد. این روش عادلانه است (کاهش تقلب) اما برای اساتید بسیار زمانبر و خسته کننده است (برای کلاسی با ۱۰۰ دانشجو، حداقل ۱۰۰ ساعت زمان نیاز دارد). پیشبینی میشود که دانشگاه برای دروس عملی، ترکیبی از سناریوی اول و دوم را انتخاب کند (حضوری برای آزمایشگاههای ضروری، پروژه برای سایر دروس). جزئیات دقیق در اطلاعیههای آتی اعلام خواهد شد. دانشجویان باید با استاد خود تماس بگیرند و از روش ارزشیابی هر درس مطلع شوند.
واکنش دانشجویان و نقدهای وارد
تصمیم دانشگاه پیام نور برای غیرحضوری شدن امتحانات، با واکنشهای متفاوتی از سوی دانشجویان مواجه شده است:
-
واکنش مثبت (اکثریت دانشجویان)
دانشجویان (به ویژه دانشجویان غیربومی، شاغل، ساکن در مناطق جنگی، و دارای مشکلات مالی) از این تصمیم استقبال کردهاند. آنها معتقدند که برگزاری مجازی، استرس سفر، هزینههای اضافی و خطرات امنیتی را کاهش میدهد. یک دانشجوی پیام نور در شبکههای اجتماعی نوشته است: «بالاخره دانشگاه به حرف دانشجویان گوش کرد. ما توان پرداخت ۵ میلیون تومان هزینه رفت و آمد و اقامت برای یک ترم را نداریم. خداحافظ اضطراب!»
-
واکنش منفی (اقلیت دانشجویان)
برخی دانشجویان (به ویژه دانشجویان ممتاز که شانس کسب نمره بالا در امتحانات حضوری را دارند) از این تصمیم ناراضی هستند. آنها معتقدند که در امتحانات مجازی، تقلب رواج بیشتری دارد و دانشجویان کمتلاش میتوانند با تقلب، نمرات بالایی کسب کنند و این «بیعدالتی آموزشی» است. یک دانشجوی دیگر نوشته است: «من برای این ترم، ۱۲ ساعت در روز درس خواندم. حالا یک نفر میتواند با باز کردن کتاب و جزوه در کنار لپتاپ، نمره من را بگیرد. این اصلاً عادلانه نیست!»
-
نقد وارد بر دانشگاه
برخی کارشناسان آموزشی به دانشگاه پیام نور نقد وارد کردهاند که «چرا تا لحظه آخر (یک روز قبل از شروع امتحانات) تصمیم خود را تغییر دادید؟» این عدم ثبات رویه، باعث سردرگمی و استرس دانشجویان شده است. آنها معتقدند که دانشگاه باید از هفتهها قبل، بر اساس تحلیل دقیق شرایط (جنگ، آلودگی هوا، بارندگی) تصمیم میگرفت، نه اینکه تا آخرین لحظه صبر کند. همچنین، برخی از دانشجویان به «بستر فنی» دانشگاه (سرعت پایین سامانه، عدم پشتیبانی ۲۴ ساعته، مشکلات امنیتی) نقد دارند. امیدواریم دانشگاه برای رفع این مشکلات اقدام کند.
توصیههای مهم به دانشجویان برای امتحانات مجازی
با توجه به برگزاری امتحانات غیرحضوری، دانشجویان دانشگاه پیام نور باید نکات زیر را رعایت کنند:
۱. آمادگی فنی
پیش از روز امتحان، حتماً به سامانه lms.pnu.ac.ir یا گلستان وارد شوید و از صحت رمز عبور خود اطمینان حاصل کنید. مرورگر خود را به آخرین نسخه (فایرفاکس، کروم) به روز کنید. یک اینترنت پایدار (حتی از طریق دیتای همراه) تهیه کنید. یک شارژر همراه (پاوربانک) و کابل یدکی نیز کنار دست داشته باشید. لپتاپ خود را فول شارژ کنید. تلفن همراه خود را روی حالت مزاحم نشوید قرار دهید.
۲. محیط امتحان
یک اتاق آرام و بدون سر و صدا انتخاب کنید. به اعضای خانواده بگویید در ساعات امتحان مزاحم شما نشوند. میز خود را تمیز کنید و فقط ملزومات (لپتاپ، ماوس، یک لیوان آب) را روی آن بگذارید. کتاب، جزوه، گوشی (در صورت عدم نیاز)، و هر وسیله دیگری را از روی میز بردارید.
۳. مدیریت زمان
تایمر (زمان سنج) کنار دست بگذارید. ابتدا سوالات آسان را پاسخ دهید، سپس به سراغ سوالات دشوار بروید. اگر با سوالی گیر کردید، بیش از چند دقیقه وقت تلف نکنید (بعداً برگردید). برای سوالات تشریحی، پاسخ را مختصر و مفید بنویسید (طولانی ننویسید). برای سوالات تستی، در صورت شک، حدس بزنید (مگر اینکه نمره منفی داشته باشد).
۴. صداقت علمی
از هرگونه تقلب (نگاه به جزوه، باز کردن تب دیگر، ارتباط با دوستان، استفاده از گوشی) خودداری کنید. سیستم دانشگاه دارای «نرمافزارهای ضد تقلب» است. اگر متقلب محسوب شوید، برگه شما باطل میشود و ممکن است تا یک سال از شرکت در امتحانات محروم شوید. به یاد داشته باشید که ارزشیابی واقعی از سطح علمی شما، در درازمدت (مخصوصاً برای کنکور ارشد و دکتری) به نفع شماست. صداقت، بهترین سیاست است.
۵. بیمه فنی
اگر در حین امتحان با مشکل فنی (قطع اینترنت، قطع برق، هنگ کردن لپتاپ) مواجه شدید، وحشت نکنید. بلافاصله با استاد خود (از طریق شماره تماس یا ایمیلی که در ابتدای ترم اعلام کرده) تماس بگیرید و موضوع را گزارش دهید. همچنین از صحنه مشکل (با تلفن همراه خود) فیلم یا عکس بگیرید. سپس در اولین فرصت، درخواست «تکرار امتحان» (امتحان جایگزین) را به صورت مکتوب به دانشگاه ارائه دهید. در صورت داشتن مستند، درخواست شما پذیرفته میشود.