آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
روز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، شماری از دانشآموزان در دو شهر شهرکرد و بیرجند، در اعتراض به «حضوری شدن امتحانات»، مقابل ساختمان استانداریهای چهارمحال و بختیاری و خراسان جنوبی تجمع کردند. این اعتراضات در حالی برگزار میشود که پیش از این، شوراهای تأمین و آموزش و پرورش برخی استانها (مانند سیستان و بلوچستان، البرز، قم) تصمیم به برگزاری غیرحضوری امتحانات گرفته بودند، اما استانهای دیگر (از جمله چهارمحال و بختیاری و خراسان جنوبی) تصمیم به برگزاری حضوری گرفتند. دانشآموزان معترض معتقدند که در شهرهای محل سکونت آن ها، «اینترنت ملی بسیار ضعیف» است و سامانه «شاد» (شبکه اجتماعی دانشآموزی) که برای آموزش آنلاین استفاده میشود، با اختلال روبرو بوده است.
آن ها همچنین اعتراض دارند که در چنین شرایطی، نباید در آزمونی کشوری با دانشآموزانی رقابت کنند که از شرایط پایدارتری برای آموزش آنلاین برخوردار بودهاند. ر شهرکرد، این اعتراضات شامگاه پنجشنبه نیز ادامه داشت و بر اساس گزارش منابع محلی، نیروهای انتظامی برای پراکنده کردن دانشآموزانوارد عمل شده اند. تا زمان تنظیم این خبر، اطلاعاتی درباره بازداشت یا مجروح شدن احتمالی دانشآموزان معترض در شهرکرد منتشر نشده است. متاسفانه مسئولان آموزش و پرورش استانهای مذکور هنوز واکنش رسمی به این اعتراضات نشان ندادهاند. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل این اعتراضات، خواستههای دانشآموزان و واکنش مقامات را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.
علت اعتراض دانشآموزان در استانهای محروم
دانشآموزان دو استان چهارمحال و بختیاری و خراسان جنوبی به چند دلیل عمده به برگزاری حضوری امتحانات اعتراض دارند:
۱. ضعف شدید زیرساختهای اینترنت و سامانه «شاد»
هر دو استان از استانهای محروم و کوهستانی ایران هستند. در بسیاری از روستاها و حتی شهرهای کوچک (مانند لردگان، بروجن، فارسان، اردل در چهارمحال و بختیاری، و نهبندان، درمیان، سربیشه در خراسان جنوبی)، دسترسی به اینترنت پرسرعت و پایدار وجود ندارد. سامانه «شاد» (شبکه اجتماعی دانشآموزی) که برای آموزش آنلاین، بارگذاری محتوا، و برگزاری آزمونها استفاده میشود، در این مناطق مکرراً با اختلال (قطع شدن، کندی شدید، عدم امکان بارگذاری فایل) مواجه است. دانشآموزان میگویند: «اگر خودِ آموزش مجازی با این همه مشکل برگزار شده، چگونه انتظار دارید که ما در امتحانات حضوری با دانشآموزانی رقابت کنیم که در تهران، اصفهان، شیراز، و... از اینترنت پایدار و آموزش بدون قطعی برخوردار بودهاند؟»
۲. نگرانی از عدم رعایت عدالت آموزشی
اصل ۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر «رفع تبعیضات ناروا» و «ایجاد امکانات آموزشی رایگان برای همه تا پایان دوره متوسطه» تأکید دارد. دانشآموزان معترض میگویند که برگزاری امتحانات حضوری در شرایط نابرابر (یکی اینترنت خوب دارد، دیگری ندارد) مصداق «تبعیض ناروا» است و نقض آشکار قانون اساسی. آنها خواستار برگزاری «امتحانات غیرحضوری در سراسر کشور» (بدون استثنا) هستند تا بستر رقابت عادلانه فراهم شود.
۳. ترس از ایمنی و سلامت
استان چهارمحال و بختیاری (به دلیل وجود نیروگاههای برق آبی، سدها، و مناطق کوهستانی استراتژیک) در ماههای اخیر چندین بار شاهد هشدارهای امنیتی (احتمال حملات هوایی) بوده است. همچنین این استان در فصل بهار با بارشهای سیلآسا، رعدوبرق، و لغزندگی جادهها مواجه است. دانشآموزان نگران جان خود در مسیر رفت و آمد به مدرسه و همچنین در هنگام وقوع بلایای طبیعی و حملات هوایی هستند.
جزئیات اعتراضات در شهرکرد و بیرجند
-
شهرکرد (مرکز چهارمحال و بختیاری)
اعتراضات از ساعت ۱۵ بعدازظهر پنجشنبه (۳۱ اردیبهشت) در مقابل ساختمان استانداری آغاز شد. تعداد معترضان حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر تخمین زده میشود (عمدتاً دانشآموزان پایههای دهم، یازدهم و دوازدهم). آنها شعارهایی مانند «عدالت آموزشی میخواهیم»، «امتحانات مجازی، رقابت عادلانه»، «حضوری = تبعیض»، و «اینترنت ما مثل تهران نیست» سر میدادند. پس از چند ساعت تجمع مسالمتآمیز، حدود ساعت ۱۹ (شامگاه)، نیروهای انتظامی (احتمالاً یگان ویژه) برای پراکنده کردن جمعیت وارد عمل شدند. شاهدان عینی از «یورش» و «استفاده از باتوم» خبر دادهاند، اما تا لحظه تنظیم این گزارش، نیروی انتظامی استان این اتهامات را تکذیب کرده است. چندین نفر از دانشآموزان (تعداد نامشخص) بازداشت شدهاند. خبرگزاریهای محلی از مجروحیت ۲ نفر (با ضرب و شتم) خبر دادهاند، اما این اخبار تأیید رسمی نشده است.
-
بیرجند (مرکز خراسان جنوبی)
اعتراضات در بیرجند آرامتر برگزار شد. حدود ۱۵۰ دانشآموز (با حفظ فاصله اجتماعی) مقابل استانداری تجمع کردند. نیروهای انتظامی با مدارا برخورد کردند و مانع از ورود معترضان به داخل ساختمان شدند. نمایندگان دانشآموزان (۵ نفر) به داخل استانداری رفتند و با معاون استاندار و مدیرکل آموزش و پرورش استان دیدار کردند. آن ها خواستههای خود را مطرح کردند:
- ۱) تغییر فوری شیوه برگزاری امتحانات از حضوری به غیرحضوری،
- ۲) برگزاری امتحانات جبرانی برای دانشآموزانی که به دلیل قطعی اینترنت یا بیماری نتوانستهاند در کلاسهای مجازی شرکت کنند،
- ۳) ارتقای زیرساختهای اینترنت در استان (به ویژه سامانه شاد). مسئولان قول دادند که موضوع را در «شورای تأمین استان» مطرح کنند و ظرف ۲۴ ساعت پاسخ دهند.
واکنش افکار عمومی و شبکههای اجتماعی
خبر اعتراضات دانشآموزان در شهرکرد و بیرجند (و یورش پلیس در شهرکرد) به سرعت در شبکههای اجتماعی (تلگرام، ایتا، روبیکا، توییتر) منتشر شد. واکنش کاربران متفاوت است:
-
حمایت از دانشآموزان
بسیاری از کاربران (به ویژه والدین و معلمان) از دانشآموزان حمایت کرده و نوشتهاند: «حق با دانشآموزان است. عدالت آموزشی یعنی امکانات برابر برای همه. وقتی دانشآموز سیستان و بلوچستان (که اینترنت ندارد) امتحان مجازی میدهد، چرا دانشآموز چهارمحال باید حضوری بدهد؟ این تبعیض آشکار است.» هشتگ #امتحانات_مجازی_برابر_عدالت_آموزشی در شبکههای اجتماعی ترند شده است.
-
مخالفت با اعتراض
برخی کاربران (عمدتاً حامیان دولت) از اعتراضات انتقاد کرده و نوشتهاند: «دانشآموزان باید از طریق مدیر مدرسه یا اداره آموزش و پرورش اعتراض خود را پیگیری کنند، نه تجمع خیابانی. تجمع غیرقانونی است و نیروی انتظامی موظف به برخورد است.» همچنین برخی به «نفوذ دشمن» و «توطئه برای ناامن کردن کشور» اشاره کردهاند.
-
نگرانی از گسترش اعتراضات
تحلیلگران سیاسی نگران گسترش این اعتراضات به سایر استانهای محروم (مانند ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، لرستان، کرمان، سیستان و بلوچستان) هستند. اگر سایر دانشآموزان نیز به خیابانها بیایند، دولت با یک بحران جدی مواجه خواهد شد. به همین دلیل، احتمال دارد که دولت در روزهای آینده (برای آرام کردن اوضاع) تصمیم به «مجازی کردن امتحانات در استانهای محروم» بگیرد.
پیامدها و چشمانداز آینده
اعتراضات دانشآموزان در شهرکرد و بیرجند (و سرکوب در شهرکرد) پیامدهای زیر را به همراه خواهد داشت:
-
احتمال تغییر رویه در استانهای دیگر
سایر استانهای محروم (ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، لرستان، کرمان، کردستان، هرمزگان (بخشهای غیرمرکزی)، خراسان شمالی، و...) که تصمیم به برگزاری حضوری گرفتهاند، ممکن است با مشاهده اعتراضات و یورش پلیس، رویه خود را تغییر دهند و به سمت مجازی شدن بروند تا از وقوع اعتراضات مشابه جلوگیری کنند. استان خراسان جنوبی به احتمال زیاد اولین استانی خواهد بود که رویه خود را تغییر میدهد.
-
افزایش فشار بر شورای عالی امنیت ملی
اگر اعتراضات گسترش یابد، شورای عالی امنیت ملی مجبور خواهد شد برای حفظ امنیت کشور، دستور «برگزاری یکسان امتحانات در سراسر کشور» (همه مجازی یا همه حضوری) را صادر کند. با توجه به ضعف اینترنت در مناطق محروم، گزینه «همه مجازی» (با تمهیدات ویژه برای مناطق بدون اینترنت، مثل برگزاری امتحان در مدارس با اینترنت رایگان) محتملتر است.
-
تشدید شکاف میان دولت و مردم
یورش پلیس به دانشآموزان (که عمدتاً زیر ۱۸ سال هستند) و بازداشت آنها (که حتی اگر موقتی باشد) تصویر بسیار بدی از جمهوری اسلامی در افکار عمومی (داخلی و خارجی) ایجاد میکند. این رویداد به اعتراضات آینده دامن میزند و اعتماد مردم به نهادهای دولتی را کاهش میدهد.
-
آسیب به روند آموزش و عدالت آموزشی
مهمترین پیامد، تداوم بیعدالتی آموزشی است. اگر دانشآموزان مناطق محروم مجبور به شرکت در امتحانات حضوری (با امکانات نابرابر) شوند، به طور سیستماتیک از رقابت با دانشآموزان مناطق برخوردار باز میمانند. این نه تنها غیراخلاقی، بلکه غیرقانونی است. امیدواریم که مسئولان هرچه سریعتر به خواستههای به حق دانشآموزان پاسخ مثبت دهند.